Samenvatting Culturele
Psychologie TiU 2023/2024
Module 1: introductie
Cultuur (Matsumoto & Juang) = een uniek betekenis- en informatiesysteem dat
gedeeld wordt door een groep en doorgegeven wordt over generaties en dat
systeem zorgt ervoor dat de groepen kunnen overleven, gelukkig kunnen zijn en een
betekenisvol leven kunnen leiden
→ mensen leren cultuur aan door enculturatie
Ratchet effect: mensen kunnen constant verbeteringen opmerken en maken, in
tegenstelling tot andere dieren
Subjectieve elementen cultuur: waarden en overtuigingen; geen fysieke
elementen
Objectieve elementen cultuur: architectuur, eten en kunst
Etics: consisentente aspecten tussen verschillende culturen
Emics: verschillende aspecten tussen verschillende culturen
WEIRD: western, educated, industrialized, rich, and democratic
Not representative for mankind
73% of first authors were at American universities; 99% were at universities in
Western countries
96% of psychological samples come from countries with only 12% of the
world’s population
Modern industrialized vs. small scale societies
Muller-Lyer illusie wordt sterker naarmate populatie meer geïndustrialiseerd is
Samenvatting Culturele Psychologie TiU 2023/2024 1
, Carpentered world hypothesis: mensen in Westerse landen zijn meer gewend
aan hoekige voorwerpen waardoor ze dit perspectief meenemen in zien van de
lijnen van Muller-Lyer illusie
Dictator game: mensen krijgen geld en kunnen kiezen hoeveel ze delen met
anderen die ze niet kennen en die geen zeggenschap hierover hebben, wat blijkt
→ onduidelijk hoe het verschil te verklaren is tussen small scale societies en
moder industrialized societies
Western vs. non-Western industrialized societies
Ash keek in zijn experiment naar conformeren: de taak is om te kiezen welk lijntje
het meeste lijkt op het voorbeeld lijntje, met een duidelijk goed & fout antwoord. De
controle groep geeft massaal het foute antwoord, en er wordt gekeken of de
onwetende proefpersoon hier in mee gaat: conformatie
Amerika → kleinere conformatie over tijd
Azië → conformatie blijft hoog
Dus: hoe individualistischer het land, hoe kleiner het effect
Americans vs. other Westerns
Amerikanen hebben de hoogste score in individualisme en zijn het meest
egocentrisch
Amerikanen ervaren eerder depressieve symptomen of hebben het gevoel dat
ze iets fout doen, wat mentale gezondheid impliceert
Hoe individualistischer een mens, hoe meer zelfattributie de persoon heeft →
hoe meer zaken, schuld en prestaties hij aan zichzelf toewijdt
University vs. non-university educated Americans
Samenvatting Culturele Psychologie TiU 2023/2024 2
, Studie: proefpersonen moesten 2 huishoudelijke producten apart beoordelen en
daarna werd ze verteld dat ze er 1 mochten houden, maar er was een moeilijke
en makkelijke keuze
Herbeoordeling na makkelijke keuze → weinig verandering
Herbeoordeling na moeilijke keuze → veel veranderingen omdat ze hun
keuze willen rechtvaardigen
Heine & Lehman more or less post-decisional spread studie: proefpersonen
moesten cd’s ordenen naar eigen voorkeur of voorkeur van gemiddelde student.
Als dank mochten ze 1 cd kiezen van 2 gemiddeld genomen cd’s, hierna
moesten ze de cd’s opnieuw beoordelen en ordenen
Hoog opgeleide Canadese studenten → meer post-decisional spread (veel
verandering in waardering)
Laag opgeleide Japanse studenten → weinig post-decisional spread (weinig
verandering in waardering)
Empty label: specifieke contextuele verschillen i.p.v. grote allesomvattende
verschillen
Poortinga hiërarchie van interpretaties van een situatie
Culturele waarden
Historische/politieke context
Culturele conventies: wat wordt er van wie verwacht in een bepaalde situatie
Anderen die ons beïnvloeden
Situatie
Gedrag
Pen paradigma: uniekheid tussen individualistisch/collectivistisch en independent
self/interdependent self kan worden verklaard
Independent: men ziet zichzelf als uniek → unieke pen
Interdependent: men ziet zichzelf in relatie tot anderen → normale pen
Samenvatting Culturele Psychologie TiU 2023/2024 3
, Amerikanen → unieke pen
Aziaten → normale pen
Erg zwart-wit onderzoek, dus gerepliceerd met een extra conditie: de proefpersoon
werd verteld of ze de eerste of laatste persoon waren die een pen kozen
Eerste persoon → Amerikanen & Japanse kozen minder snel unieke pen
Laatste persoon → Amerikanen & Japanse kozen sneller de unieke pen
Dus, als er geen informatie beschikbaar is over eerste/laatste keuze hebben dan
gaat men in de default strategie = wat is sociaal gewenst in deze situatie?
Cross-cultureel onderzoek bestaat uit deelnemers met verschillende culturele
achtergronden om vergelijkingen tussen culturen te kunnen maken
Hofstede’s benadering van cultuur
4 (later 6) dimensie factoranalyse:
1. Power distance: in hoeverre statusverschillen worden aangemoedigd of in
stand worden gehouden
2. Individualisme/Collectivisme: in hoeverre iemand persoonlijke doelen op
zullen offeren in belang van de groep
3. Masculiniteit/Feminiteit: in hoeverre culturen verschillen tussen
sekseverschillen
4. Uncertainty avoidance: in hoeverre iemand manieren ontwikkelt om met de
angst en stress van onzekerheid om te gaan
5. Vanaf 2010 → Long term orientation: in hoeverre culturen vooruit plannen,
zoals nadenken over klimaat (lange termijn) of alleen bezig zijn met wat nu
handig is (korte termijn)
6. Vanaf 2010 → Indulgence: in hoeverre mensen vrij zijn om te doen wat ze
willen
Individualisme — Collectivisme word aangeduid door
Verschil in interdependentie (in hoeverre men op elkaar aangewezen is en op
elkaar kan rekenenen), en dit kan gemeten worden d.m.v. de IDV waarbij 0 =
Samenvatting Culturele Psychologie TiU 2023/2024 4
Psychologie TiU 2023/2024
Module 1: introductie
Cultuur (Matsumoto & Juang) = een uniek betekenis- en informatiesysteem dat
gedeeld wordt door een groep en doorgegeven wordt over generaties en dat
systeem zorgt ervoor dat de groepen kunnen overleven, gelukkig kunnen zijn en een
betekenisvol leven kunnen leiden
→ mensen leren cultuur aan door enculturatie
Ratchet effect: mensen kunnen constant verbeteringen opmerken en maken, in
tegenstelling tot andere dieren
Subjectieve elementen cultuur: waarden en overtuigingen; geen fysieke
elementen
Objectieve elementen cultuur: architectuur, eten en kunst
Etics: consisentente aspecten tussen verschillende culturen
Emics: verschillende aspecten tussen verschillende culturen
WEIRD: western, educated, industrialized, rich, and democratic
Not representative for mankind
73% of first authors were at American universities; 99% were at universities in
Western countries
96% of psychological samples come from countries with only 12% of the
world’s population
Modern industrialized vs. small scale societies
Muller-Lyer illusie wordt sterker naarmate populatie meer geïndustrialiseerd is
Samenvatting Culturele Psychologie TiU 2023/2024 1
, Carpentered world hypothesis: mensen in Westerse landen zijn meer gewend
aan hoekige voorwerpen waardoor ze dit perspectief meenemen in zien van de
lijnen van Muller-Lyer illusie
Dictator game: mensen krijgen geld en kunnen kiezen hoeveel ze delen met
anderen die ze niet kennen en die geen zeggenschap hierover hebben, wat blijkt
→ onduidelijk hoe het verschil te verklaren is tussen small scale societies en
moder industrialized societies
Western vs. non-Western industrialized societies
Ash keek in zijn experiment naar conformeren: de taak is om te kiezen welk lijntje
het meeste lijkt op het voorbeeld lijntje, met een duidelijk goed & fout antwoord. De
controle groep geeft massaal het foute antwoord, en er wordt gekeken of de
onwetende proefpersoon hier in mee gaat: conformatie
Amerika → kleinere conformatie over tijd
Azië → conformatie blijft hoog
Dus: hoe individualistischer het land, hoe kleiner het effect
Americans vs. other Westerns
Amerikanen hebben de hoogste score in individualisme en zijn het meest
egocentrisch
Amerikanen ervaren eerder depressieve symptomen of hebben het gevoel dat
ze iets fout doen, wat mentale gezondheid impliceert
Hoe individualistischer een mens, hoe meer zelfattributie de persoon heeft →
hoe meer zaken, schuld en prestaties hij aan zichzelf toewijdt
University vs. non-university educated Americans
Samenvatting Culturele Psychologie TiU 2023/2024 2
, Studie: proefpersonen moesten 2 huishoudelijke producten apart beoordelen en
daarna werd ze verteld dat ze er 1 mochten houden, maar er was een moeilijke
en makkelijke keuze
Herbeoordeling na makkelijke keuze → weinig verandering
Herbeoordeling na moeilijke keuze → veel veranderingen omdat ze hun
keuze willen rechtvaardigen
Heine & Lehman more or less post-decisional spread studie: proefpersonen
moesten cd’s ordenen naar eigen voorkeur of voorkeur van gemiddelde student.
Als dank mochten ze 1 cd kiezen van 2 gemiddeld genomen cd’s, hierna
moesten ze de cd’s opnieuw beoordelen en ordenen
Hoog opgeleide Canadese studenten → meer post-decisional spread (veel
verandering in waardering)
Laag opgeleide Japanse studenten → weinig post-decisional spread (weinig
verandering in waardering)
Empty label: specifieke contextuele verschillen i.p.v. grote allesomvattende
verschillen
Poortinga hiërarchie van interpretaties van een situatie
Culturele waarden
Historische/politieke context
Culturele conventies: wat wordt er van wie verwacht in een bepaalde situatie
Anderen die ons beïnvloeden
Situatie
Gedrag
Pen paradigma: uniekheid tussen individualistisch/collectivistisch en independent
self/interdependent self kan worden verklaard
Independent: men ziet zichzelf als uniek → unieke pen
Interdependent: men ziet zichzelf in relatie tot anderen → normale pen
Samenvatting Culturele Psychologie TiU 2023/2024 3
, Amerikanen → unieke pen
Aziaten → normale pen
Erg zwart-wit onderzoek, dus gerepliceerd met een extra conditie: de proefpersoon
werd verteld of ze de eerste of laatste persoon waren die een pen kozen
Eerste persoon → Amerikanen & Japanse kozen minder snel unieke pen
Laatste persoon → Amerikanen & Japanse kozen sneller de unieke pen
Dus, als er geen informatie beschikbaar is over eerste/laatste keuze hebben dan
gaat men in de default strategie = wat is sociaal gewenst in deze situatie?
Cross-cultureel onderzoek bestaat uit deelnemers met verschillende culturele
achtergronden om vergelijkingen tussen culturen te kunnen maken
Hofstede’s benadering van cultuur
4 (later 6) dimensie factoranalyse:
1. Power distance: in hoeverre statusverschillen worden aangemoedigd of in
stand worden gehouden
2. Individualisme/Collectivisme: in hoeverre iemand persoonlijke doelen op
zullen offeren in belang van de groep
3. Masculiniteit/Feminiteit: in hoeverre culturen verschillen tussen
sekseverschillen
4. Uncertainty avoidance: in hoeverre iemand manieren ontwikkelt om met de
angst en stress van onzekerheid om te gaan
5. Vanaf 2010 → Long term orientation: in hoeverre culturen vooruit plannen,
zoals nadenken over klimaat (lange termijn) of alleen bezig zijn met wat nu
handig is (korte termijn)
6. Vanaf 2010 → Indulgence: in hoeverre mensen vrij zijn om te doen wat ze
willen
Individualisme — Collectivisme word aangeduid door
Verschil in interdependentie (in hoeverre men op elkaar aangewezen is en op
elkaar kan rekenenen), en dit kan gemeten worden d.m.v. de IDV waarbij 0 =
Samenvatting Culturele Psychologie TiU 2023/2024 4
