Samenvatting Stof Nederlands Leerboek Jeugdgezondheidszorg voor kennistoets 5 (stof KT4 niet inbegrepen)

Nederlands Leerboek Jeugdgezondheidszorg

Hoofdstuk 1 De jeugdgezondheidszorg

1.1 Visie jeugdgezondheidszorg
De JGZ is het deel van de gezondheidszorg dat gericht is op het bevorderen, beschermen
en beveiligen van gezondheid, groei en lichamelijke en geestelijke ontwikkeling van kinderen
en jeugdigen. De vraag hierbij is steeds hoe dat het beste kan, welke mogelijkheden er zijn
om de gezondheid van kinderen en jongeren (verder) te verbeteren. Preventie is de kern van
het werk van de JGZ, en gezondheidsbeleid het kader.

1.2 Basistakenpakket
Op grond van de Wet publieke gezondheid (Wpg) bieden JGZ-organisaties onder
gemeentelijke regie alle kinderen en jongeren in Nederland het basistakenpakket JGZ 0-19
jaar (BTP-JGZ). Het basistakenpakket bestaat uit een uniform en een maatwerkdeel. Het
uniforme deel wordt aangeboden aan alle kinderen. Gemeenten stemmen inhoud en omvang
van het maatwerkdeel af op de individuele behoefte van het kind, de groep kinderen en de
lokale situatie. Het basistakenpakket bestaat uit 6 productgroepen:
- Monitoring en signalering
- Inschatting zorgbehoefte
- Screening en vaccinatie
- Voorlichting, advies, instructie en begeleiding
- Beïnvloeding gezondheidsbedreigingen
- Zorgsysteem, netwerken, overleg en samenwerking
Het inschatten van risicofactoren is een belangrijke taak van de JGZ. Voor ieder kind wordt
een inschatting gemaakt of er omstandigheden zijn die een optimale ontwikkeling in de weg
staan. Om een adequate inschatting te maken van het risico dat het kind loopt, dienen ook
de beschermende factoren benoemd te worden.

1.3 Het preventief gezondheidsonderzoek (PGO)
Het preventief gezondheidsonderzoek wordt uitgevoerd volgens de criteria en het schema
voor de contactmomenten van het basispakket jeugdgezondheidszorg 0-19 jaar in groep 2
en 7 van de basisschool en in klas 2 van het voortgezet onderwijs. De jeugdarts,
verpleegkundig specialist preventie in de JGZ of de jeugdverpleegkundige onderzoekt tijdens
dit contactmoment de ontwikkeling van het kind en de jeugdige. Van deze contactmomenten
worden de medische gegevens geregistreerd in het digitaal dossier JGZ.
Het medisch onderzoek van het kind in de opvolgende fasen van zijn ontwikkeling beoogt
een beoordeling van de gezondheidstoestand van het kind, van de groei en van de
lichamelijke ontwikkeling en rijping. Het (medisch) preventief gezondheidsonderzoek kent de
volgende onderdelen:
- Anamnese, inclusief kennismaking van mogelijke risicofactoren
- Observatie en algemeen lichamelijk onderzoek
- Beoordeling en interpretatie van de groeidiagrammen
- Onderzoek van de psychomotorische ontwikkeling
- Informatie en advisering van de ouders
- Registratie

, Het medische gedeelte van het preventief gezondheidsonderzoek wordt over het algemeen
verricht door een (jeugd) art of andere JGZ-professional.
Bij de verpleegkundige aspecten van het preventief gezondheidsonderzoek wordt nagegaan
of het kind, de ouders, het gezin of de gemeenschap/groep waartoe het behoort voldoende
competent zijn.

1.5 Groei
Een belangrijk aspect binnen de monitoring en signalering is het meten van de bepaalde
lichaamskenmerken van een kind.  geeft belangrijke informatie over groei, ontwikkeling en
gezondheid.
Het meten van de groei: is een standaardprocedure.
- De lengtemeting: doel is een afwijkende lengtegroei tijdig opsporen
- De hoofdomtrek: geeft een globale indruk van de groei en ontwikkeling van het hoofd
en de inhoud van het hoofd, de hersenen
- Het gewicht: belangrijke maat voor het groeien
- Andere metingen  dikte huidplooi, meten middelbovenarmomtrek
Berekenen te verwachten eindlengte (target hight (TH)).
- Jongen = 44,5 cm + (0,376 x lengte vader in cm) + (0,411 x lengte moeder in cm)
- Meisje = 47,1 cm + (0,332 x lengte vader in cm) + (0,364 x lengte moeder in cm)
Met de metingen kan er een groeidiagram gemaakt worden. Hierin is de groei goed
zichtbaar.
Door vroegtijdig te verwijzen bij een kleine lengte kan onderliggende pathologie tijdig worden
opgespoord en kan het kind worden behandeld zodat eventuele schade kan worden
voorkomen.
Aangezien overgewicht op jonge leeftijd is gerelateerd aan overgewicht en obesitas op
volwassen leeftijd kunnen met preventie, vroegtijdige signalering en interventie bij kinderen
belangrijke gezondheidswinst behaald worden. Ook kunnen er veel andere ziektes door
ontstaan.

1.6 Voeding
Een goed eetpatroon en het binnenkrijgen van voldoende basisvoedingsmiddelen en
vitaminen bevorderen e gezonde fysieke-, cognitieve-, sociale- en emotionele ontwikkeling
van het kind en de jongere. Het voedingscentrum hanteert 5 regels voor een gezonde
voeding:
1. Eet gevarieerd zodat alle stoffen die voor een gezond lichaam nodig zijn ook in het
dagelijkse voedingspatroon zijn verwerkt
2. Eet niet te veel en beweeg om een gezond lichaamsgewicht te behouden en om het
risico op diverse chronische ziekten te verlagen. Ga zuinig om met zout, suiker en
alcohol
3. Beperk het gebruik van verzadigd vet om het risico van hart- en vaatziekten te
verkleinen
4. Eet volop groente, fruit en brood. Dit zijn vezelrijk producten die voedingsstoffen
leveren en het risico op chronische ziekten verkleinen
5. Ga veilig om met voedsel om het risico van voedselvergiftiging en voedselinfecties te
verkleinen en/of voorkomen
Deze 5 regels worden gecombineerd met de schijf van 5 met 5 categorieën
voedingsmiddelen die de basis vormen van een gezond dagmenu:
- Groente en fruit voor het opnemen van voldoende vitamine C, foliumzuur, kalium en
vezels