Samenvatting Recht Leerdoelen Periode 1

Leerdoelen Recht periode 1
Week 1
Wat zijn de verschillende indelingen van het recht?
Het Nederlandse objectieve recht kan op verschillende manier worden ingedeeld:
- Publiek- en privaatrecht: een eerste onderscheid in het Nederlandse
positieve recht is dat tussen het publiekrecht en privaatrecht. Het publiekrecht
regelt de verhoudingen tussen de overheid en de maatschappij (de burgers)
en tussen de overheidsorganen onderling. Het wordt traditioneel ingedeeld in:
 Het staatsrecht;
 Het bestuursrecht;
 Het strafrecht;
 Het internationaal recht.
Het privaatrecht regelt de rechtsbetrekkingen tussen personen, met inbegrip
van wat hun toebehoort. In het privaatrecht staat het individueel belang van
burgers centraal. Maar ook kunnen rechtspersonen betrokken zijn, dat zijn
juridische constructies, zoals een stichting, naameloze vennootschap (nv) en
de besloten vennootschap (bv) die als een volwaardig en handelingsbekwaam
persoon kunnen optreden. Het privaatrecht is voor het grootste deel
vastgelegd in het Burgerlijk Wetboek. Het privaatrecht regelt de verhouding
tussen personen onderling. Daarbij kan een onderscheid gemaakt worden
tussen natuurlijke personen en rechtspersonen.
- Materieel en formeel recht: dit onderscheid geldt in het publiekrecht en het
privaatrecht. In het materieel recht zijn de bevoegdheden en verplichtingen
van deelnemers aan het rechtsverkeer vastgelegd. In het formeel recht zijn de
regels vastgelegd die bij het gerechtelijk procederen in acht moeten worden
genomen.
- Dwingend en regelend recht: dwingend recht bevat regels waarvan niet
mag worden afgeweken. Regelend recht bevat regels waarvan kan worden
afgeweken of die door partijen buiten toepassing kunnen worden gelaten door
zelf een andere regeling te treffen.

Wat zijn de verschillende rechtsbronnen?
Er zijn drie bronnen van het recht, namelijk:
1. De wetgeving: de Nederlandse wetgeving omvat het geheel van algemeen
verbindende voorschriften. Landelijk zijn deze in eerste instantie afkomstig
van regering en Staten-Generaal gezamenlijk, maar ook van de regering
alleen of van een of meer ministers. Verder kunnen binnen het Nederlandse
gedecentraliseerde overheidsapparaat ook door een provincie of gemeente
algemeen verbindende voorschriften worden uitgevaardigd, en wel door
respectievelijk Provinciale Staten of de gemeenteraad;
2. De verdragen: een verdrag is een publiekrechtelijke overeenkomst die
Nederland met een andere mogendheid/staat of met een verdragsorganisatie
aangaat. Verdragsbepalingen scheppen niet alleen bevoegdheden en
verplichtingen tussen de verdragspartners onderling, maar werken ook door in
de nationale rechtsorde. Deze worden dan een ieder verbindende bepaling
genoemd;
3. De jurisprudentie: onder jurisprudentie of rechtersrecht verstaan we de min
of meer stabiele rechterlijke oordelen over de uitleg of toepasselijkheid van
wettelijke of verdragsregels die naar aanleiding van concrete beslissingen

, geformuleerd en doorgaans door de hoogste rechter op een bepaald
rechtsgebied, bijvoorbeeld de Hoge Raad en de Afdeling bestuursrechtspraak
van de Raad van State, getoetst zijn.

Wat houdt het wetgevingsproces in Nederland in?
De wetgevende macht berust in Nederland bij de regering en de Staten-Generaal
(het parlement) gezamenlijk. Het grootste deel van de wetten komt op initiatief van
de regering tot stand, maar ook de leden van de Tweede Kamer kunnen op eigen
initiatief een wetsvoorstel indienen (het recht van initiatief).
De tekst van de beoogde wet wordt opgesteld op een ministerie. Daarbij hoort een
memorie van toelichten (MvT). Daarin staat de uitleg over het hoe en waarom van
het wetsvoorstel. Beide stukken worden naar de ministerraad gestuurd. Na
akkoordbevinding besluit de ministerraad het wetsvoorstel in te dienen. Voor
indiening bij de Tweede Kamer wordt het ontwerp aan de Raad van State (RvS), het
hoogste adviescollege van de regering, voorgelegd. De adviezen van de RvS zijn
niet bindend, maar de betrokken minister is wel verplicht in een nader rapport daarop
te reageren. Het wetsvoorstel wordt, samen met de MvT, het advies RvS en het
nader rapport, naar de Tweede Kamer gestuurd. Vanaf dat moment is het
wetsvoorstel openbaar en via internet te raadplegen.

Wat zijn grondrechten?
Grondrechten zijn fundamentele mensenrechten en de belangrijkste bouwstenen
van het recht. Ze vormen een belangrijke leidraad in het staatsbestel en zijn in
verdragen waar Nederland bij is aangesloten, zoals het EVRM en het IVBPR en in
de Grondwet vastgelegd. Er kan onderscheid gemaakt worden in twee soorten:
1. Klassieke grondrechten: onder klassieke grondrechten verstaan we die
rechten van individuen waarop staatsorganen geen inbreuk mogen maken;
2. Sociale grondrechten: sociale grondrechten zijn er niet om elementaire
vrijheden te beschermen, maar om te bevorderen dat de mens zich in en
dankzij de samenleving zo veel mogelijk kan ontplooien.

Hoe zit de organisatie van de rechtspleging in Nederland in elkaar?
Onder rechtspleging wordt verstaan het geheel van regels met betrekking tot de
organisatie van de rechtspraak en de wijze waarop een proces verloopt.
De organisatie van de rechterlijke macht is geregeld in de Grondwet en nader
uitgewerkt in de Wet op de rechterlijke organisatie.

Week 2
Wat is het gezondheidsrecht?
Het gezondheidsrecht is het geheel van rechtsregels dat betrekking heeft op de
zorg voor de gezondheid en de toepassing van overig burgerlijk, bestuurs- en
strafrecht in dat verband.

Wat zijn de verschillende functies van het gezondheidsrecht?
De functies van het gezondheidsrecht zijn:
- Beschermen van personen (WGBO en BOPZ);
- Ordenen van de zorg (Wet toelating zorginstellingen).