Saskia Ensel (2023)
Samenvatting Colleges: Motivatie
en de zelfsturende mens.
Schooljaar 2023-2024. Universiteit Utrecht.
Inhoud
Hoorcollege 1: Introductiecollege & psychological needs .......................................................... 1
Werkcollege 1: Inleiding multidisciplinaire aanpak, start multidisciplinaire relevantie................ 3
Kennisclip week 1: ........................................................................................................... 3
Hoorcollege 2a: Psychological needs...................................................................................... 4
Hoorcollege 2b: Psychological needs...................................................................................... 6
Hoorcollege 3: Intrinsieke motivatie .................................................................................... 10
Hoorcollege 4: Extrinsieke motivatie & goals ........................................................................ 13
Hoorcollege 5: Goals and mindset ....................................................................................... 16
Hoorcollege 6: Self-control ................................................................................................. 20
Hoorcollege 7: Emotion and emotion regulation .................................................................... 22
Hoorcollege 8: Self & self-efficacy ....................................................................................... 27
Hoorcollege 1: Introductiecollege & psychological needs
Processen onderliggend aan motivatie:
● Energie → kracht: gemotiveerd gedrag komt met een bepaalde intensiteit.
● Richting → doel: we willen een resultaat behalen
● Persistente → volhouden: we willen het gedrag in meerdere situaties en op meerdere
momenten laten zien.
Interne processen onderliggend aan motivatie:
● Behoeften (needs)
● Cognities: hoe denken we over bepaalde dingen?
● Emoties: onze reacties op dingen die gebeuren.
Voorbeeld: drinken
Verzadiging → je hebt gedronken en je bent
verzadigd.
Fysiologische deprivatie → je hebt een tijd niet
gedronken.
Lichamelijke behoefte → je tong wordt droog, je
wilt water.
Psychologische drive → je gaat op zoek naar
water, het is prioriteit.
Motivatie doelgericht gedrag → je vindt water
Consumptie → je drinkt water
Afname drive → motivatie niet meer nodig want je
hebt gedronken.
Op meerdere momenten in deze cirkel kan er iets
misgaan waardoor het moeilijk is de energiebalans
op orde te houden.
Voorbeeld: voeding
,Saskia Ensel (2023)
Factoren overgewicht
● Algemeen
o We zitten meer, bewegen minder
o Calorierijk voedsel is goed bereikbaar
● Genetische dispositie
● Omgeving & evolutie
o Steeds meer voedsel is voorradig
o De porties zijn groter
● Eetstoornissen
Individuele verschillen
Gezond eetgedrag
Zone of biological indifference (zie ook rode cirkel) = beginnen met eten wanneer je echt
honger hebt en stoppen bij verzadigd zijn.
Ongezond eetgedrag
Aversive state of hunger => verlengd en dus minder snel
honger
Zone of biological indifference => verkort
Aversive state of fullness => eerder vol zitten
Emotioneel eten
Emotioneel eten komt niet bij alle emoties voor. In
angstige situaties wordt de spijsvertering juist stopgezet
en kunnen er zelfs stoffen worden aangemaakt die je
verzadigd laten voelen.
Psychologische verklaring:
● Eten om emoties te reguleren
● Voedsel als troost: Duitse term: “Kummerspeck”
Emotie eten is geen adaptieve emotie-regulatie strategie, het probleem wordt niet bij de bron
aangepakt en mensen voelen zich achteraf vaak slechter.
Voorbeeld onderzoek: Kunnen mensen iets zeggen over hun eigen emotioneel eetgedrag?
4 studies: er is geen verschil tussen de emotie-conditie en de controle groep
5e studie: de ideeën die mensen van zichzelf hebben als emotionele eter corresponderen niet met
hun daadwerkelijke eetgedrag als ze emotioneel zijn.
(Un)restrained eters
, Saskia Ensel (2023)
Restrained (dieet) → de hongergrens schuift op naar links, je gaat eerder eten dan nodig, en de
verzadigingsgrens schuift op naar rechts, je eet langer dan nodig. Daarnaast is de zone of
biological indifference groter.
Werkcollege 1: Inleiding multidisciplinaire aanpak, start multidisciplinaire relevantie
Het vier-fase model van interdisciplinair werken:
● (Fase 0: Relevantie probleem)
● Fase 1: Disciplinaire basis → je kijkt naar de vier disciplines binnen de psychologie (KP, OP, CP
& SP), wat zijn hun kenmerken?
● Fase 2 → hoe verbinden de verschillende disciplines met elkaar?
● Fase 3 → common ground (komt volgend blok aan bod)
● Fase 4 → perspectieven integreren (komt volgend blok aan bod)
Kennisclip week 1:
Disciplinair onderzoek
Discipline = een specialisatie (bijv. sociale wetenschappen, natuurwetenschappen etc.)
Inzichten = wetenschappelijke bijdragen aan het begrijpen van een probleem.
Subdisciplines = disciplines binnen een discipline met een bepaalde focus (bijv. klinische
psychologie of ontwikkelingspsychologie).
Disciplinary inadequacy = disciplines op zichzelf zijn ontoereikend om complexe problemen aan
te pakken. Oplossing: inzichten van meerdere disciplines combineren.
Multidisciplinair onderzoek
● Iedere discipline levert een eigen bijdrage aan het vraagstuk
● Inzichten worden naast elkaar geplaatst, de gemeenschappelijke deler wordt gevonden.
Interdisciplinair onderzoek
De meerdere inzichten worden met elkaar gecombineerd.
Interdisciplinary studies is a process of answering a question, solving a problem, or addressing a
topic that is too broad or complex to be dealt with adequately by a single discipline, and draws on
the disciplines with the goal of integrating their insights to construct a more comprehensive
understanding.
Wanneer kies je voor interdisciplinair onderzoek?
● Assumpties
o Complexe vraagstelling → noodzaak interdisciplinariteit
o Disciplines zijn fundamenteel voor interdisciplinariteit
o Bias overbruggen
● Theorieën (een verzameling van theorieën komt bij elkaar)
o Interdisciplinaire complexiteitstheorie → het probleem is veelzijdig en coherent. Bij
veelzijdig en niet coherent = multidisciplinair.
o Perspectief nemen (overeenkomsten en verschillen te zien).
o Common ground → integratie.
Integratie
Creëren van common ground tussen inzichten om een ruimer inzicht te construeren.
Common ground = de gedeelde basis tussen conflicterende disciplinaire inzichten of theorieën
die integratie mogelijk maken.
Samenvatting Colleges: Motivatie
en de zelfsturende mens.
Schooljaar 2023-2024. Universiteit Utrecht.
Inhoud
Hoorcollege 1: Introductiecollege & psychological needs .......................................................... 1
Werkcollege 1: Inleiding multidisciplinaire aanpak, start multidisciplinaire relevantie................ 3
Kennisclip week 1: ........................................................................................................... 3
Hoorcollege 2a: Psychological needs...................................................................................... 4
Hoorcollege 2b: Psychological needs...................................................................................... 6
Hoorcollege 3: Intrinsieke motivatie .................................................................................... 10
Hoorcollege 4: Extrinsieke motivatie & goals ........................................................................ 13
Hoorcollege 5: Goals and mindset ....................................................................................... 16
Hoorcollege 6: Self-control ................................................................................................. 20
Hoorcollege 7: Emotion and emotion regulation .................................................................... 22
Hoorcollege 8: Self & self-efficacy ....................................................................................... 27
Hoorcollege 1: Introductiecollege & psychological needs
Processen onderliggend aan motivatie:
● Energie → kracht: gemotiveerd gedrag komt met een bepaalde intensiteit.
● Richting → doel: we willen een resultaat behalen
● Persistente → volhouden: we willen het gedrag in meerdere situaties en op meerdere
momenten laten zien.
Interne processen onderliggend aan motivatie:
● Behoeften (needs)
● Cognities: hoe denken we over bepaalde dingen?
● Emoties: onze reacties op dingen die gebeuren.
Voorbeeld: drinken
Verzadiging → je hebt gedronken en je bent
verzadigd.
Fysiologische deprivatie → je hebt een tijd niet
gedronken.
Lichamelijke behoefte → je tong wordt droog, je
wilt water.
Psychologische drive → je gaat op zoek naar
water, het is prioriteit.
Motivatie doelgericht gedrag → je vindt water
Consumptie → je drinkt water
Afname drive → motivatie niet meer nodig want je
hebt gedronken.
Op meerdere momenten in deze cirkel kan er iets
misgaan waardoor het moeilijk is de energiebalans
op orde te houden.
Voorbeeld: voeding
,Saskia Ensel (2023)
Factoren overgewicht
● Algemeen
o We zitten meer, bewegen minder
o Calorierijk voedsel is goed bereikbaar
● Genetische dispositie
● Omgeving & evolutie
o Steeds meer voedsel is voorradig
o De porties zijn groter
● Eetstoornissen
Individuele verschillen
Gezond eetgedrag
Zone of biological indifference (zie ook rode cirkel) = beginnen met eten wanneer je echt
honger hebt en stoppen bij verzadigd zijn.
Ongezond eetgedrag
Aversive state of hunger => verlengd en dus minder snel
honger
Zone of biological indifference => verkort
Aversive state of fullness => eerder vol zitten
Emotioneel eten
Emotioneel eten komt niet bij alle emoties voor. In
angstige situaties wordt de spijsvertering juist stopgezet
en kunnen er zelfs stoffen worden aangemaakt die je
verzadigd laten voelen.
Psychologische verklaring:
● Eten om emoties te reguleren
● Voedsel als troost: Duitse term: “Kummerspeck”
Emotie eten is geen adaptieve emotie-regulatie strategie, het probleem wordt niet bij de bron
aangepakt en mensen voelen zich achteraf vaak slechter.
Voorbeeld onderzoek: Kunnen mensen iets zeggen over hun eigen emotioneel eetgedrag?
4 studies: er is geen verschil tussen de emotie-conditie en de controle groep
5e studie: de ideeën die mensen van zichzelf hebben als emotionele eter corresponderen niet met
hun daadwerkelijke eetgedrag als ze emotioneel zijn.
(Un)restrained eters
, Saskia Ensel (2023)
Restrained (dieet) → de hongergrens schuift op naar links, je gaat eerder eten dan nodig, en de
verzadigingsgrens schuift op naar rechts, je eet langer dan nodig. Daarnaast is de zone of
biological indifference groter.
Werkcollege 1: Inleiding multidisciplinaire aanpak, start multidisciplinaire relevantie
Het vier-fase model van interdisciplinair werken:
● (Fase 0: Relevantie probleem)
● Fase 1: Disciplinaire basis → je kijkt naar de vier disciplines binnen de psychologie (KP, OP, CP
& SP), wat zijn hun kenmerken?
● Fase 2 → hoe verbinden de verschillende disciplines met elkaar?
● Fase 3 → common ground (komt volgend blok aan bod)
● Fase 4 → perspectieven integreren (komt volgend blok aan bod)
Kennisclip week 1:
Disciplinair onderzoek
Discipline = een specialisatie (bijv. sociale wetenschappen, natuurwetenschappen etc.)
Inzichten = wetenschappelijke bijdragen aan het begrijpen van een probleem.
Subdisciplines = disciplines binnen een discipline met een bepaalde focus (bijv. klinische
psychologie of ontwikkelingspsychologie).
Disciplinary inadequacy = disciplines op zichzelf zijn ontoereikend om complexe problemen aan
te pakken. Oplossing: inzichten van meerdere disciplines combineren.
Multidisciplinair onderzoek
● Iedere discipline levert een eigen bijdrage aan het vraagstuk
● Inzichten worden naast elkaar geplaatst, de gemeenschappelijke deler wordt gevonden.
Interdisciplinair onderzoek
De meerdere inzichten worden met elkaar gecombineerd.
Interdisciplinary studies is a process of answering a question, solving a problem, or addressing a
topic that is too broad or complex to be dealt with adequately by a single discipline, and draws on
the disciplines with the goal of integrating their insights to construct a more comprehensive
understanding.
Wanneer kies je voor interdisciplinair onderzoek?
● Assumpties
o Complexe vraagstelling → noodzaak interdisciplinariteit
o Disciplines zijn fundamenteel voor interdisciplinariteit
o Bias overbruggen
● Theorieën (een verzameling van theorieën komt bij elkaar)
o Interdisciplinaire complexiteitstheorie → het probleem is veelzijdig en coherent. Bij
veelzijdig en niet coherent = multidisciplinair.
o Perspectief nemen (overeenkomsten en verschillen te zien).
o Common ground → integratie.
Integratie
Creëren van common ground tussen inzichten om een ruimer inzicht te construeren.
Common ground = de gedeelde basis tussen conflicterende disciplinaire inzichten of theorieën
die integratie mogelijk maken.
