Aantekeningen colleges Onderzoeksvaardigheden semester 1, Integrale Veiligheidskunde studiejaar

Onderzoeksvaardigheden semester 1
Lesweek 1 & 2
1. Om veiligheidsproblemen aan te kunnen pakken: deze zijn altijd
integraal van aard, vaak complex en soms nieuw
2. Om binnen deze integrale context samen te kunnen werken: de
IVK’er moet zelfstandig kennis tot zich kunnen nemen om, ondanks
kennisachterstand, gesprekspartner te kunnen zijn van bijv. experts en
zo verschillende vakgebieden samen te kunnen brengen.


Problemen of situaties in kaart brengen:
 Risicoanalyses, scenariostudies, veiligheidscultuuronderzoek etc.
Analyse van rampen, crises en incidenten:
 Ongevalsonderzoek, forensisch onderzoek, recherchewerk,
crisisevaluaties
Opstellen van veiligheids- en beveiligingsplannen:
 veiligheidsprotocollen, BHV-plan, calamiteitenplan
Opstellen van beleid voor of advies aan organisaties:
 Gemeente, ministerie, bedrijf, GHOR, veiligheidsregio, politie,
brandweer etc.
Veiligheids- of kwaliteitscontrole:
 Werkplekinspectie, controle evenement op voldoen aan
vergunningseisen, audit van een kwaliteitsmanagementsysteem,
brandveiligheidsinspectie


Analytisch en onderzoekend vermogen, hier afgekort tot onderzoekend vermogen
1. Onderzoekende houding
2. Kennis uit eerder onderzoek gebruiken (bijv. via deskresearch)
− (Voldoende) betrouwbare en inhoudelijk bruikbare bronnen vinden
− Informatie uit bronnen (bijv. definities, argumenten voor/tegen) filteren,
gebruiken, en naar de bronnen verwijzen. Zie later dit semester
3. Zelf onderzoek doen & onderzoek begeleiden
− Zelf onderzoek doen: Zie voorbeelden in deze ZS, rollenspel, zie later
dit semester
− Begeleiden: Vanwege integraliteit, vele vakgebieden en specialisten
heb je onderzoek van anderen nodig. Jij moet zorgen dat zij het juiste
onderzoeken en je moet de kwaliteit van hun werk kunnen inschatten


Pagina 1 van 28

,Onderzoekende houding:


Opmerkzaam: alert zijn, om je heen kijken en (relevante) signalen kunnen oppikken
(kijken, lezen en luisteren).
De sleutel van veel oplossingen ligt namelijk. in kleine gebeurtenissen (bijv. een
krantenartikel, een opmerking van een collega) en soms in andere domeinen.
Nieuwsgierig: willen leren, oprecht geïnteresseerd zijn en willen snappen hoe
dingen werken en waarom dingen gebeuren. Dit is nodig om ingewikkelde problemen
te snappen en op te kunnen lossen.
 Bedachtzaam: eerst denken, dan doen, gebruik maken van het werk/de
kennis van anderen voordat je zelf aan de slag gaat, ‘not jumping into
conclusions’ (niet zomaar wat roepen).
− Zonder kennis van zaken en begrip voor betrokken actoren en de
omgeving waarin ze functioneren is een integrale aanpak niet mogelijk.
− Kritisch: let scherp op je eigen aannames: wees onbevooroordeeld,
evalueer je eigen acties, geloof niet alles van anderen, Stel vragen en
vraag door.
− Verkeerde conclusies zijn zo getrokken (al dan niet bewust); risico op
oplossingen met een ongewenst/onverwacht effect.

Lesweek 3
Dataverzameling: “Een onderzoeker baseert zich op gegevens, informatie of ‘data”
Deskresearch
 Literatuuronderzoek (wetenschappelijke publicaties)
 Documentonderzoek (praktijkpublicaties)
 Beeldonderzoek
 (Onderzoek audiobestanden)
Door digitalisering zijn de mogelijkheden voor deskresearch
afgelopen decennia sterk toegenomen.
Er worden dagelijks enorm veel data gegenereerd en geregistreerd
 Consumentenproducten met dataloggers (bijv. smartphone, auto’s)
 Social media
 Webcams
 Geodata

Veldonderzoek/Field research:
 Enquête
 Interview (formeel / informeel)
 Groepsgesprek

Pagina 2 van 28

,  (Participerende) observatie
 Monitoring & evaluaties
 Experiment




Kwalitatieve en Kwantitatieve Dataverzameling:




Deskresearch

Literatuuronderzoek

Documentonderzoe
k Vaak kwalitatief maar informatie kan ook kwantitatief
van aard zijn. De indeling kwalitatief/kwantitatief
Beeldonderzoek wordt hier niet vaak gebruikt

(Onderzoek
audiobestanden)

Veldonderzoek

Enquête Kwantitatief

Interview Kwalitatief

Groepsgesprek Vooral kwalitatief maar kwantitatieve elementen
kunnen voorkomen (hoeveel procent van de groep
geeft bijv. hetzelfde antwoord op een vraag)

(Participerende) Vaak kwalitatief maar kwantitatief is mogelijk (wat of
observatie waarom doet iemand versus hoe vaak doet iemand
iets)

Experiment Experimenten kunnen kwantitatief (veel herhalingen)
en kwalitatief van aard zijn
Pagina 3 van 28
Monitoring & Deze kunnen kwantitatief (meting) en kwalitatief (wat
evaluaties & waarom) zijn