Hoofdstuk 2
Grondrechten: burgers zijn onderworpen aan het gezag van de overheid die hen veiligheid,
bescherming en zorg biedt. Klassieke en sociale grondrechten.
Mensenrechten: ieder mens heeft bepaalde rechten die behoren bij het mens zijn.
Zijn grondrechten en zijn onvervreemdbaar (kunnen niet aan een ander worden
overgedragen) de grondwet is de hoogste wet.
Klassieke grondrechten: waarborgen de vrijheden van burgers die de overheid moet
respecteren.
Sociale grondrechten: vormen een opdracht voor de overheid om ervoor te zorgen dat er
sociale gerechtigheid heerst in de samenleving en dat iedere burger kan beschikken over
voldoende gezondheidszorg, onderwijs en inkomen zodat hij zichzelf kan ontplooien.
Instructie normen
10 december 1948: de algemene vergadering van de VN heeft de Universele verklaring van
de Rechten van de Mens opgesteld. Lidstaten van de VN erkennen mensenrechten als
grondslag voor vrijheid, gerechtigheid en vrede in de wereld en dat zij ernaar zullen
handelen.
Werking grondrechten
Verticale werking: relatie overheid en burger
Bij klassieke grondrechten: gaat het om onthouding van bemoeienis van de overheid
Bij sociale grondrechten: moet de overheid actief ingrijpen.
Horizontale werking: relatie burger tot burger
Rechtstreekse werking: alleen vrijheidsrechten(klassieke). Internationale verdragen zijn
opgenomen. Die rechten zijn gelet op hun inhoud in de relatie van de burger tot de overheid
voor iedereen bindend= self-executing. Burgers kunnen zich hierop beroepen (ook als die
lidstaat ze zelf (nog) niet heeft vastgelegd in de (grond) wet. (die lidstaten moeten wel in
een verdrag zitten)
Botsing van grondrechten
Bv. Vrijheid van meningsuiting VS recht om niet gediscrimineerd te worden
Wanneer er sprake is van botsende grondrechten zal de rechter een belangenafweging
moeten maken om te bepalen welk grondrecht voorrang krijgt.
Beperking van grondrechten
4 voorwaarden voor beperking van grondrechten:
1. de beperking moet vastgelegd zijn in de grondwet of in een verdrag.
2. de beperking dient te bescherming van een bepaald doel wat in de grondwet of in het
verdrag is aangegeven.
3. de beperking moet vastgelegd zijn in de wet.
4. de beperking moet noodzakelijk zijn. (Soms)
Nationale en internationale rechters zijn bevoegd om te oordelen over beperkingen van
grondrechten.
Recht op gelijke behandeling (art 1 GW, art. 14 EVRM, art. 26 BUPO)
Discriminatie op de gronden die in dit artikel worden genoemd of op welke andere grond
dan ook, is niet toegestaan.
Directe discriminatie: rechtstreeks gericht tegen een persoon of groep personen.
Indirecte discriminatie: niet direct op een persoon of groep gericht, maar wel tot gevolg.
Grondrechten: burgers zijn onderworpen aan het gezag van de overheid die hen veiligheid,
bescherming en zorg biedt. Klassieke en sociale grondrechten.
Mensenrechten: ieder mens heeft bepaalde rechten die behoren bij het mens zijn.
Zijn grondrechten en zijn onvervreemdbaar (kunnen niet aan een ander worden
overgedragen) de grondwet is de hoogste wet.
Klassieke grondrechten: waarborgen de vrijheden van burgers die de overheid moet
respecteren.
Sociale grondrechten: vormen een opdracht voor de overheid om ervoor te zorgen dat er
sociale gerechtigheid heerst in de samenleving en dat iedere burger kan beschikken over
voldoende gezondheidszorg, onderwijs en inkomen zodat hij zichzelf kan ontplooien.
Instructie normen
10 december 1948: de algemene vergadering van de VN heeft de Universele verklaring van
de Rechten van de Mens opgesteld. Lidstaten van de VN erkennen mensenrechten als
grondslag voor vrijheid, gerechtigheid en vrede in de wereld en dat zij ernaar zullen
handelen.
Werking grondrechten
Verticale werking: relatie overheid en burger
Bij klassieke grondrechten: gaat het om onthouding van bemoeienis van de overheid
Bij sociale grondrechten: moet de overheid actief ingrijpen.
Horizontale werking: relatie burger tot burger
Rechtstreekse werking: alleen vrijheidsrechten(klassieke). Internationale verdragen zijn
opgenomen. Die rechten zijn gelet op hun inhoud in de relatie van de burger tot de overheid
voor iedereen bindend= self-executing. Burgers kunnen zich hierop beroepen (ook als die
lidstaat ze zelf (nog) niet heeft vastgelegd in de (grond) wet. (die lidstaten moeten wel in
een verdrag zitten)
Botsing van grondrechten
Bv. Vrijheid van meningsuiting VS recht om niet gediscrimineerd te worden
Wanneer er sprake is van botsende grondrechten zal de rechter een belangenafweging
moeten maken om te bepalen welk grondrecht voorrang krijgt.
Beperking van grondrechten
4 voorwaarden voor beperking van grondrechten:
1. de beperking moet vastgelegd zijn in de grondwet of in een verdrag.
2. de beperking dient te bescherming van een bepaald doel wat in de grondwet of in het
verdrag is aangegeven.
3. de beperking moet vastgelegd zijn in de wet.
4. de beperking moet noodzakelijk zijn. (Soms)
Nationale en internationale rechters zijn bevoegd om te oordelen over beperkingen van
grondrechten.
Recht op gelijke behandeling (art 1 GW, art. 14 EVRM, art. 26 BUPO)
Discriminatie op de gronden die in dit artikel worden genoemd of op welke andere grond
dan ook, is niet toegestaan.
Directe discriminatie: rechtstreeks gericht tegen een persoon of groep personen.
Indirecte discriminatie: niet direct op een persoon of groep gericht, maar wel tot gevolg.
