Hoorcollege 2 BPR: alternatieve geschilbeslechting (mediation,
bindend advies, arbitrage)
25 april 2017
Inleiding
• Definiëring ADR (Alternative Dispute Resolution; Alternatieve geschilbeslechting): alle
geschilbehandelingsmethoden buiten de overheidsrechter.
• Actualiteit, belang ADR in de civiele rechtspleging:
- Overheidsrechter niet langer monopoliepositie. Arbitrage en bindend advies vinden in
Nederland al geruime tijd toepassing; mediation is de ‘nieuwkomer’. Mediation wordt
in toenemende mate in arbeidsgeschillen en zakelijke geschillen toegepast.
- Toekomst ADR: Overheidsrechtspraak zal een prominente rol in de civiele
rechtspleging blijven spelen. Niettemin zal de invloed van ADR verder toenemen o.a.
door wetgevings- en beleidsmaatregelen, mede op Europees niveau.
Voorbeeld van doorwerking Europese ADR-wetgeving op het privaatrecht: de
beslechting van consumentengeschillen.
Zie: Richtlijn ADR en Verordening ODR voor consumentengeschillen 2013,
Implementatiewet buitengerechtelijke geschillenbeslechting consumenten 2015.
ADR en Toegang tot de (civiele) rechter
• Het, in art. 6 EVRM en art. 17 Gw besloten liggende, recht op toegang tot de bij de wet
ingestelde rechter vormt een belangrijk grondbeginsel van het burgerlijk procesrecht.
• Het betreft echter geen absoluut recht. Het recht kan in principe aan beperkingen worden
onderworpen en er kan onder bepaalde voorwaarden afstand van worden gedaan. Voor afstand
is vereist dat er sprake is van een eigen, vrijwillige keuze, welke ondubbelzinnig is (EHRM 27
februari 1980, NJ 1980/561, Deweer/België).
• Art. 17 Gw laat overeenkomsten waarbij de toegang tot de rechter wordt uitgesloten c.q. beperkt
- derhalve ook overeenkomsten waarbij partijen kiezen voor ADR - eveneens toe. Er zijn wel
begrenzingen, die voor arbitrage, bindend advies en mediation steeds apart moeten worden
bezien.
Het HvJ EU over ‘verplichte’ ADR (Alassini-arrest 2010)
Kan ADR verplicht worden gesteld?
• Alassini-arrest: De Italiaanse wet verplicht als er een geschil ontstaat tussen een bedrijf en
consument in de telecommunicatie dat partijen eerst proberen er onderling uit te komen. Na
invoering van deze wet werd er een geschil gestart tussen mevrouw Alassini wegens schending
van een overeenkomst. De rechter stelt een prejudiciële vraag aan het Hof. Verzet artikel 6
EVRM zich tegen buitengerechtelijke geschiloplossing?
Verplichte buitengerechtelijke geschiloplossing (als voorportaal voor de rechter, o.g.v. een
nationale regeling) is in beginsel verenigbaar met art. 6 EVRM. Wel gelden voorwaarden t.a.v.
de voorprocedure.
• Vereist is dat de buitengerechtelijke procedure:
- Niet tot een bindende beslissing voor partijen leidt
Dat het niet mag gaan om een procedure met door derden gegeven beslissing (zoals
arbitrage of bindend advies)
1
bindend advies, arbitrage)
25 april 2017
Inleiding
• Definiëring ADR (Alternative Dispute Resolution; Alternatieve geschilbeslechting): alle
geschilbehandelingsmethoden buiten de overheidsrechter.
• Actualiteit, belang ADR in de civiele rechtspleging:
- Overheidsrechter niet langer monopoliepositie. Arbitrage en bindend advies vinden in
Nederland al geruime tijd toepassing; mediation is de ‘nieuwkomer’. Mediation wordt
in toenemende mate in arbeidsgeschillen en zakelijke geschillen toegepast.
- Toekomst ADR: Overheidsrechtspraak zal een prominente rol in de civiele
rechtspleging blijven spelen. Niettemin zal de invloed van ADR verder toenemen o.a.
door wetgevings- en beleidsmaatregelen, mede op Europees niveau.
Voorbeeld van doorwerking Europese ADR-wetgeving op het privaatrecht: de
beslechting van consumentengeschillen.
Zie: Richtlijn ADR en Verordening ODR voor consumentengeschillen 2013,
Implementatiewet buitengerechtelijke geschillenbeslechting consumenten 2015.
ADR en Toegang tot de (civiele) rechter
• Het, in art. 6 EVRM en art. 17 Gw besloten liggende, recht op toegang tot de bij de wet
ingestelde rechter vormt een belangrijk grondbeginsel van het burgerlijk procesrecht.
• Het betreft echter geen absoluut recht. Het recht kan in principe aan beperkingen worden
onderworpen en er kan onder bepaalde voorwaarden afstand van worden gedaan. Voor afstand
is vereist dat er sprake is van een eigen, vrijwillige keuze, welke ondubbelzinnig is (EHRM 27
februari 1980, NJ 1980/561, Deweer/België).
• Art. 17 Gw laat overeenkomsten waarbij de toegang tot de rechter wordt uitgesloten c.q. beperkt
- derhalve ook overeenkomsten waarbij partijen kiezen voor ADR - eveneens toe. Er zijn wel
begrenzingen, die voor arbitrage, bindend advies en mediation steeds apart moeten worden
bezien.
Het HvJ EU over ‘verplichte’ ADR (Alassini-arrest 2010)
Kan ADR verplicht worden gesteld?
• Alassini-arrest: De Italiaanse wet verplicht als er een geschil ontstaat tussen een bedrijf en
consument in de telecommunicatie dat partijen eerst proberen er onderling uit te komen. Na
invoering van deze wet werd er een geschil gestart tussen mevrouw Alassini wegens schending
van een overeenkomst. De rechter stelt een prejudiciële vraag aan het Hof. Verzet artikel 6
EVRM zich tegen buitengerechtelijke geschiloplossing?
Verplichte buitengerechtelijke geschiloplossing (als voorportaal voor de rechter, o.g.v. een
nationale regeling) is in beginsel verenigbaar met art. 6 EVRM. Wel gelden voorwaarden t.a.v.
de voorprocedure.
• Vereist is dat de buitengerechtelijke procedure:
- Niet tot een bindende beslissing voor partijen leidt
Dat het niet mag gaan om een procedure met door derden gegeven beslissing (zoals
arbitrage of bindend advies)
1
