mensenrechten, hoofdstukken
grondrechten
Samenvatting inleiding mensenrechten.
Hoofdstuk 1. Inleiding.
Grondrechten zijn belangrijke normen. Ze kunnen worden omschreven als fundamentele
rechtsnormen die de strekking hebben het individu persoonlijke vrijheid en een menswaardig
bestaan te verzekeren en die de handelingsvrijheid van m.n. de overheid beperken. Dit geldt zowel
voor al langer bestaande grondrechten (godsdienst, meningsuiting) als meer moderne rechten
(privacy, gezondheidszorg).
Grondrechten gelden in eerste plaats in relatie burger-overheid, zij perken handelingsvrijheid van
overheid in. Ze zijn verbonden met opkomst van het idee van de rechtsstaat. Deze staat op 4 pijlers:
1. Ingrijpen van overheid mag slechts geschieden o.g.v. algemene regels. Deze norm richt zich
tegen willekeur en standsrechten, overheid is zelf ook aan het recht gebonden
2. Scheiding van de machten
3. Rechtsbescherming door onafhankelijke rechter
4. Bestaan van grondrechten
Fundamentele karakter van grondrechten blijkt aan verwante term mensenrechten: rechten die
ieder mens van nature toekomen of behoren toe te komen. De bronnen van de grondrechten:
Internationale verdagen (IBBPR, IVESCR, EVRM, ESH, HvEU, IVURD)
Jurisprudentie van internationaalrechtelijke organen (EHRM)
Nationale Grondwet
Uitwerking van bepaalde grondrechten in nationale wetgeving (AWGB, WOM, WBP)
Aan deze bronnen komt meeste betekenis toe. Er zijn ook hulpbronnen:
Universele Verklaring van de Rechten van de Mens
Comité voor de mensenrechten (gebaseerd op IVBPR)
College voor de Rechten van de Mens (gebaseerd AWGB)
Er zijn klassieke grondrechten en sociale grondrechten. Ze kunnen in verschillende bronnen staan.
Internationaal en nationaal vastgelegde grondrechten nemen in Nederlandse recht steeds belangrijke
plaats in, dat heeft verschillende oorzaken:
1. Werkingssfeer van grondrechten neemt toe omdat ze in aantal groeien en werkingssfeer van
al langer bestaande grondrechten wordt uitgebreid. Bijvoorbeeld recht op respect voor
privéleven/privacy.
2. Er bestaat een trend om aan beperkingen steeds hogere eisen te stellen.