Klinische Psychologie – Samenvatting
Inhoud
H1 – over klinische psychologie en abnormaal gedrag........................................................................... 3
H2 – neurobiologische benaderingen van psychopathologie................................................................. 5
H3 – leertheoretische benaderingen van psychopathologie .................................................................. 8
H4 – cognitieve benaderingen van psychopathologie .......................................................................... 12
Hoorcollege 1 – 24-4-2023.................................................................................................................... 14
Werkgroep 1 – 24-4-2024 ..................................................................................................................... 23
H5 – psychoanalytische benaderingen van psychopathologie ............................................................. 25
H6 – humanistische benaderingen van psychopathologie ................................................................... 30
H7 – systeembenaderingen van psychopathologie .............................................................................. 32
Hoorcollege 2 – 1-5-2023...................................................................................................................... 35
H9 – classificatie.................................................................................................................................... 42
H10 – klinisch psychologische diagnostiek ........................................................................................... 45
Hoorcollege 3 – 8-5-2023...................................................................................................................... 49
H13 – angststoornissen......................................................................................................................... 63
H24 – obsessieve-compulsieve en verwante stoornissen .................................................................... 72
H14 – middelgebonden stoornissen en verslaving ............................................................................... 76
Hoorcollege 5 – 15-5-2023.................................................................................................................... 81
Werkgroep 3 – 15-5-2023 ..................................................................................................................... 86
H12 – depressieve- en bipolaire-stemmingsstoornissen ...................................................................... 87
Hoorcollege 6 – 22-5-2023.................................................................................................................... 94
H15 – somatisch-symptoomstoornis en verwante stoornissen ......................................................... 104
H17 – eetstoornissen .......................................................................................................................... 109
Hoorcollege 7 – 23-5-2023.................................................................................................................. 112
Somatisch symptoom stoornis en verwante stoornissen ............................................................... 112
Voedings- en eetstoornis ................................................................................................................ 117
H20 – schizofreniespectrum- en andere psychotische stoornissen ................................................... 123
Diagnostische cyclus ........................................................................................................................... 131
Hoorcollege 8 – 30-5-2023.................................................................................................................. 135
Werkgroep 4 – 31-5-2023 ................................................................................................................... 141
H19 – genderdysforie, parafiele stoornissen en seksuele disfuncties ................................................ 144
Hoorcollege 9 – 5-6-2023.................................................................................................................... 151
H21 – trauma- en stressorgerelateerde stoornissen .......................................................................... 157
1
,H22 – dissociatieve stoornissen .......................................................................................................... 162
Hoorcollege 10 – 6-5-2023.................................................................................................................. 166
H25 – persoonlijkheidsstoornissen ..................................................................................................... 176
Hoorcollege 11 – 12-6-2023................................................................................................................ 184
Werkgroep 5 – 12-6-2023 ................................................................................................................... 195
2
,H1 – over klinische psychologie en abnormaal gedrag
Het terrein van de klinische psychologie (abnormal psychology) → afwijkingen van de norm
- Individuele persoon
- Relaties met anderen mensen
Abnormaal gedrag
➔ American Psychiatric Association = een nationale medische en professionele organisatie
waarvan de leden van de artsen gespecialiseerd zijn in de diagnose, behandeling en
preventie van psychische stoornissen
- Aspecten
o Persoonlijk lijden
o De (dis)functionaliteit van het gedrag
o Irrationeel en onbegrijpelijk gedrag
o Onvoorspelbaarheid en controleverlies
o Opvallend en onconventioneel gedrag
o Gedrag dat een ongemakkelijk gevoel bij anderen teweegbrengt
▪ Observer discomfort = het ongemak van personen die het gedrag
observeren
o Het overtreden van morele normen
Psychische stoornis = een syndroom, gekenmerkt door klinisch significante symptomen op het
gebied van de cognitieve functies, de emotieregulatie of het gedrag van een persoon, dat een uiting
is van een disfunctie in de psychologische, biologische, of ontwikkelingsprocessen die ten grondslag
liggen aan het psychische functioneren. Psychische stoornissen gaan gewoonlijk gepaard met
significante lijdensdruk of beperkingen in het functioneren op sociaal of beroepsmatig gebied of bij
andere belangrijke bezigheden.
➔ Iets is geen psychische stoornis, tenzij de deviantie of het conflict het gevolg is van
disfunctioneren van het individu, zoals in het voorgaande wordt beschreven
Normaal en abnormaal: waar ligt de grens?
- Het statistisch model
o Normaalverdeling
o
o Kritische vragen: Waar wordt de grens tussen normaal en abnormaal precies
getrokken? Hoe ongewoon moet gedrag zijn om het abnormaal te kunnen noemen?
▪ Antwoord: individueel lijden
- Het medisch of ziektemodel
3
, o
▪ Deskundige therapeut
▪ Zieke patiënt
o Somatogeen = zijn oorsprong in het lichaam hebbend
o Psychogeen = door de geest veroorzaakt
o Kritiek hierop vanuit psycho-educational movement
▪ Mental illness → problems in living
▪ Labelling-theorie = een theorie van sociaal gedrag die stelt dat het gedrag
van mensen aanzienlijk wordt beïnvloed door de manier waarop andere
leden in de samenleving hen labelen
- Het leer- of onderwijsmodel
o
o Stoornissen → vaardigheidstekorten
o Demarcatie- of afgrenzingscriterium = een criterium om wetenschappelijke kennis te
scheiden van pseudowetenschappelijke kennis
4
Inhoud
H1 – over klinische psychologie en abnormaal gedrag........................................................................... 3
H2 – neurobiologische benaderingen van psychopathologie................................................................. 5
H3 – leertheoretische benaderingen van psychopathologie .................................................................. 8
H4 – cognitieve benaderingen van psychopathologie .......................................................................... 12
Hoorcollege 1 – 24-4-2023.................................................................................................................... 14
Werkgroep 1 – 24-4-2024 ..................................................................................................................... 23
H5 – psychoanalytische benaderingen van psychopathologie ............................................................. 25
H6 – humanistische benaderingen van psychopathologie ................................................................... 30
H7 – systeembenaderingen van psychopathologie .............................................................................. 32
Hoorcollege 2 – 1-5-2023...................................................................................................................... 35
H9 – classificatie.................................................................................................................................... 42
H10 – klinisch psychologische diagnostiek ........................................................................................... 45
Hoorcollege 3 – 8-5-2023...................................................................................................................... 49
H13 – angststoornissen......................................................................................................................... 63
H24 – obsessieve-compulsieve en verwante stoornissen .................................................................... 72
H14 – middelgebonden stoornissen en verslaving ............................................................................... 76
Hoorcollege 5 – 15-5-2023.................................................................................................................... 81
Werkgroep 3 – 15-5-2023 ..................................................................................................................... 86
H12 – depressieve- en bipolaire-stemmingsstoornissen ...................................................................... 87
Hoorcollege 6 – 22-5-2023.................................................................................................................... 94
H15 – somatisch-symptoomstoornis en verwante stoornissen ......................................................... 104
H17 – eetstoornissen .......................................................................................................................... 109
Hoorcollege 7 – 23-5-2023.................................................................................................................. 112
Somatisch symptoom stoornis en verwante stoornissen ............................................................... 112
Voedings- en eetstoornis ................................................................................................................ 117
H20 – schizofreniespectrum- en andere psychotische stoornissen ................................................... 123
Diagnostische cyclus ........................................................................................................................... 131
Hoorcollege 8 – 30-5-2023.................................................................................................................. 135
Werkgroep 4 – 31-5-2023 ................................................................................................................... 141
H19 – genderdysforie, parafiele stoornissen en seksuele disfuncties ................................................ 144
Hoorcollege 9 – 5-6-2023.................................................................................................................... 151
H21 – trauma- en stressorgerelateerde stoornissen .......................................................................... 157
1
,H22 – dissociatieve stoornissen .......................................................................................................... 162
Hoorcollege 10 – 6-5-2023.................................................................................................................. 166
H25 – persoonlijkheidsstoornissen ..................................................................................................... 176
Hoorcollege 11 – 12-6-2023................................................................................................................ 184
Werkgroep 5 – 12-6-2023 ................................................................................................................... 195
2
,H1 – over klinische psychologie en abnormaal gedrag
Het terrein van de klinische psychologie (abnormal psychology) → afwijkingen van de norm
- Individuele persoon
- Relaties met anderen mensen
Abnormaal gedrag
➔ American Psychiatric Association = een nationale medische en professionele organisatie
waarvan de leden van de artsen gespecialiseerd zijn in de diagnose, behandeling en
preventie van psychische stoornissen
- Aspecten
o Persoonlijk lijden
o De (dis)functionaliteit van het gedrag
o Irrationeel en onbegrijpelijk gedrag
o Onvoorspelbaarheid en controleverlies
o Opvallend en onconventioneel gedrag
o Gedrag dat een ongemakkelijk gevoel bij anderen teweegbrengt
▪ Observer discomfort = het ongemak van personen die het gedrag
observeren
o Het overtreden van morele normen
Psychische stoornis = een syndroom, gekenmerkt door klinisch significante symptomen op het
gebied van de cognitieve functies, de emotieregulatie of het gedrag van een persoon, dat een uiting
is van een disfunctie in de psychologische, biologische, of ontwikkelingsprocessen die ten grondslag
liggen aan het psychische functioneren. Psychische stoornissen gaan gewoonlijk gepaard met
significante lijdensdruk of beperkingen in het functioneren op sociaal of beroepsmatig gebied of bij
andere belangrijke bezigheden.
➔ Iets is geen psychische stoornis, tenzij de deviantie of het conflict het gevolg is van
disfunctioneren van het individu, zoals in het voorgaande wordt beschreven
Normaal en abnormaal: waar ligt de grens?
- Het statistisch model
o Normaalverdeling
o
o Kritische vragen: Waar wordt de grens tussen normaal en abnormaal precies
getrokken? Hoe ongewoon moet gedrag zijn om het abnormaal te kunnen noemen?
▪ Antwoord: individueel lijden
- Het medisch of ziektemodel
3
, o
▪ Deskundige therapeut
▪ Zieke patiënt
o Somatogeen = zijn oorsprong in het lichaam hebbend
o Psychogeen = door de geest veroorzaakt
o Kritiek hierop vanuit psycho-educational movement
▪ Mental illness → problems in living
▪ Labelling-theorie = een theorie van sociaal gedrag die stelt dat het gedrag
van mensen aanzienlijk wordt beïnvloed door de manier waarop andere
leden in de samenleving hen labelen
- Het leer- of onderwijsmodel
o
o Stoornissen → vaardigheidstekorten
o Demarcatie- of afgrenzingscriterium = een criterium om wetenschappelijke kennis te
scheiden van pseudowetenschappelijke kennis
4
