HC 5 – Responsiecollege
Verschil tussen epistemes en discourse: een set aan ideeën die een soort interne coherentie hebben die
we raadselachtig, verwarrend, geweldig, uitdagend of inspirerend vinden, maar niet het karakter hebben
van natuurkundige wetmatigheden.
Sociologische puzzel:
Hoorcolleges:
Van belang: sociologische verbeelding, sociologische perspectieven, structure/agency en
structuratie, (non)-essentialisme, ongelijkheid op de universiteit.
Onderwijsgroepen:
Van belang: concepten per denker. Zorg dat je elke denker voor jezelf kunt samenvatten.
Welk trucje gebruikt de denker om naar de samenleving te kijken?
Macro:
Durkheim: sociologie bestudeert sociale feiten (extern aan, dwingende invloed op), invloed
op collectieve bewustzijn (collectief gedeelde cultuur, normen, waarden, moraal).
Marx: historisch-materialisme (productieverhoudingen bepalen historisch gezien de
hiërarchie en de ideeën in de samenleving) + commodificatie in kapitalisme leidt tot
uitbuiting en vervreemding ten gunste van de kapitalist.
Micro:
Weber: rationalisering in relatie tot (individuele) sociale actie + vormen van irrationaliteit van
rationaliteit (ijzeren kooi bureaucratie, McDonaldisering).
Goffman: leven als dramaturgische performance, spelen van rollen. Self = hoe anderen jou
zien en je jezelf ziet. Daarom: impressie management: je wilt dat anderen jouw performance
accepteren.
Synthese micro-macro:
Bourdieu: mensen bewegen zich in verschillende sociale velden. Daarin bekleden ze en
strijden ze om posities met behulp van de soorten kapitaal die ze hebben. De habitus, als
belichaamd cultureel kapitaal, staat voor de persoonlijke, geïnternaliseerde mentale
schema’s van mensen: gewoontes, neigingen, voorkeuren, smaak (het spel kunnen spelen!).
Die zijn zowel de reflectie van sociale historische structuren (=gestructureerd) als de oorzaak
van structuren (=structurerend).
Kritische sociologie:
Foucault: geschiedenis laat zien: andere denklagen (epistemes) en veranderende discoursen
(manieren van denken en spreken over dingen). Kennis is dus niet objectief of neutraal en nu
niet beter dan vroeger. Door sciëntisme (idee dat wetenschappelijke kennis absoluut is)
discplineren we onszelf en elkaar bijna onzichtbaar (microregimes of power).
Essed/Bonilla-Silva: ras, racisme, soorten racisme: zijn we nu beter dan vroeger? Of zit
racisme in andere dingen op andere manieren?
Post-humane samenleving:
Latour: mens vs. Natuur is onzinnig. Aardbewoners te midden van aardbewoners. Er zijn
alleen actanten in een netwerk (actor-netwerk-theorie) die het vermogen hebben elkaar
wederzijds te beïnvloeden of veranderen (translatie/mediatie).
Verschil tussen epistemes en discourse: een set aan ideeën die een soort interne coherentie hebben die
we raadselachtig, verwarrend, geweldig, uitdagend of inspirerend vinden, maar niet het karakter hebben
van natuurkundige wetmatigheden.
Sociologische puzzel:
Hoorcolleges:
Van belang: sociologische verbeelding, sociologische perspectieven, structure/agency en
structuratie, (non)-essentialisme, ongelijkheid op de universiteit.
Onderwijsgroepen:
Van belang: concepten per denker. Zorg dat je elke denker voor jezelf kunt samenvatten.
Welk trucje gebruikt de denker om naar de samenleving te kijken?
Macro:
Durkheim: sociologie bestudeert sociale feiten (extern aan, dwingende invloed op), invloed
op collectieve bewustzijn (collectief gedeelde cultuur, normen, waarden, moraal).
Marx: historisch-materialisme (productieverhoudingen bepalen historisch gezien de
hiërarchie en de ideeën in de samenleving) + commodificatie in kapitalisme leidt tot
uitbuiting en vervreemding ten gunste van de kapitalist.
Micro:
Weber: rationalisering in relatie tot (individuele) sociale actie + vormen van irrationaliteit van
rationaliteit (ijzeren kooi bureaucratie, McDonaldisering).
Goffman: leven als dramaturgische performance, spelen van rollen. Self = hoe anderen jou
zien en je jezelf ziet. Daarom: impressie management: je wilt dat anderen jouw performance
accepteren.
Synthese micro-macro:
Bourdieu: mensen bewegen zich in verschillende sociale velden. Daarin bekleden ze en
strijden ze om posities met behulp van de soorten kapitaal die ze hebben. De habitus, als
belichaamd cultureel kapitaal, staat voor de persoonlijke, geïnternaliseerde mentale
schema’s van mensen: gewoontes, neigingen, voorkeuren, smaak (het spel kunnen spelen!).
Die zijn zowel de reflectie van sociale historische structuren (=gestructureerd) als de oorzaak
van structuren (=structurerend).
Kritische sociologie:
Foucault: geschiedenis laat zien: andere denklagen (epistemes) en veranderende discoursen
(manieren van denken en spreken over dingen). Kennis is dus niet objectief of neutraal en nu
niet beter dan vroeger. Door sciëntisme (idee dat wetenschappelijke kennis absoluut is)
discplineren we onszelf en elkaar bijna onzichtbaar (microregimes of power).
Essed/Bonilla-Silva: ras, racisme, soorten racisme: zijn we nu beter dan vroeger? Of zit
racisme in andere dingen op andere manieren?
Post-humane samenleving:
Latour: mens vs. Natuur is onzinnig. Aardbewoners te midden van aardbewoners. Er zijn
alleen actanten in een netwerk (actor-netwerk-theorie) die het vermogen hebben elkaar
wederzijds te beïnvloeden of veranderen (translatie/mediatie).
