Hoofdstuk 2 Theoretische modellen over werkstress
2.1 Inleiding
De laatste jaren is de werkdruk voor veel mensen groter geworden. Voornamelijk op psychosociaal
gebied.
2.2 Person-Environment Fit Model
Het person-environment fit model gaat er vanuit dat stress niet alleen door de persoon of door de
omgeving wordt veroorzaakt. Het gaat om de samenwerking tussen die 2. Het gaat om de balans
tussen de persoonlijke behoeften en mogelijkheden en de hulpbronnen en eisen vanuit de
(werk)omgeving. Zijn deze niet in balans, dan ontstaat er stress. Deze stress kan verminderd worden
door goed copinggedrag (hoe goed je stress hanteert) en sociale ondersteuning. Wanneer er meer
verwacht wordt dan de werknemer waar kan maken kan een burnout ontstaan, wanneer de
werknemer meer kan dan er verwacht wordt kan een boreout ontstaan.
2.3 Demand-Control(-Support) Model
In dit model worden 2 (later 3) psychosociale werkkenmerken beschouwd als belangrijke factoren
van de geozndheid en het welbevinden van de werknemers.
Demand psychologische taakeisen. Dit zijn psychologische stressoren, aanwezig in de
werkomgeving. Dus alle eisen die aan de werknemer gesteld worden, en de complexiteit
hiervan.
Control regelmogelijkheden. Het is de controle van een werknemer over zijn taken en zijn
gedrag. Hoe, in welk tempo en wanneer hij zijn werk
uitvoert.
In het schema is te zien hoe ze elkaar beïnvloeden.
Later is het model uitgebreid met een 3e dimensie,
namelijk ‘sociale ondersteuning in het werk’. Weinig
steun heeft een negatief effect op de gezondheid van
een werknemer in combinatie met werkdruk en
regelmogelijkheden.
2.4 Vitaminemodel
Het vitaminemodel stelt dat werkkenmerken de
geestelijke gezondheid kan beïnvloeden zoals vitaminen de lichamelijke gezondheid beïnvloed.
De aanwezigheid van werkkenmerken heeft in eerste instantie een positieve invloed op de
werknemer. Bij een hogere dosering werkkenmerken zijn er 2 mogelijkheden. De invloed kan
constant blijven en het blijft een positieve invloed op de werknemer hebben (CE-patroon). Of de
invloed zal negatiever worden (AD-patroon). De verschillende kenmerken kunnen worden ingedeeld
als CE of AD:
CE Patroon AD patroon
Salaris Autonomie
Veiligheid Werkdruk
Betekenisvolheid Sociale ondersteuning
Gebruik van vaardigheden
Afwisseling in het werk
feedback
2.1 Inleiding
De laatste jaren is de werkdruk voor veel mensen groter geworden. Voornamelijk op psychosociaal
gebied.
2.2 Person-Environment Fit Model
Het person-environment fit model gaat er vanuit dat stress niet alleen door de persoon of door de
omgeving wordt veroorzaakt. Het gaat om de samenwerking tussen die 2. Het gaat om de balans
tussen de persoonlijke behoeften en mogelijkheden en de hulpbronnen en eisen vanuit de
(werk)omgeving. Zijn deze niet in balans, dan ontstaat er stress. Deze stress kan verminderd worden
door goed copinggedrag (hoe goed je stress hanteert) en sociale ondersteuning. Wanneer er meer
verwacht wordt dan de werknemer waar kan maken kan een burnout ontstaan, wanneer de
werknemer meer kan dan er verwacht wordt kan een boreout ontstaan.
2.3 Demand-Control(-Support) Model
In dit model worden 2 (later 3) psychosociale werkkenmerken beschouwd als belangrijke factoren
van de geozndheid en het welbevinden van de werknemers.
Demand psychologische taakeisen. Dit zijn psychologische stressoren, aanwezig in de
werkomgeving. Dus alle eisen die aan de werknemer gesteld worden, en de complexiteit
hiervan.
Control regelmogelijkheden. Het is de controle van een werknemer over zijn taken en zijn
gedrag. Hoe, in welk tempo en wanneer hij zijn werk
uitvoert.
In het schema is te zien hoe ze elkaar beïnvloeden.
Later is het model uitgebreid met een 3e dimensie,
namelijk ‘sociale ondersteuning in het werk’. Weinig
steun heeft een negatief effect op de gezondheid van
een werknemer in combinatie met werkdruk en
regelmogelijkheden.
2.4 Vitaminemodel
Het vitaminemodel stelt dat werkkenmerken de
geestelijke gezondheid kan beïnvloeden zoals vitaminen de lichamelijke gezondheid beïnvloed.
De aanwezigheid van werkkenmerken heeft in eerste instantie een positieve invloed op de
werknemer. Bij een hogere dosering werkkenmerken zijn er 2 mogelijkheden. De invloed kan
constant blijven en het blijft een positieve invloed op de werknemer hebben (CE-patroon). Of de
invloed zal negatiever worden (AD-patroon). De verschillende kenmerken kunnen worden ingedeeld
als CE of AD:
CE Patroon AD patroon
Salaris Autonomie
Veiligheid Werkdruk
Betekenisvolheid Sociale ondersteuning
Gebruik van vaardigheden
Afwisseling in het werk
feedback
