H14- Waarnemen
Joeri Denekamp
[NOG NIET COMPLEET]
Inhoudsopgave
Hoofdstuk 4 ............................................................................................................................................... 1
§14.1 Zintuigcellen ...............................................................................................................................................1
Evenwichtszintuig ............................................................................................................................................1
Zintuigcellen ....................................................................................................................................................2
Constante prikkels ...........................................................................................................................................2
Evenwicht bewaren .........................................................................................................................................2
§14.2 Het gehoorzintuig ......................................................................................................................................2
Geluid filtreren ................................................................................................................................................2
Buitenoor .........................................................................................................................................................3
Middenoor .......................................................................................................................................................3
Binnenoor ........................................................................................................................................................3
Toonhoogte .....................................................................................................................................................3
Geluidsvolume en gehoorbeschadiging ..........................................................................................................3
§14.3 Gezichtszintuig ...........................................................................................................................................4
Bouw en werking oog ......................................................................................................................................4
Donker en licht ................................................................................................................................................4
Scherp zien ......................................................................................................................................................4
Veraf en dichtbij ..............................................................................................................................................4
Lenzen en brillen .............................................................................................................................................5
Afstand en diepte ............................................................................................................................................5
Hoofdstuk 14
§14.1 Zintuigcellen
Evenwichtszintuig
Zintuigcellen zijn gespecialiseerde cellen die reageren op een specifieke prikkel = adequate prikkel.
Evenwichtszintuigen bevinden zich in het inwendige deel van het oor en er zijn er twee van. Ze
registreren welke bewegingen je hoofd maakt. Ze bestaan uit de volgende onderdelen:
• Vestibulum = centrale deel van evenwichtszintuig
• Drie halfcirkelvormige kanalen die in drie vlakken loodrecht op elkaar staan.
Vestibulum en halfcirkelvormige kanalen zijn gevuld met een vloeistof: de endolymfe.
Maculae = twee kleine zintuigorgaantjes in vestibulum die door middel van zwaartekracht en
rechtlijnige versnelling informatie krijgen over stand van hoofd.
Haarcellen van macula steken met lange ciliën in geleilaag met daarop een laagje kalksteentjes
waardoor haartjes gevoelig zijn voor zwaartekracht.
, • Maculae registreren alleen veranderingen in snelheid.
De drie halfcirkelvromige kanalen registreren draaibewegingen van het hoofd. Elk kanaal heeft een
knobbel met lange haarcellen en daarop cilïen, die steken in de cupula = geleiachtige massa die vrij
mee kan bewegen met endolymfe.
Zintuigcellen
Zintuigcellen zijn cellen die reageren op een verandering in prikkelsterkte.
• Het zijn receptorcellen, cellen waarmee je bepaalde informatie kan verzamelen.
Zintuigcellen in cupulae en maculae zijn mechanoreceptoren, aangezien ze gevoelig zijn voor een
mechanische prikkeling door vervorming celmembraan.
Thermoreceptoren = receptoren die reageren op temperatuurveranderingen, door warmtegevoelig
eiwit.
Bij de volgende receptoren spelen een cascade aan signalen en een secundaire boodschapperstof
een rol:
• Chemoreceptoren = receptoren die reageren op bepaalde stoffen.
• Fotoreceptoren = receptoren die gevoelig zijn voor verandering in licht.
Receptorcellen hebben net als neuronen een rustpotentiaal en door een adequate prikkel gaan
ionpoorten open en kan er een actiepotentiaal ontstaan.
Depolarisatie zorgt ervoor dat calciumpoorten opengaan en een exciterende neurotransmitter
lozen.
Hoeveelheid neurotransmitter bepaalt impulsfrequentie = frequentie die informatie geeft over de
sterkte van de prikkel.
Pijnreceptoren zijn geen receptorcellen maar zenuwuiteinden.
Constante prikkels
Door een langdurige constante prikkel, kan de prikkeldrempel van de receptorcel omhooggaan. Dit
noemt men adaptatie.
• In sommige receptorcellen treedt langzamer adaptatie op dan in andere receptorcellen.
Evenwicht bewaren
Maculae registreren dat je de hele tijd heen en weer beweegt en geven dit door aan het
evenwichtscentrum in de hersenstam. Zo kan je je evenwicht bewaren.
Kleine hersenen koppelen informatie naar diverse spieren die je op tijd kunnen bijsturen.
§14.2 Het gehoorzintuig
Geluid filtreren
Bewust kan men geluid filtreren door te concentreren en onbewust kan men geluid filtreren
doordat de thalamus achtergrondruis niet laat doordringen tot je auditieve schors.
Hersenen kunnen bepaalde toonhoogtes verzwakken om achtergrondruis te onderdrukken.
Haarcellen in je oor zijn mechanoreceptoren met lange ciliën, die beschadigd kunnen raken door
veel lawaai en slijtage. Filtreren gaat dan minder goed.
Joeri Denekamp
[NOG NIET COMPLEET]
Inhoudsopgave
Hoofdstuk 4 ............................................................................................................................................... 1
§14.1 Zintuigcellen ...............................................................................................................................................1
Evenwichtszintuig ............................................................................................................................................1
Zintuigcellen ....................................................................................................................................................2
Constante prikkels ...........................................................................................................................................2
Evenwicht bewaren .........................................................................................................................................2
§14.2 Het gehoorzintuig ......................................................................................................................................2
Geluid filtreren ................................................................................................................................................2
Buitenoor .........................................................................................................................................................3
Middenoor .......................................................................................................................................................3
Binnenoor ........................................................................................................................................................3
Toonhoogte .....................................................................................................................................................3
Geluidsvolume en gehoorbeschadiging ..........................................................................................................3
§14.3 Gezichtszintuig ...........................................................................................................................................4
Bouw en werking oog ......................................................................................................................................4
Donker en licht ................................................................................................................................................4
Scherp zien ......................................................................................................................................................4
Veraf en dichtbij ..............................................................................................................................................4
Lenzen en brillen .............................................................................................................................................5
Afstand en diepte ............................................................................................................................................5
Hoofdstuk 14
§14.1 Zintuigcellen
Evenwichtszintuig
Zintuigcellen zijn gespecialiseerde cellen die reageren op een specifieke prikkel = adequate prikkel.
Evenwichtszintuigen bevinden zich in het inwendige deel van het oor en er zijn er twee van. Ze
registreren welke bewegingen je hoofd maakt. Ze bestaan uit de volgende onderdelen:
• Vestibulum = centrale deel van evenwichtszintuig
• Drie halfcirkelvormige kanalen die in drie vlakken loodrecht op elkaar staan.
Vestibulum en halfcirkelvormige kanalen zijn gevuld met een vloeistof: de endolymfe.
Maculae = twee kleine zintuigorgaantjes in vestibulum die door middel van zwaartekracht en
rechtlijnige versnelling informatie krijgen over stand van hoofd.
Haarcellen van macula steken met lange ciliën in geleilaag met daarop een laagje kalksteentjes
waardoor haartjes gevoelig zijn voor zwaartekracht.
, • Maculae registreren alleen veranderingen in snelheid.
De drie halfcirkelvromige kanalen registreren draaibewegingen van het hoofd. Elk kanaal heeft een
knobbel met lange haarcellen en daarop cilïen, die steken in de cupula = geleiachtige massa die vrij
mee kan bewegen met endolymfe.
Zintuigcellen
Zintuigcellen zijn cellen die reageren op een verandering in prikkelsterkte.
• Het zijn receptorcellen, cellen waarmee je bepaalde informatie kan verzamelen.
Zintuigcellen in cupulae en maculae zijn mechanoreceptoren, aangezien ze gevoelig zijn voor een
mechanische prikkeling door vervorming celmembraan.
Thermoreceptoren = receptoren die reageren op temperatuurveranderingen, door warmtegevoelig
eiwit.
Bij de volgende receptoren spelen een cascade aan signalen en een secundaire boodschapperstof
een rol:
• Chemoreceptoren = receptoren die reageren op bepaalde stoffen.
• Fotoreceptoren = receptoren die gevoelig zijn voor verandering in licht.
Receptorcellen hebben net als neuronen een rustpotentiaal en door een adequate prikkel gaan
ionpoorten open en kan er een actiepotentiaal ontstaan.
Depolarisatie zorgt ervoor dat calciumpoorten opengaan en een exciterende neurotransmitter
lozen.
Hoeveelheid neurotransmitter bepaalt impulsfrequentie = frequentie die informatie geeft over de
sterkte van de prikkel.
Pijnreceptoren zijn geen receptorcellen maar zenuwuiteinden.
Constante prikkels
Door een langdurige constante prikkel, kan de prikkeldrempel van de receptorcel omhooggaan. Dit
noemt men adaptatie.
• In sommige receptorcellen treedt langzamer adaptatie op dan in andere receptorcellen.
Evenwicht bewaren
Maculae registreren dat je de hele tijd heen en weer beweegt en geven dit door aan het
evenwichtscentrum in de hersenstam. Zo kan je je evenwicht bewaren.
Kleine hersenen koppelen informatie naar diverse spieren die je op tijd kunnen bijsturen.
§14.2 Het gehoorzintuig
Geluid filtreren
Bewust kan men geluid filtreren door te concentreren en onbewust kan men geluid filtreren
doordat de thalamus achtergrondruis niet laat doordringen tot je auditieve schors.
Hersenen kunnen bepaalde toonhoogtes verzwakken om achtergrondruis te onderdrukken.
Haarcellen in je oor zijn mechanoreceptoren met lange ciliën, die beschadigd kunnen raken door
veel lawaai en slijtage. Filtreren gaat dan minder goed.
