Sterven doe je zo. Is goede palliatieve zorg voor iedereen hetzelfde?
De Arena van Gezondheidswetenschappers | Debat en Filosofische Reflectie
Kay Vermeulen | i6246365
Maastricht University | FHML
Gezondheidswetenschappen | BGZ
31-03-2023
Sterven doe je zo | GZW3224
Beoordelaar debat: Mare Knibbe
1
, Palliatieve zorg wordt omschreven als een essentieel onderdeel van de gezondheidszorg die
voornamelijk gericht is op het verbeteren van de kwaliteit van leven van patiënten die
ongeneselijk ziek zijn en zich in de zogenoemde laatste fase van hun leven bevinden. Het
hoofddoel van palliatieve zorg is om patiënten en hun families te ondersteunen bij het omgaan
met de lichamelijke, emotionele, psychologische en spirituele aspecten van de ziekte, en om
hen te helpen een zo comfortabel mogelijk leven te leiden (Palliatieve zorg, 2021). De
jarenlange vergrijzing van de Nederlandse bevolking en de toename van het aantal chronisch
zieken zijn enkele van de factoren die ertoe bijdragen dat palliatieve zorg de nodige aandacht
krijgt (Francke et al., 1997). Omdat palliatieve zorg een breed scala omvat aan diensten,
behandelingen en begeleiding bij het plannen van zorg, zorgt dit onderwerp heden voor
discussie binnen de Nederlandse politiek. De zorg wordt namelijk verleend door een
multidisciplinair team van professionals, waaronder artsen, verpleegkundigen, geestelijke
verzorgers en soms ook vrijwilligers.
Dit laatste vormden voornamelijk het middelpunt van één stelling die bediscussieerd is
tijdens het debat. Namelijk, dat ‘iedere zorgprofessional in staat moet kunnen zijn om iedere
patiënt te begeleiden in de palliatieve fase, ongeacht cultuurverschillen’. Het is aannemelijk te
bedenken dat een patiënt die zich bevindt in de palliatieve fase, het leven wil afsluiten op
basis van zijn eigen wensen. Vaak is dit niet geheel realiseerbaar omdat culturele opvattingen
tussen behandelaar en patiënt een kloof vormen. Met deze moeilijke opgave krijgt de
gezondheidszorg hedendaags steeds vaker te maken omdat contrasten voornamelijk bestaan in
levenservaringen, overtuigingen, waardesystemen, religies, talen en opvattingen over
gezondheidszorg (Wiener et al., 2013). Een patiënt dient dus behandelt te worden door
behandelaars met overeenstemmende culturele opvattingen, die idealiter door de patiënt zelf
is uitgekozen om zo misopvattingen te voorkomen. Iedere cultuur heeft immers zijn eigen
spirituele opvattingen en rituelen rondom sterven en ziekten (Nalayeh, 2018). Echter is dit in
de realiteit moeilijk haalbaar. Factoren die dit belemmeren zijn het personeelstekort in de
zorg, de toenemende vergrijzing in Nederland en de velen culturen die Nederland op dit
moment rijk is. Van de 17.6 miljoen inwoners die Nederland op 1 januari 2022 had, bleken
immers 2.6 miljoen mensen in het buitenland geboren te zijn (Centraal Bureau voor de
Statistiek, 2023). Zij, die niet hier geboren zijn, vertegenwoordigen minstens 200
nationaliteiten (Gemeente.nu, 2015).
Praktisch gezien zouden dus voor al deze nationaliteiten één of meer palliatieve
behandelaars aanwezig en beschikbaar moeten zijn in Nederland. Dit vergt grote vereisten op
financieel, sociaal en op het gebied van transport. De nationaliteiten zijn immers verspreid
2
De Arena van Gezondheidswetenschappers | Debat en Filosofische Reflectie
Kay Vermeulen | i6246365
Maastricht University | FHML
Gezondheidswetenschappen | BGZ
31-03-2023
Sterven doe je zo | GZW3224
Beoordelaar debat: Mare Knibbe
1
, Palliatieve zorg wordt omschreven als een essentieel onderdeel van de gezondheidszorg die
voornamelijk gericht is op het verbeteren van de kwaliteit van leven van patiënten die
ongeneselijk ziek zijn en zich in de zogenoemde laatste fase van hun leven bevinden. Het
hoofddoel van palliatieve zorg is om patiënten en hun families te ondersteunen bij het omgaan
met de lichamelijke, emotionele, psychologische en spirituele aspecten van de ziekte, en om
hen te helpen een zo comfortabel mogelijk leven te leiden (Palliatieve zorg, 2021). De
jarenlange vergrijzing van de Nederlandse bevolking en de toename van het aantal chronisch
zieken zijn enkele van de factoren die ertoe bijdragen dat palliatieve zorg de nodige aandacht
krijgt (Francke et al., 1997). Omdat palliatieve zorg een breed scala omvat aan diensten,
behandelingen en begeleiding bij het plannen van zorg, zorgt dit onderwerp heden voor
discussie binnen de Nederlandse politiek. De zorg wordt namelijk verleend door een
multidisciplinair team van professionals, waaronder artsen, verpleegkundigen, geestelijke
verzorgers en soms ook vrijwilligers.
Dit laatste vormden voornamelijk het middelpunt van één stelling die bediscussieerd is
tijdens het debat. Namelijk, dat ‘iedere zorgprofessional in staat moet kunnen zijn om iedere
patiënt te begeleiden in de palliatieve fase, ongeacht cultuurverschillen’. Het is aannemelijk te
bedenken dat een patiënt die zich bevindt in de palliatieve fase, het leven wil afsluiten op
basis van zijn eigen wensen. Vaak is dit niet geheel realiseerbaar omdat culturele opvattingen
tussen behandelaar en patiënt een kloof vormen. Met deze moeilijke opgave krijgt de
gezondheidszorg hedendaags steeds vaker te maken omdat contrasten voornamelijk bestaan in
levenservaringen, overtuigingen, waardesystemen, religies, talen en opvattingen over
gezondheidszorg (Wiener et al., 2013). Een patiënt dient dus behandelt te worden door
behandelaars met overeenstemmende culturele opvattingen, die idealiter door de patiënt zelf
is uitgekozen om zo misopvattingen te voorkomen. Iedere cultuur heeft immers zijn eigen
spirituele opvattingen en rituelen rondom sterven en ziekten (Nalayeh, 2018). Echter is dit in
de realiteit moeilijk haalbaar. Factoren die dit belemmeren zijn het personeelstekort in de
zorg, de toenemende vergrijzing in Nederland en de velen culturen die Nederland op dit
moment rijk is. Van de 17.6 miljoen inwoners die Nederland op 1 januari 2022 had, bleken
immers 2.6 miljoen mensen in het buitenland geboren te zijn (Centraal Bureau voor de
Statistiek, 2023). Zij, die niet hier geboren zijn, vertegenwoordigen minstens 200
nationaliteiten (Gemeente.nu, 2015).
Praktisch gezien zouden dus voor al deze nationaliteiten één of meer palliatieve
behandelaars aanwezig en beschikbaar moeten zijn in Nederland. Dit vergt grote vereisten op
financieel, sociaal en op het gebied van transport. De nationaliteiten zijn immers verspreid
2
