HC Economie en jaarrekening.
HC 1, 28 januari.
Jaarrekening is:
- Balans.
- Winst- en verliesrekening (soms kasstroomoverzicht).
- Toelichting daarop.
Wat is jaarrekeningenrecht-> geheel aan het in Nl opgenomen voorschriften “betreffende de
totstandkoming, inhoud, accountantscontrole en openbaarmaking van de jaarrekening, het
jaarverslag en de daaraan toe te voegen gegevens (...) en de daarmee verhoudende
rechtspleging met sanctierecht.”
● Jaarrekening (= balans + winst- en verliesrekening + toelichting).
● Bestuursverslag (voorheen: jaarverslag).
● Overige gegevens.
● Relevante actoren:
○ Ondernemingen.
■ Bestuurders, commissarissen, aandeelhouders.
○ Opstellers van jaarrekeningvoorschriften.
■ Formele wetgever.
● Nationaal: regering en parlement.
● Europees: Europese Commissie, lidstaten en Europees
Parlement.
■ Raad voor de Jaarverslaggeving (RJ).
■ International Accounting Standards Board (IASB).
○ Toezichthouders, zoals de Autoriteit Financiële Markten (“AFM”)-> moet
ervoor zorgen dat consumenten niet worden verleid met dingen (bijv.
rendement) die niet waargemaakt kunnen worden. Houden ook toezicht op
accountants. Ook toezicht op handel met voorwetenschap.
○ Accountants(organisatie).
■ Overige accountantsorganisaties die “wettelijke controles” (mogen)
verrichten. Jaarrekening moet worden gecontroleerd door accountant.
“Big Four” (Deloitte / Ernst&Young / KPMG / PwC), wereldwijd de vier
grootste accountantskantoren.
Waar kan het jaarrekeningenrecht in wetgeving worden gevonden?
● Boek 2 van het Burgerlijk wetboek.
- Formele bepalingen.
- Administratieplicht, termijnen voor opmaken jaarrekening, termijnen voor
openbaar maken jaarrekening via Kamer van Koophandel (handelsregister).
- Materiële bepalingen.
- Inhoud van de jaarrekening.
- Jaarrekeningprocedure.
- Procedure bij de Ondernemingskamer om te klagen over de inhoud van de
financiële verslaggeving.
● Europese IAS-verordening (2005).
- Mechanisme dat internationale jaarrekeningvoorschriften verplicht voorschrijft voor
geconsolideerde jaarrekening beursvennootschappen.
● Sectorale wetgeving.
, - Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek, met daarop gebaseerde
Regeling verslaggeving onderwijs.
- Wet toelating zorginstellingen, met daarop gebaseerde Regeling verslaggeving
WTZi.
● Wet op het financieel toezicht (Wft).
- Voor financiële ondernemingen / beursvennootschappen aanvullende
publicatieverplichtingen.
- Openbaarmaking van beloningen in bestuursverslag.
- Halfjaarcijfers, kortere termijnen.
● Wet toezicht financiële verslaggeving.
- Toezicht van de AFM op financiële verslaggeving beursvennootschappen.
● Wet toezicht accountantsorganisaties.
- Toezicht van de AFM op accountantsorganisaties.
Jaarrekeningenrecht is ook relevant bij:
1. Strafrecht.
2. Financieel recht.
3. Faillissementsrecht.
4. Arbeidsrecht.
Overzicht van nationale, Europese en internationale bronnen en ontwikkelingen:
Nationale ontwikkelingen
● November 2015: aanpassingen in Boek 2 BW door Uitvoeringswet Implementatie
richtlijn jaarrekening (o.a. grensbedragen omhoog voor toepassing regime “klein”,
“middelgroot” en “groot”).
● December 2016: aanpassingen in Boek 2 BW door Implementatiewet
wijzigingsrichtlijn en verordening wettelijke controles jaarrekeningen (o.a. rol
accountant bij toetsing van bestuursverslag vergroot).
Europese ontwikkelingen
● Afgelopen jaren: diverse Europese Richtlijnen en op gebied jaarrekeningenrecht.
○ EU jaarrekeningrichtlijn (2013)-> zie vorige slide.
○ EU wijzigingsrichtlijn wettelijke controles (2014)-> zie vorige slide.
○ EU richtlijn niet-financiële informatie.
■ In bestuursverslag ook informatie opnemen over milieu-aspecten e.d.
● Europese verordeningen (rechtstreeks werkend).
○ EU Audit verordening (2014).
○ IAS-verordening (2005)-> met uitvoeringsverordeningen op basis waarvan
internationale jaarrekeningvoorschriften worden voorgeschreven (zie
volgende slides).
Overzicht van nationale, Europese en internationale bronnen en ontwikkelingen
● Internationale ontwikkelingen
○ Inhoudelijke standaarden voor de jaarrekening (“International Financial
Reporting Standards”, IFRS) afkomstig van de “International Accounting
Standards Board” (IASB).
○ Internationale ontwikkelingen (3). Van IFRS naar binnen de Europese Unie
geldend jaarrekeningenrecht (via IAS-verordening).
,Bij veel procedures kan jaarrekening – of cijfers op basis daarvan – een rol spelen.
Voorbeelden: (tuchtrechtelijke) aansprakelijkheid van accountants, en bestuursrechtelijk
toezicht op accountants(organisaties).
HC 2, 4 februari.
Hoofdstuk 1 De jaarrekening: balans & winst- en-verliesrekening
De belangrijkste stakeholders die geïnteresseerd zijn in de financiële gang van zaken van
een onderneming zijn:
● Het management.
● Toezichthouders (bijv. RvC).
● Eigenaren van de onderneming (eigen vermogensverschaffers).
● Vreemd vermogenverschaffers.
● Werknemers(organisaties).
● Afnemers en leveranciers.
● De fiscus (fiscale jaarrekening is meestal ≠ bedrijfseconomische jaarrekening).
● Actie- en pressiegroepen.
De (enkelvoudige) jaarrekening bestaat uit:
● De balans.
● De winst-en-verliesrekening (= resultatenrekening).
● De toelichting (op de balans en de winst -en-verliesrekening).
De jaarrekening geeft inzicht in de financiële positie (zie balans) en het resultaat (zie
winst-en-verliesrekening) van de onderneming.
Voor de meeste rechtspersonen (o.a. de NV en BV) geldt de verplichting om de jaarrekening
(geheel dan wel gedeeltelijk) (digitaal) te deponeren bij de KvK.
Een balans geeft een overzicht van bezittingen, eigen en vreemd vermogen van een
onderneming op een bepaald moment.
, Vaste activa gaan langer dan één productieproces mee (bijv. gebouwen, machines).
Vlottende activa gaan één productieproces mee (bijv. voorraden, debiteuren, liquide
middelen)
Eigen vermogen is vermogen dat door de eigenaren is ingebracht (bijv. aandelenkapitaal
bij een NV of BV). Permanent vermogen-> wordt niet terugbetaald. Winst is eigen vermogen.
Vreemd vermogen is vermogen dat door derden is verstrekt (bijv. hypotheek en crediteuren).
Wordt eigenlijk altijd terugbetaald.
Bij een balans geldt o.a.:
Vaste activa + Vlottende activa = Bezittingen (= Totaal vermogen)
Bezittingen – Vreemd vermogen = Eigen vermogen
Bezittingen= Eigen vermogen + Vreemd vermogen (= Totaal vermogen)
Een winst-en-verliesrekening (resultatenrekening) geeft een overzicht van kosten,
opbrengsten en resultaat (winst of verlies) over een bepaalde periode.
Bovenstaande winst-en-verliesrekening is opgesteld in scontrovorm. De balans in de vorige
dia is ook in scontrovorm opgesteld.
De winst-en-verliesrekening kan ook in staffelvorm worden opgesteld (zie hieronder).
Winst-en-verliesrekening over 2020
Opbrengsten (= Omzet)
Kosten
–
Resultaat= Winst of Verlies 2020
Kosten= geldswaarde van de (doelmatig) opgeofferde productiemiddelen.
Opbrengsten= omzet= vergoeding voor geleverde goederen of verleende diensten
Opbrengsten= afzet * prijs.
HC 1, 28 januari.
Jaarrekening is:
- Balans.
- Winst- en verliesrekening (soms kasstroomoverzicht).
- Toelichting daarop.
Wat is jaarrekeningenrecht-> geheel aan het in Nl opgenomen voorschriften “betreffende de
totstandkoming, inhoud, accountantscontrole en openbaarmaking van de jaarrekening, het
jaarverslag en de daaraan toe te voegen gegevens (...) en de daarmee verhoudende
rechtspleging met sanctierecht.”
● Jaarrekening (= balans + winst- en verliesrekening + toelichting).
● Bestuursverslag (voorheen: jaarverslag).
● Overige gegevens.
● Relevante actoren:
○ Ondernemingen.
■ Bestuurders, commissarissen, aandeelhouders.
○ Opstellers van jaarrekeningvoorschriften.
■ Formele wetgever.
● Nationaal: regering en parlement.
● Europees: Europese Commissie, lidstaten en Europees
Parlement.
■ Raad voor de Jaarverslaggeving (RJ).
■ International Accounting Standards Board (IASB).
○ Toezichthouders, zoals de Autoriteit Financiële Markten (“AFM”)-> moet
ervoor zorgen dat consumenten niet worden verleid met dingen (bijv.
rendement) die niet waargemaakt kunnen worden. Houden ook toezicht op
accountants. Ook toezicht op handel met voorwetenschap.
○ Accountants(organisatie).
■ Overige accountantsorganisaties die “wettelijke controles” (mogen)
verrichten. Jaarrekening moet worden gecontroleerd door accountant.
“Big Four” (Deloitte / Ernst&Young / KPMG / PwC), wereldwijd de vier
grootste accountantskantoren.
Waar kan het jaarrekeningenrecht in wetgeving worden gevonden?
● Boek 2 van het Burgerlijk wetboek.
- Formele bepalingen.
- Administratieplicht, termijnen voor opmaken jaarrekening, termijnen voor
openbaar maken jaarrekening via Kamer van Koophandel (handelsregister).
- Materiële bepalingen.
- Inhoud van de jaarrekening.
- Jaarrekeningprocedure.
- Procedure bij de Ondernemingskamer om te klagen over de inhoud van de
financiële verslaggeving.
● Europese IAS-verordening (2005).
- Mechanisme dat internationale jaarrekeningvoorschriften verplicht voorschrijft voor
geconsolideerde jaarrekening beursvennootschappen.
● Sectorale wetgeving.
, - Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek, met daarop gebaseerde
Regeling verslaggeving onderwijs.
- Wet toelating zorginstellingen, met daarop gebaseerde Regeling verslaggeving
WTZi.
● Wet op het financieel toezicht (Wft).
- Voor financiële ondernemingen / beursvennootschappen aanvullende
publicatieverplichtingen.
- Openbaarmaking van beloningen in bestuursverslag.
- Halfjaarcijfers, kortere termijnen.
● Wet toezicht financiële verslaggeving.
- Toezicht van de AFM op financiële verslaggeving beursvennootschappen.
● Wet toezicht accountantsorganisaties.
- Toezicht van de AFM op accountantsorganisaties.
Jaarrekeningenrecht is ook relevant bij:
1. Strafrecht.
2. Financieel recht.
3. Faillissementsrecht.
4. Arbeidsrecht.
Overzicht van nationale, Europese en internationale bronnen en ontwikkelingen:
Nationale ontwikkelingen
● November 2015: aanpassingen in Boek 2 BW door Uitvoeringswet Implementatie
richtlijn jaarrekening (o.a. grensbedragen omhoog voor toepassing regime “klein”,
“middelgroot” en “groot”).
● December 2016: aanpassingen in Boek 2 BW door Implementatiewet
wijzigingsrichtlijn en verordening wettelijke controles jaarrekeningen (o.a. rol
accountant bij toetsing van bestuursverslag vergroot).
Europese ontwikkelingen
● Afgelopen jaren: diverse Europese Richtlijnen en op gebied jaarrekeningenrecht.
○ EU jaarrekeningrichtlijn (2013)-> zie vorige slide.
○ EU wijzigingsrichtlijn wettelijke controles (2014)-> zie vorige slide.
○ EU richtlijn niet-financiële informatie.
■ In bestuursverslag ook informatie opnemen over milieu-aspecten e.d.
● Europese verordeningen (rechtstreeks werkend).
○ EU Audit verordening (2014).
○ IAS-verordening (2005)-> met uitvoeringsverordeningen op basis waarvan
internationale jaarrekeningvoorschriften worden voorgeschreven (zie
volgende slides).
Overzicht van nationale, Europese en internationale bronnen en ontwikkelingen
● Internationale ontwikkelingen
○ Inhoudelijke standaarden voor de jaarrekening (“International Financial
Reporting Standards”, IFRS) afkomstig van de “International Accounting
Standards Board” (IASB).
○ Internationale ontwikkelingen (3). Van IFRS naar binnen de Europese Unie
geldend jaarrekeningenrecht (via IAS-verordening).
,Bij veel procedures kan jaarrekening – of cijfers op basis daarvan – een rol spelen.
Voorbeelden: (tuchtrechtelijke) aansprakelijkheid van accountants, en bestuursrechtelijk
toezicht op accountants(organisaties).
HC 2, 4 februari.
Hoofdstuk 1 De jaarrekening: balans & winst- en-verliesrekening
De belangrijkste stakeholders die geïnteresseerd zijn in de financiële gang van zaken van
een onderneming zijn:
● Het management.
● Toezichthouders (bijv. RvC).
● Eigenaren van de onderneming (eigen vermogensverschaffers).
● Vreemd vermogenverschaffers.
● Werknemers(organisaties).
● Afnemers en leveranciers.
● De fiscus (fiscale jaarrekening is meestal ≠ bedrijfseconomische jaarrekening).
● Actie- en pressiegroepen.
De (enkelvoudige) jaarrekening bestaat uit:
● De balans.
● De winst-en-verliesrekening (= resultatenrekening).
● De toelichting (op de balans en de winst -en-verliesrekening).
De jaarrekening geeft inzicht in de financiële positie (zie balans) en het resultaat (zie
winst-en-verliesrekening) van de onderneming.
Voor de meeste rechtspersonen (o.a. de NV en BV) geldt de verplichting om de jaarrekening
(geheel dan wel gedeeltelijk) (digitaal) te deponeren bij de KvK.
Een balans geeft een overzicht van bezittingen, eigen en vreemd vermogen van een
onderneming op een bepaald moment.
, Vaste activa gaan langer dan één productieproces mee (bijv. gebouwen, machines).
Vlottende activa gaan één productieproces mee (bijv. voorraden, debiteuren, liquide
middelen)
Eigen vermogen is vermogen dat door de eigenaren is ingebracht (bijv. aandelenkapitaal
bij een NV of BV). Permanent vermogen-> wordt niet terugbetaald. Winst is eigen vermogen.
Vreemd vermogen is vermogen dat door derden is verstrekt (bijv. hypotheek en crediteuren).
Wordt eigenlijk altijd terugbetaald.
Bij een balans geldt o.a.:
Vaste activa + Vlottende activa = Bezittingen (= Totaal vermogen)
Bezittingen – Vreemd vermogen = Eigen vermogen
Bezittingen= Eigen vermogen + Vreemd vermogen (= Totaal vermogen)
Een winst-en-verliesrekening (resultatenrekening) geeft een overzicht van kosten,
opbrengsten en resultaat (winst of verlies) over een bepaalde periode.
Bovenstaande winst-en-verliesrekening is opgesteld in scontrovorm. De balans in de vorige
dia is ook in scontrovorm opgesteld.
De winst-en-verliesrekening kan ook in staffelvorm worden opgesteld (zie hieronder).
Winst-en-verliesrekening over 2020
Opbrengsten (= Omzet)
Kosten
–
Resultaat= Winst of Verlies 2020
Kosten= geldswaarde van de (doelmatig) opgeofferde productiemiddelen.
Opbrengsten= omzet= vergoeding voor geleverde goederen of verleende diensten
Opbrengsten= afzet * prijs.
