Hoofdstuk 3: Energietransitie – Buitenland-VWO 3
Paragraaf 1: De aarde warmt op
Begrippen:
Broeikasgassen: Gassen in de dampkring, zoals CO2, en methaan, die warmtestralen kunnen opnemen en vasthouden.
Klimaatmigrant: Iemand die om klimatologische redenen zijn woongebied ontvlucht, bijvoorbeeld vanwege droogte,
kou, zeespiegelstijging of extreme weersomstandigheden, om daarmee de mogelijke gevolgen van klimaatverandering
te ontwijken.
Tipping points: een omslag/kantelpunt in het klimaat waarna er geen weg terug meer is naar het oorspronkelijke
klimaat
Versterkte broeikaseffect: extra opwarming van de aarde door de uitstoot broeikasgassen door de mens
Noem een aantal feiten dat aantoont dat de aarde opwarmt.
- De aarde warmt op, gletsjers en landijs smelten en daardoor stijgt de zeespiegel
- De aarde warmt op door broeikasgassen
- De kans op catastrofes of Tipping points is gelukkig niet groot
- De opwarming zet door zelfs als vandaag alle uitstoot van broeikassen zouden stoppen. Zonder klimaatbeleid
kan de gemiddelde temperatuur in 2100 stijgen met 4 tot 6.5 graden
- De gevolgen van de opwarming van de aarde zijn nu al merkbaar. In de zomer van 2018 stond het water van de
Rijn lager dan ooit.
Noem een aantal oorzaken waardoor de aarde opwarmt.
- Natuurlijke broeikaseffecten
- Versterkte broeikaseffect (industrie en verkeer)
Noem een aantal gevolgen van de opwarming van de aarde
- De zeespiegel stijgt. Dit komt doordat gletsjers en ijskappen smelten en warm water meer ruimte inneemt
doordat het uitzet. Ook de permafrost (een gebied waar het zo koud is dat de ondergrond altijd bevroren is) zal
gaan ontdooien.
- Het weer wordt extremer. Denk aan hittegolven, droogte, zware buien, overstromingen, orkanen, bosbranden
- De landbouwopbrengst daalt in gebieden waar het droger wordt, met als gevolg honger en ondervoeding.
- De bevaarbaarheid van veel rivieren neemt af.
- Door al deze gevolgen zal het aantal klimaatmigranten wereldwijd toenemen.
Geef een reden voor een toekomstscenario waarin veel klimaatmigranten naar Nederland komen en een reden
waarom kilmaatmigranten juist Nederland zullen verlaten.
- Klimaatmigranten komen op de veiligheid en welvaart af.
- Klimaatmigranten kunnen weggaan, omdat de stijging van de zeespiegel en mogelijke overstromingen van de
rivieren een bedreiging kunnen vormen.
Paragraaf 2: Op weg naar duurzame energiebronnen
Begrippen:
Fossiele brandstoffen: De brandstoffen bruinkool, steenkool, olie, gas
Uitputbare energiebronnen: Bronnen van energie die op kunnen raken.
Teerzand: 0liehoudende afzettingen van zand en klei
CO2-voetafdruk/pPP: De hoeveelheid CO2, die voor één inwoner uitgestoten wordt om zijn manier van leven mogelijk
te maken. Zie ook CO2-uitstoot/pp.
Duurzame energiebronnen: Energie die niet vervuilt en nooit opraakt, zoals windenergie en zonne-energie.
Wat zijn de belangrijkste traditionele energiebronnen?
- bruinkool, steenkool, olie en gas zijn brandstoffen die zijn ontstaan uit resten van planten en dieren oftewel
fossiele brandstoffen. Daarnaast is er nog kernenergie.
Waarom zijn traditionele energiebronnen niet duurzaam?
- Ze kunnen opraken en ze zorgen voor uitstoot van broeikasgassen en verbruiken veel energie.
, Wat is een energietransitie?
- het overschakelen van fossiele brandstoffen op energiebronnen die niet opraken en geen CO2 uitstoten
Waarom is er een energietransitie nodig?
- We hebben energie nodig die niet vervuilt en nooit opraakt
Wanneer spreek je van conventionele olie en gas?
- Als je aardolie en aardgas op de ouderwetse manier wint (zonder veel ‘gedoe’ uit de grond haalt)
- Moet je moeilijke en dure technieken inzetten voordat je olie of gas uit de grond kunt halen, dan spreek je van
niet-conventionele olie en gas
Wat is schaliegas?
- Schaliegas, ook wel een ‘onconventioneel gas’ genoemd, is gas dat wordt gewonnen uit schaliegesteente. Dat
gesteente is zo ondoordringbaar, dat het gas er niet uit kan ontsnappen. Het gas blijft in bellen opgeslagen
tussen de gesteentelagen en kan niet gemakkelijk naar een boorput stromen.
Welk land op het noordelijk halfrond beschikt over de grootste aangetoonde voorraad schaliegas?
- China
Welk land op het noordelijk halfrond zou weleens over de grootste voorraad schaliegas kunnen beschikken? Geef
hiervoor een reden
- Rusland
- Dit enorme land is nog niet door de EIA onderzocht op aanwezigheid van bekkens met schaliegas
Wat is de kern van het klimaatakkoord van de Verenigde Naties in Parijs?
- Bijna alle landen ter wereld zeggen toe de CO2-uitstoot te gaan beperken door in te zetten op energietransitie.
Paragraaf 3: het tegengaan van klimaatverandering
Wat zijn de belangrijkste duurzame energiebronnen?
- Zon, wind en aardwarmte
- Voordelen: Ze raken nooit op, veroorzaken geen luchtvervuiling en hebben zelf geen CO2-uitstoot.
Welke nadelen hebben deze duurzame energiebronnen?
- Ze nemen naar verhouding veel ruimte in en zijn niet altijd zo krachtig en betrouwbaar als fossiele brandstoffen.
- Ze kunnen het landschap vervuilen, denk aan alle windmolens
Op welke andere manieren kun je de uitstoot van broeikasgassen beperken?
- Het afremmen van de bevolkingsgroei
- Energiebesparing
- Afvang en opslag van broeikasgassen (Aard opwarmingsvermogen, de mate waarin een broeikasgas bijdraagt
aan de opwarming van de aarde)
- Energietransitie (Groene of hernieuwbare energie, elektriciteit die opgewekt wordt uit duurzame
energiebronnen. Deze energie raakt nooit op)
Welke landen voeren een beleid dat voldoet om de klimaatdoelstellingen van Parijs te realiseren?
- Marokko, India, Filipijnen en Ethiopië
- Degene die alle regels het beste volgt is India
Waarom vinden veel Afrikaanse landen het terecht dat ze geen toezeggingen gedaan hebben om klimaatverandering
tegen te gaan?
- Deze arme landen met hun kleine CO2-uitstoot/pp vinden dat ze niet verantwoordelijk zijn voor de opwarming
van de aarde.
Paragraaf 1: De aarde warmt op
Begrippen:
Broeikasgassen: Gassen in de dampkring, zoals CO2, en methaan, die warmtestralen kunnen opnemen en vasthouden.
Klimaatmigrant: Iemand die om klimatologische redenen zijn woongebied ontvlucht, bijvoorbeeld vanwege droogte,
kou, zeespiegelstijging of extreme weersomstandigheden, om daarmee de mogelijke gevolgen van klimaatverandering
te ontwijken.
Tipping points: een omslag/kantelpunt in het klimaat waarna er geen weg terug meer is naar het oorspronkelijke
klimaat
Versterkte broeikaseffect: extra opwarming van de aarde door de uitstoot broeikasgassen door de mens
Noem een aantal feiten dat aantoont dat de aarde opwarmt.
- De aarde warmt op, gletsjers en landijs smelten en daardoor stijgt de zeespiegel
- De aarde warmt op door broeikasgassen
- De kans op catastrofes of Tipping points is gelukkig niet groot
- De opwarming zet door zelfs als vandaag alle uitstoot van broeikassen zouden stoppen. Zonder klimaatbeleid
kan de gemiddelde temperatuur in 2100 stijgen met 4 tot 6.5 graden
- De gevolgen van de opwarming van de aarde zijn nu al merkbaar. In de zomer van 2018 stond het water van de
Rijn lager dan ooit.
Noem een aantal oorzaken waardoor de aarde opwarmt.
- Natuurlijke broeikaseffecten
- Versterkte broeikaseffect (industrie en verkeer)
Noem een aantal gevolgen van de opwarming van de aarde
- De zeespiegel stijgt. Dit komt doordat gletsjers en ijskappen smelten en warm water meer ruimte inneemt
doordat het uitzet. Ook de permafrost (een gebied waar het zo koud is dat de ondergrond altijd bevroren is) zal
gaan ontdooien.
- Het weer wordt extremer. Denk aan hittegolven, droogte, zware buien, overstromingen, orkanen, bosbranden
- De landbouwopbrengst daalt in gebieden waar het droger wordt, met als gevolg honger en ondervoeding.
- De bevaarbaarheid van veel rivieren neemt af.
- Door al deze gevolgen zal het aantal klimaatmigranten wereldwijd toenemen.
Geef een reden voor een toekomstscenario waarin veel klimaatmigranten naar Nederland komen en een reden
waarom kilmaatmigranten juist Nederland zullen verlaten.
- Klimaatmigranten komen op de veiligheid en welvaart af.
- Klimaatmigranten kunnen weggaan, omdat de stijging van de zeespiegel en mogelijke overstromingen van de
rivieren een bedreiging kunnen vormen.
Paragraaf 2: Op weg naar duurzame energiebronnen
Begrippen:
Fossiele brandstoffen: De brandstoffen bruinkool, steenkool, olie, gas
Uitputbare energiebronnen: Bronnen van energie die op kunnen raken.
Teerzand: 0liehoudende afzettingen van zand en klei
CO2-voetafdruk/pPP: De hoeveelheid CO2, die voor één inwoner uitgestoten wordt om zijn manier van leven mogelijk
te maken. Zie ook CO2-uitstoot/pp.
Duurzame energiebronnen: Energie die niet vervuilt en nooit opraakt, zoals windenergie en zonne-energie.
Wat zijn de belangrijkste traditionele energiebronnen?
- bruinkool, steenkool, olie en gas zijn brandstoffen die zijn ontstaan uit resten van planten en dieren oftewel
fossiele brandstoffen. Daarnaast is er nog kernenergie.
Waarom zijn traditionele energiebronnen niet duurzaam?
- Ze kunnen opraken en ze zorgen voor uitstoot van broeikasgassen en verbruiken veel energie.
, Wat is een energietransitie?
- het overschakelen van fossiele brandstoffen op energiebronnen die niet opraken en geen CO2 uitstoten
Waarom is er een energietransitie nodig?
- We hebben energie nodig die niet vervuilt en nooit opraakt
Wanneer spreek je van conventionele olie en gas?
- Als je aardolie en aardgas op de ouderwetse manier wint (zonder veel ‘gedoe’ uit de grond haalt)
- Moet je moeilijke en dure technieken inzetten voordat je olie of gas uit de grond kunt halen, dan spreek je van
niet-conventionele olie en gas
Wat is schaliegas?
- Schaliegas, ook wel een ‘onconventioneel gas’ genoemd, is gas dat wordt gewonnen uit schaliegesteente. Dat
gesteente is zo ondoordringbaar, dat het gas er niet uit kan ontsnappen. Het gas blijft in bellen opgeslagen
tussen de gesteentelagen en kan niet gemakkelijk naar een boorput stromen.
Welk land op het noordelijk halfrond beschikt over de grootste aangetoonde voorraad schaliegas?
- China
Welk land op het noordelijk halfrond zou weleens over de grootste voorraad schaliegas kunnen beschikken? Geef
hiervoor een reden
- Rusland
- Dit enorme land is nog niet door de EIA onderzocht op aanwezigheid van bekkens met schaliegas
Wat is de kern van het klimaatakkoord van de Verenigde Naties in Parijs?
- Bijna alle landen ter wereld zeggen toe de CO2-uitstoot te gaan beperken door in te zetten op energietransitie.
Paragraaf 3: het tegengaan van klimaatverandering
Wat zijn de belangrijkste duurzame energiebronnen?
- Zon, wind en aardwarmte
- Voordelen: Ze raken nooit op, veroorzaken geen luchtvervuiling en hebben zelf geen CO2-uitstoot.
Welke nadelen hebben deze duurzame energiebronnen?
- Ze nemen naar verhouding veel ruimte in en zijn niet altijd zo krachtig en betrouwbaar als fossiele brandstoffen.
- Ze kunnen het landschap vervuilen, denk aan alle windmolens
Op welke andere manieren kun je de uitstoot van broeikasgassen beperken?
- Het afremmen van de bevolkingsgroei
- Energiebesparing
- Afvang en opslag van broeikasgassen (Aard opwarmingsvermogen, de mate waarin een broeikasgas bijdraagt
aan de opwarming van de aarde)
- Energietransitie (Groene of hernieuwbare energie, elektriciteit die opgewekt wordt uit duurzame
energiebronnen. Deze energie raakt nooit op)
Welke landen voeren een beleid dat voldoet om de klimaatdoelstellingen van Parijs te realiseren?
- Marokko, India, Filipijnen en Ethiopië
- Degene die alle regels het beste volgt is India
Waarom vinden veel Afrikaanse landen het terecht dat ze geen toezeggingen gedaan hebben om klimaatverandering
tegen te gaan?
- Deze arme landen met hun kleine CO2-uitstoot/pp vinden dat ze niet verantwoordelijk zijn voor de opwarming
van de aarde.
