Hoofdstuk 16
In de mond is een continue aanvoer en afvoer van bacteriën en hun nutriënten.
Bacteriën kunnen zich goed hechten aan de veelheid van beschikbare oppervlakken in de mond. Dit
geeft kans op infectie
- Caries
- Gingivitis
- Parodontitis
De mond heeft ideale groeicondities voor bacteriën:
- Vochtig
- Warm
- Continu voeding via speeksel en creviculaire vloeistof
In de mond zijn meerder niches (plaatsen die door bacteriën gekoloniseerd kunnen worden):
- Mucosa
- Tongrug veel tragere desquamatie
- Harde niet-deaquamerende (afschilverende) oppervlakken
- Gingivale pockets
De mond wordt gelokaliseerd door een complexe microflora: >400 verschillende species.
- Bacteriën
- Schimmels
- Virussen
Door snelle turnover van de orale mucosa kunnen bacteriën zich slechts een korte periode handhaven.
Een mechanische reiniging van de gingiva zou dus overbodig zijn: kan alleen maar tot
weefselbeschaidging leiden in de vorm van gingivale recessies.
- Schrapen van de tong wel aan te raden.
Oppervlakken zoals de tanden, prothetische voorzieningen of orale implantaten kunnen wel een
blijvende vestigingsplaats vormen voor de micro-organismen → dagelijkse mechanische
plaqueverwijdering nodig.
ONLINE DENTAL TRAINING 25
Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar.
, Biofilm
Bacteriële laag op het tandoppervlak = tandplaque. = een biofilm.
Biofilm: leefgemeenschap bestaande uit bacteriën die van elkaar afhankelijk zijn
en elkaar beïnvloeden. Bacteriën die zich samen anders gedragen dan elk
afzonderlijk en die gestructureerd zijn in een matrix van voedingskanalen.
Bacteriën in de biofilm vormen een leefgemeenschap:
- Ze zijn afhankelijk van elkaar
- Ze beïnvloeden elkaar
- Ze gedragen zich samen anders
- Ze organiseren zich in bepaalde structuren
Rol van speeksel in plaque-vorming
Pellikel vormende eiwitten uit het speeksel controleren de selectieve bacteriele
kolonisatie: dus wat er kan hechten. Aan de andere kant: bacteriën die niet
kunnen hechten, klonteren samen door glycoproteines en mucines uit het speeksel en worden
weggespoeld (bacterial clearance).
- Antibacteriele stoffen verhinderen hechting en stimuleren fagocytose (opeten van
ziekteverwekker) (specifieke immunoglobulines).
- Antibacteriele stoffen remmen groei en stofwisseling van gehechte bacteriën, virussen en
schimmels
- Speeksel buffert de zuren die geproduceerd worden door de bacteriën (bicarbonaat buffer).
- Amylase is een enzym in het speeksel dat voedselresten (zetmeel) afbreekt.
- Zuren en suikers worden weggespoeld.
- Een dikke pellikel kan verkleuren door roken of het drinken van koffie, thee of wijn.
Plaque vorming
De eerste bacteriën nestelen zich in de ruwheden of langs de gingivarand, gezien de daar aanwezige
nutriënten. Vanuit hier zullen de bacteriën de rest van het tandoppervlak koloniseren, eerst als een
monolayer en later als een multilayer
De bacteriën aan een tand gebeurt in 5 fasen:
1. Vorming van pellicle
2. Transport en hechting van bacterien (0-24h)
3. Groei en vorming van microkolonies (4h-7d)
4. Coadhesie van andere soorten en microbiele succesie (1-7d)
5. Climax cummunity/ volwassen plaque (>1w)
ONLINE DENTAL TRAINING 26
Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar.
In de mond is een continue aanvoer en afvoer van bacteriën en hun nutriënten.
Bacteriën kunnen zich goed hechten aan de veelheid van beschikbare oppervlakken in de mond. Dit
geeft kans op infectie
- Caries
- Gingivitis
- Parodontitis
De mond heeft ideale groeicondities voor bacteriën:
- Vochtig
- Warm
- Continu voeding via speeksel en creviculaire vloeistof
In de mond zijn meerder niches (plaatsen die door bacteriën gekoloniseerd kunnen worden):
- Mucosa
- Tongrug veel tragere desquamatie
- Harde niet-deaquamerende (afschilverende) oppervlakken
- Gingivale pockets
De mond wordt gelokaliseerd door een complexe microflora: >400 verschillende species.
- Bacteriën
- Schimmels
- Virussen
Door snelle turnover van de orale mucosa kunnen bacteriën zich slechts een korte periode handhaven.
Een mechanische reiniging van de gingiva zou dus overbodig zijn: kan alleen maar tot
weefselbeschaidging leiden in de vorm van gingivale recessies.
- Schrapen van de tong wel aan te raden.
Oppervlakken zoals de tanden, prothetische voorzieningen of orale implantaten kunnen wel een
blijvende vestigingsplaats vormen voor de micro-organismen → dagelijkse mechanische
plaqueverwijdering nodig.
ONLINE DENTAL TRAINING 25
Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar.
, Biofilm
Bacteriële laag op het tandoppervlak = tandplaque. = een biofilm.
Biofilm: leefgemeenschap bestaande uit bacteriën die van elkaar afhankelijk zijn
en elkaar beïnvloeden. Bacteriën die zich samen anders gedragen dan elk
afzonderlijk en die gestructureerd zijn in een matrix van voedingskanalen.
Bacteriën in de biofilm vormen een leefgemeenschap:
- Ze zijn afhankelijk van elkaar
- Ze beïnvloeden elkaar
- Ze gedragen zich samen anders
- Ze organiseren zich in bepaalde structuren
Rol van speeksel in plaque-vorming
Pellikel vormende eiwitten uit het speeksel controleren de selectieve bacteriele
kolonisatie: dus wat er kan hechten. Aan de andere kant: bacteriën die niet
kunnen hechten, klonteren samen door glycoproteines en mucines uit het speeksel en worden
weggespoeld (bacterial clearance).
- Antibacteriele stoffen verhinderen hechting en stimuleren fagocytose (opeten van
ziekteverwekker) (specifieke immunoglobulines).
- Antibacteriele stoffen remmen groei en stofwisseling van gehechte bacteriën, virussen en
schimmels
- Speeksel buffert de zuren die geproduceerd worden door de bacteriën (bicarbonaat buffer).
- Amylase is een enzym in het speeksel dat voedselresten (zetmeel) afbreekt.
- Zuren en suikers worden weggespoeld.
- Een dikke pellikel kan verkleuren door roken of het drinken van koffie, thee of wijn.
Plaque vorming
De eerste bacteriën nestelen zich in de ruwheden of langs de gingivarand, gezien de daar aanwezige
nutriënten. Vanuit hier zullen de bacteriën de rest van het tandoppervlak koloniseren, eerst als een
monolayer en later als een multilayer
De bacteriën aan een tand gebeurt in 5 fasen:
1. Vorming van pellicle
2. Transport en hechting van bacterien (0-24h)
3. Groei en vorming van microkolonies (4h-7d)
4. Coadhesie van andere soorten en microbiele succesie (1-7d)
5. Climax cummunity/ volwassen plaque (>1w)
ONLINE DENTAL TRAINING 26
Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar.
