HOOFDSTUK 6. Seksualiteit
6.5 Anticonceptiemiddelen
Anticonceptiemethodes komen van pas als men seks wil en het krijgen v kinderen ongewenst is. De
term anticonceptie is misleidend. Sommige voorbehoedsmiddelen, zoals het spiraaltje, werken
namelijk pas na de bevruchting
6.5.1 De pil en het condoom
De ‘pil’ ofwel het anticonceptiepil behoort tot de hormonale methoden ter voorkoming van
zwangerschap. In de pil komen oestrogeen en progesteron voor. De pil wordt dagelijks geslikt; na 21
dagen volgt een pauze. Werking berust op: dat hypofyse geblokkeerd wordt in de aanmaak en afgifte
van het hormoon FSH en LH. Hierdoor treedt geen follikelrijping op, en ook geen ovulatie.
Bevruchting is dan niet mogelijk. Driefase-pil = een pil, waarvan de samenstelling van hormonen
tijdens de cyclus verandert. Nadeel: lichamelijke bijwerkingen, zoals misselijkheid, spanning in de
borsten, onderhuidse vetafzetting. Goede bijwerking: de kans op osteoporose te verkleinen, hierbij
worden de botten broos en breekbaar.
Het condoom is een hoesje van elastisch materiaal dat over de penis in erectie wordt geschoven. Het
sperma wordt in het uiteinde (zaadreservoir) opgevangen. Voordeel: geslachtsziekte worden niet
overgedragen via het sperma of vaginale vocht. Het vrouwencondoom is een zakje dat in de vagina
wordt gebracht. Het geeft dezelfde voordelen als mannencondoom.
6.5.2 Spiraaltje en pessarium
Het spiraaltje is een buigzaam plastic ankertje in vorm van een ‘T’ met daaromheen ringetjes koper
(koperspiraaltje) of een coating met hormonen (hormoonspiraaltje). Het koper beïnvloedt het
baarmoederslijmvlies zodanig dat innesteling van een bevruchte eicel niet succesvol kan zijn. Het
hormoonspiraaltje geeft kleine hoeveelheid hormonen af, vergelijkbaar met pil. Vervangen: 3-5 jaar.
Het pessarium is een kunststofhoes met daarin een spiraal om het geheel in de juiste vorm te
houden. Belangrijk is kiezen van goede maat. Voor het vrijen wordt het in de vagina geschoven. De
kans bestaat dat tijdens het vrijen het pessarium verschuift. Na schoonmaken is het herbruikbaar.
De betrouwbaarheid kan worden vergroot door het gebruik van zaaddodende middelen.
6.5.3 Steriliseren
Steriliseren is een kleine medische ingreep waarbij iemand permanent onvruchtbaar wordt gemaakt
door de afvoerkanalen van de geslachtscellen te verbreken. Bij de man wordt via een sneetje bovenin
de balzak de zaadleider doorgesneden en afgebonden. Bij de vrouw wordt via een opening in de
buikwand beide eileiders doorgesneden en afgebonden. Nadeel: het is onherroepelijk.
6.6 Zwangerschapsonderbreking
De morning-after pil = een hoge dosis vrouwelijke hormonen die je in pilvorm in één keer moet
slikken
o Tijd: tot 72 uur na het vrijen
o Vermindert kan op zwangerschap 5 – 10%
Abortus = afbreken van zwangerschap door medisch inbreken
o Tijd: tot 12e week van de zwangerschap
Prostaglandines of zoutoplossing = dit wordt in de baarmoeder gebracht, waardoor weeën worden
opgewekt en de foetus binnen enkele uren wordt afgestoten
o Tijd: na de 12e week
6.5 Anticonceptiemiddelen
Anticonceptiemethodes komen van pas als men seks wil en het krijgen v kinderen ongewenst is. De
term anticonceptie is misleidend. Sommige voorbehoedsmiddelen, zoals het spiraaltje, werken
namelijk pas na de bevruchting
6.5.1 De pil en het condoom
De ‘pil’ ofwel het anticonceptiepil behoort tot de hormonale methoden ter voorkoming van
zwangerschap. In de pil komen oestrogeen en progesteron voor. De pil wordt dagelijks geslikt; na 21
dagen volgt een pauze. Werking berust op: dat hypofyse geblokkeerd wordt in de aanmaak en afgifte
van het hormoon FSH en LH. Hierdoor treedt geen follikelrijping op, en ook geen ovulatie.
Bevruchting is dan niet mogelijk. Driefase-pil = een pil, waarvan de samenstelling van hormonen
tijdens de cyclus verandert. Nadeel: lichamelijke bijwerkingen, zoals misselijkheid, spanning in de
borsten, onderhuidse vetafzetting. Goede bijwerking: de kans op osteoporose te verkleinen, hierbij
worden de botten broos en breekbaar.
Het condoom is een hoesje van elastisch materiaal dat over de penis in erectie wordt geschoven. Het
sperma wordt in het uiteinde (zaadreservoir) opgevangen. Voordeel: geslachtsziekte worden niet
overgedragen via het sperma of vaginale vocht. Het vrouwencondoom is een zakje dat in de vagina
wordt gebracht. Het geeft dezelfde voordelen als mannencondoom.
6.5.2 Spiraaltje en pessarium
Het spiraaltje is een buigzaam plastic ankertje in vorm van een ‘T’ met daaromheen ringetjes koper
(koperspiraaltje) of een coating met hormonen (hormoonspiraaltje). Het koper beïnvloedt het
baarmoederslijmvlies zodanig dat innesteling van een bevruchte eicel niet succesvol kan zijn. Het
hormoonspiraaltje geeft kleine hoeveelheid hormonen af, vergelijkbaar met pil. Vervangen: 3-5 jaar.
Het pessarium is een kunststofhoes met daarin een spiraal om het geheel in de juiste vorm te
houden. Belangrijk is kiezen van goede maat. Voor het vrijen wordt het in de vagina geschoven. De
kans bestaat dat tijdens het vrijen het pessarium verschuift. Na schoonmaken is het herbruikbaar.
De betrouwbaarheid kan worden vergroot door het gebruik van zaaddodende middelen.
6.5.3 Steriliseren
Steriliseren is een kleine medische ingreep waarbij iemand permanent onvruchtbaar wordt gemaakt
door de afvoerkanalen van de geslachtscellen te verbreken. Bij de man wordt via een sneetje bovenin
de balzak de zaadleider doorgesneden en afgebonden. Bij de vrouw wordt via een opening in de
buikwand beide eileiders doorgesneden en afgebonden. Nadeel: het is onherroepelijk.
6.6 Zwangerschapsonderbreking
De morning-after pil = een hoge dosis vrouwelijke hormonen die je in pilvorm in één keer moet
slikken
o Tijd: tot 72 uur na het vrijen
o Vermindert kan op zwangerschap 5 – 10%
Abortus = afbreken van zwangerschap door medisch inbreken
o Tijd: tot 12e week van de zwangerschap
Prostaglandines of zoutoplossing = dit wordt in de baarmoeder gebracht, waardoor weeën worden
opgewekt en de foetus binnen enkele uren wordt afgestoten
o Tijd: na de 12e week
