samenvatting praktische ontwikkelingspsychologie
hoofdstuk 1 ontwikkelingspsychologie
1.1 ontwikkelingspsychologie
ieder mens uniek en eigen ontwikkelingspad, uitgestippeld door veel factoren: tijdsbeeld
waarin opgegroeid.
mensen lopen in grote lijnen wel door dezelfde soort ontwikkeling.
ontwikkelingspsychologie: studie naar patronen van groei, verandering en stabiliteit
gedurende het hele leven.
geïnteresseerd in hoe gedrag verandert: zichtbare handelingen en inwendige processen.
doel van hun onderzoek en bevindingen is bijdragen aan beter leven van mensen, biedt ook
handvat om een afwijkende ontwikkeling te signaleren en hier snel op te reageren.
1.3 de menselijke ontwikkeling uitgelicht
ontwikkelingsfase
fase indeling, typische fasen met specifieke mijlpalen en levensloop gebeurtenissen:
- prenatale periode (conceptie-geboorte)
- baby 0-1 jaar
- dreumes 1-2 jaar
- peuter 2-4 jaar
- kleuter 4-5 jaar
- basisschoolkind 6-10 jaar
- pubertijd 10-14 jaar
- adolescentie 14-22 jaar
- jongvolwassenheid 22-35 jaar
- middenvolwassenheid 35-55 jaar
- late volwassenheid 55-65 jaar
- oudere 65+
niet alle fase heeft afgebakende grens en afhankelijk van gemiddelde
sommige fase zijn ook cultureel bepaald.
ontwikkeling variatie
binnen levensfases bestaat veel variatie.
normatieve ontwikkeling: algemene veranderingen die kinderen zien naarmate ze ouder
worden.
individuele ervaringen krijgen grotere impact op ontwikkelingsverloop en zorgen voor variatie
ontwikkelingsthema's
- fysieke ontwikkeling: fysieke groei, slaap, spieren
- motorische ontwikkelingen: bewegen
- perceptuele ontwikkeling: waarnemen namens zintuigen
- cognitieve ontwikkeling: intellectuele vermogen
- sociale ontwikkeling: sociale leven
- emotionele ontwikkeling: gevoelsleven
- persoonlijkheidsontwikkeling: eigenschappen
- seksuele ontwikkeling: seksuele gevoelens
, - morele ontwikkeling: geweten
- taalontwikkeling: taalverwerving, communicatie
ontwikkelingskenmerken
verloop van ontwikkeling is een:
- cumulatief proces: vaardigheden en ervaringen bouwen op elkaar voort.
- differentiatie proces: specifieke vaardigheden ontstaan vanuit meer algemenere
vermogens.
- georganiseerd proces: ontstaat niet toevallig, maar in vaste logische volgorde en
onder normale omstandigheden onomkeerbaar.
holistisch: alle aspecten van een persoon veranderen samen en integreren met elkaar.
ontwikkelingsverloop
inzichten over verloop van ontwikkeling:
continu proces: persoon voortdurend verandert, geleidelijk proces
- kwantitatieve verandering: nieuwe vaardigheden vloeien automatisch voor uit al
aanwezige vaardigheden en krijgt meer mogelijkheden
discontinu proces: ontwikkeling verloopt apart, in aparte stappen met zichtbare stappen
tussen hun ontwikkeling
- kwalitatieve verandering: elke fase levert nieuw gedrag op dat verschilt van het
gedrag van vorige fase
gevoelige periodes
specifiek moment tijdens ontwikkeling aangeduid waarin de ontwikkeling versneld
vooruitgaat en er een verhoogd gevoeligheid bestaat voor stimuli vanuit de omgeving.
belangrijk moment om iets te leren.
nature vs nurture
nature: erfelijke eigenschappen, karakteristieken, capaciteiten en vermogens die mensen
van hun biologische ouders erven.
nurture: ervaring die persoon opdoet en de kwaliteit van de sociale en fysieke omgeving
waarin hij verkeert.
nature en nurture zijn onlosmakend van elkaar verbonden.
mate van welke 2 factoren invloed uitoefenen is belangrijker om te bekijken.
sociaal beleid wordt beïnvloed door ideeën over de oorsprong van eigenschappen
hoofdstuk 2 ontwikkelingstheorieën
2.1 Sigmund Freud
psychoanalyse: psychologische stroming die vooral geïnteresseerd is in de innerlijke
belevingswereld, zoals gevoelens, impulsen en fantasieën
psychoseksuele ontwikkelingstheorie
5 fases:
- orale fase: vanaf geboorte tot 21 maanden, geinteresseerd in orale bevrediging:
buiten, zuigen en dingen in mond stoppen
- anale fase: vanaf 21 maanden tot 3 jaar, geïnteresseerd in anale bevrediging: niet of
wel vasthouden van ontlasting
, - fallische fase: 3 tot 6 jaar, geïnteresseerd in geslachtsdeel van hem en anderen
- latentiefase: 6 tot 12 jaar, rustige fase, seksualiteit grotendeels op de achtergrond
- genitale fase: vanaf 12 jaar, geslachtsdrift leeft weer op, seksuele interesses
ontstaan en seksuele relaties
fixatie: gedrag blijft steken op een eerder ontwikkelingsniveau, doordat het conflict in die
fase niet is opgelost
tegenstanders
veel kritiek, want dat persoonlijkheid op je 6e al bepaald is is een gek idee
2.2 Erik Erikson
hij stelt dat ontwikkeling niet eindigt in kindertijd maar een proces wat de gehele levensloop
bestaat
kijk op de menselijke ontwikkeling
gaf bij Freuds dochter haar school les
op basis van freuds ideeën een nieuwe theorie, die zich baseerde op jonge mensen.
ook was Erikson een stuk optimistischer
psychosociale ontwikkelingstheorie
deze 8 levensfase zorgen voor een uitbouw van psychosociale identiteit;
- babytijd, 0-18 maanden: fundamenteel vertrouwen vs wantrouwen
- peutertijd, 18 maanden- 3 jaar: autonomie vs schuld en schaamte
- kleutertijd, 3,5-6 jaar: initiatief vs schuld
- basisschoolleeftijd, 6-12 jaar: vlijt vs minderwaardigheid
- adolescentie 12-18 jaar: identiteit vs rolverwarring
- jongvolwassenheid 18-35 jaar: intimiteit vs isolatie
- middenvolwassenheid 35-70 jaar: generativiteit vs stagnatie
- ouderdomsfase 70-dood: integriteit vs wanhoop
steun en kritiek
meer voor mannen dan voor vrouwen
Marcia kwam met alternatieve visie, door duidelijk afgebakende identiteitsstatussen te
onderscheiden onder adolescenten
2.3 Jean Piaget
meest veelomvattende theorie over de cognitieve ontwikkeling opgetekend. een jonge
bioloog.
visie op de cognitieve ontwikkeling
hij moest goeie antwoorden scoren, maar kreeg meer interesse in de foute antwoorden, hier
zat een patroon in wat erop wees dat kinderen anders denken dan volwassenen.
Binet en Rousseau voorbeelden, die stelde dat kinderen actief explorerende wezens zijn en
niet passief tot zich nemen wat volwassenen hen bijbrengen.
Piaget stelde: omgeving wel van invloed is, maar het van nature onderzoekende en
leergierige gedrag van kinderen hen verder zal helpen.
hoofdstuk 1 ontwikkelingspsychologie
1.1 ontwikkelingspsychologie
ieder mens uniek en eigen ontwikkelingspad, uitgestippeld door veel factoren: tijdsbeeld
waarin opgegroeid.
mensen lopen in grote lijnen wel door dezelfde soort ontwikkeling.
ontwikkelingspsychologie: studie naar patronen van groei, verandering en stabiliteit
gedurende het hele leven.
geïnteresseerd in hoe gedrag verandert: zichtbare handelingen en inwendige processen.
doel van hun onderzoek en bevindingen is bijdragen aan beter leven van mensen, biedt ook
handvat om een afwijkende ontwikkeling te signaleren en hier snel op te reageren.
1.3 de menselijke ontwikkeling uitgelicht
ontwikkelingsfase
fase indeling, typische fasen met specifieke mijlpalen en levensloop gebeurtenissen:
- prenatale periode (conceptie-geboorte)
- baby 0-1 jaar
- dreumes 1-2 jaar
- peuter 2-4 jaar
- kleuter 4-5 jaar
- basisschoolkind 6-10 jaar
- pubertijd 10-14 jaar
- adolescentie 14-22 jaar
- jongvolwassenheid 22-35 jaar
- middenvolwassenheid 35-55 jaar
- late volwassenheid 55-65 jaar
- oudere 65+
niet alle fase heeft afgebakende grens en afhankelijk van gemiddelde
sommige fase zijn ook cultureel bepaald.
ontwikkeling variatie
binnen levensfases bestaat veel variatie.
normatieve ontwikkeling: algemene veranderingen die kinderen zien naarmate ze ouder
worden.
individuele ervaringen krijgen grotere impact op ontwikkelingsverloop en zorgen voor variatie
ontwikkelingsthema's
- fysieke ontwikkeling: fysieke groei, slaap, spieren
- motorische ontwikkelingen: bewegen
- perceptuele ontwikkeling: waarnemen namens zintuigen
- cognitieve ontwikkeling: intellectuele vermogen
- sociale ontwikkeling: sociale leven
- emotionele ontwikkeling: gevoelsleven
- persoonlijkheidsontwikkeling: eigenschappen
- seksuele ontwikkeling: seksuele gevoelens
, - morele ontwikkeling: geweten
- taalontwikkeling: taalverwerving, communicatie
ontwikkelingskenmerken
verloop van ontwikkeling is een:
- cumulatief proces: vaardigheden en ervaringen bouwen op elkaar voort.
- differentiatie proces: specifieke vaardigheden ontstaan vanuit meer algemenere
vermogens.
- georganiseerd proces: ontstaat niet toevallig, maar in vaste logische volgorde en
onder normale omstandigheden onomkeerbaar.
holistisch: alle aspecten van een persoon veranderen samen en integreren met elkaar.
ontwikkelingsverloop
inzichten over verloop van ontwikkeling:
continu proces: persoon voortdurend verandert, geleidelijk proces
- kwantitatieve verandering: nieuwe vaardigheden vloeien automatisch voor uit al
aanwezige vaardigheden en krijgt meer mogelijkheden
discontinu proces: ontwikkeling verloopt apart, in aparte stappen met zichtbare stappen
tussen hun ontwikkeling
- kwalitatieve verandering: elke fase levert nieuw gedrag op dat verschilt van het
gedrag van vorige fase
gevoelige periodes
specifiek moment tijdens ontwikkeling aangeduid waarin de ontwikkeling versneld
vooruitgaat en er een verhoogd gevoeligheid bestaat voor stimuli vanuit de omgeving.
belangrijk moment om iets te leren.
nature vs nurture
nature: erfelijke eigenschappen, karakteristieken, capaciteiten en vermogens die mensen
van hun biologische ouders erven.
nurture: ervaring die persoon opdoet en de kwaliteit van de sociale en fysieke omgeving
waarin hij verkeert.
nature en nurture zijn onlosmakend van elkaar verbonden.
mate van welke 2 factoren invloed uitoefenen is belangrijker om te bekijken.
sociaal beleid wordt beïnvloed door ideeën over de oorsprong van eigenschappen
hoofdstuk 2 ontwikkelingstheorieën
2.1 Sigmund Freud
psychoanalyse: psychologische stroming die vooral geïnteresseerd is in de innerlijke
belevingswereld, zoals gevoelens, impulsen en fantasieën
psychoseksuele ontwikkelingstheorie
5 fases:
- orale fase: vanaf geboorte tot 21 maanden, geinteresseerd in orale bevrediging:
buiten, zuigen en dingen in mond stoppen
- anale fase: vanaf 21 maanden tot 3 jaar, geïnteresseerd in anale bevrediging: niet of
wel vasthouden van ontlasting
, - fallische fase: 3 tot 6 jaar, geïnteresseerd in geslachtsdeel van hem en anderen
- latentiefase: 6 tot 12 jaar, rustige fase, seksualiteit grotendeels op de achtergrond
- genitale fase: vanaf 12 jaar, geslachtsdrift leeft weer op, seksuele interesses
ontstaan en seksuele relaties
fixatie: gedrag blijft steken op een eerder ontwikkelingsniveau, doordat het conflict in die
fase niet is opgelost
tegenstanders
veel kritiek, want dat persoonlijkheid op je 6e al bepaald is is een gek idee
2.2 Erik Erikson
hij stelt dat ontwikkeling niet eindigt in kindertijd maar een proces wat de gehele levensloop
bestaat
kijk op de menselijke ontwikkeling
gaf bij Freuds dochter haar school les
op basis van freuds ideeën een nieuwe theorie, die zich baseerde op jonge mensen.
ook was Erikson een stuk optimistischer
psychosociale ontwikkelingstheorie
deze 8 levensfase zorgen voor een uitbouw van psychosociale identiteit;
- babytijd, 0-18 maanden: fundamenteel vertrouwen vs wantrouwen
- peutertijd, 18 maanden- 3 jaar: autonomie vs schuld en schaamte
- kleutertijd, 3,5-6 jaar: initiatief vs schuld
- basisschoolleeftijd, 6-12 jaar: vlijt vs minderwaardigheid
- adolescentie 12-18 jaar: identiteit vs rolverwarring
- jongvolwassenheid 18-35 jaar: intimiteit vs isolatie
- middenvolwassenheid 35-70 jaar: generativiteit vs stagnatie
- ouderdomsfase 70-dood: integriteit vs wanhoop
steun en kritiek
meer voor mannen dan voor vrouwen
Marcia kwam met alternatieve visie, door duidelijk afgebakende identiteitsstatussen te
onderscheiden onder adolescenten
2.3 Jean Piaget
meest veelomvattende theorie over de cognitieve ontwikkeling opgetekend. een jonge
bioloog.
visie op de cognitieve ontwikkeling
hij moest goeie antwoorden scoren, maar kreeg meer interesse in de foute antwoorden, hier
zat een patroon in wat erop wees dat kinderen anders denken dan volwassenen.
Binet en Rousseau voorbeelden, die stelde dat kinderen actief explorerende wezens zijn en
niet passief tot zich nemen wat volwassenen hen bijbrengen.
Piaget stelde: omgeving wel van invloed is, maar het van nature onderzoekende en
leergierige gedrag van kinderen hen verder zal helpen.
