Integratie van leesonderwijs
Onderzoek naar hoe de integratie van leesonderwijs met zaakvakken
kan bijdragen aan de leesmotivatie van leerlingen
door
Fleur van den Berg
Bachelorthesis Hogeschool KPZ
V4KV21, Deel A Begeleider: Wendy Goosen
Fleur van den Berg
20411001
Adres
Postcode + woonplaats
E-mailadres 8 februari 2023, Dronten
,Voorwoord
Voor u ligt de thesis ‘Integratie van leesonderwijs’. Deze thesis is geschreven in het kader van mijn
afstuderen aan de Hogeschool KPZ waar ik mijn bachelor pabo doe. Het onderzoek is uitgevoerd op
basisschool de Dr. Schaepmanschool in Kampen en richt zich op hoe de integratie van leesonderwijs
met zaakvakken positief kan bijdragen aan de leesmotivatie van leerlingen. Leesonderwijs is iets wat
mij gedurende deze studie altijd heeft geïnteresseerd en daarom heb ik ervoor gekozen om mij hierin
verder te verdiepen middels dit onderzoek.
De afgelopen maanden heb ik mij volledig gericht op deze thesis. Hoewel het doen van dit onderzoek,
mede door mijn perfectionisme, niet altijd even makkelijk is geweest, heb ik mij tijdens dit proces
ontwikkeld en heb ik veel mogen leren. Door de uitvoering van dit onderzoek heb ik nieuwe kennis
en inzichten opgedaan over dit onderwerp. Deze nieuwe inzichten neem ik mee in mijn loopbaan als
leerkracht en ik hoop dit ook met toekomstige collega’s te mogen delen. Mijn visie op (lees)onderwijs
is door dit onderzoek verder ontwikkeld en aangescherpt. Ook blijft leesonderwijs een onderwerp dat
mij interesseert en door de nieuwe inzichten die ik heb opgedaan tijdens de uitvoering van dit
onderzoek wil ik mij hier de komende jaren nog verder in gaan specialiseren.
Verder wil ik graag nog een aantal mensen bedanken. Zo wil ik alle leerkrachten van de Dr.
Schaepmanschool bedanken voor de medewerking aan dit onderzoek. Naast het invullen van de
enquêtes en het afnemen van de interviews, kon ik bij hen altijd terecht voor vragen of advies. Dit
heeft mij tijdens het proces geholpen. Naast de leerkrachten van de Dr. Schaepmanschool, wil ik de
leerlingen van de groepen 4 en 5 bedanken voor hun deelname aan het onderzoek. Ook wil ik mijn
thesisbegeleider, Wendy Goosen, bedanken. Ik heb van haar veel steun gekregen tijdens het proces.
Voor iedere student uit de tutorgroep stond zij, ongeacht het tijdstip, klaar en bood ze hulp waar dat
nodig was. Dit waardeer ik enorm. Tot slot wil ik mijn familie en medestudenten bedanken. Zij
stonden er altijd voor open om mee te denken of om een kritische blik te werpen op het onderzoek.
Ik wens u veel leesplezier toe.
Fleur van den Berg
Dronten, 8 februari 2023
Fleur van den Berg – 20411001 – Integratie van leesonderwijs 1
,Inhoud
Voorwoord......................................................................................................................................................... 1
Excerpt en samenvatting.................................................................................................................................... 4
Excerpt........................................................................................................................................................... 4
Samenvatting ................................................................................................................................................. 4
1. Introductie...................................................................................................................................................... 5
1.1 Probleemstelling ...................................................................................................................................... 5
1.1.1 Context ............................................................................................................................................. 5
1.1.2 Aanleiding en actualiteit ................................................................................................................... 5
1.1.3 Praktijkprobleem .............................................................................................................................. 6
1.1.4 Relevantie en urgentie ...................................................................................................................... 6
1.1.5 Begripsverheldering.......................................................................................................................... 7
1.2 Vraagstelling............................................................................................................................................ 7
1.2.1 Onderzoeksdoel ................................................................................................................................ 7
1.2.2 Hoofdvraag en deelvragen ................................................................................................................ 7
1.3 Structuur thesis ........................................................................................................................................ 8
2. Theoretisch kader .......................................................................................................................................... 9
2.1 Inleiding literatuurstudie ......................................................................................................................... 9
2.2 Literatuurstudie........................................................................................................................................ 9
2.2.1 Leesmotivatie ................................................................................................................................... 9
2.2.2 De integratie ................................................................................................................................... 11
2.2.3 Rol van de leerkracht ...................................................................................................................... 14
2.3 Conclusie literatuurstudie ...................................................................................................................... 16
3. Contextonderzoek ........................................................................................................................................ 18
3.1 Inleiding contextonderzoek ................................................................................................................... 18
3.2 Methode contextonderzoek.................................................................................................................... 18
3.3 Resultaten contextonderzoek ................................................................................................................. 24
3.4 Conclusie contextonderzoek .................................................................................................................. 31
4. Conclusie en discussie ................................................................................................................................. 33
4.1 Discussie ................................................................................................................................................ 33
4.2 Conclusie en advies ............................................................................................................................... 34
4.2.1 Eindconclusie ................................................................................................................................. 34
4.2.2 Het advies ....................................................................................................................................... 35
5. Ontwerpen ................................................................................................................................................... 36
5.1 Uitgangspunten ontwerpen .................................................................................................................... 36
Literatuurlijst ................................................................................................................................................... 40
Bijlagen ........................................................................................................................................................... 45
Fleur van den Berg – 20411001 – Integratie van leesonderwijs 2
, Bijlage A:..................................................................................................................................................... 45
Bijlage B: ..................................................................................................................................................... 46
Bijlage C: Staafdiagram 2019 tot en met 2021............................................................................................ 47
Bijlage D: Enquête leesmotivatie ................................................................................................................ 48
Bijlage E: Aantallen enquête leesmotivatie ................................................................................................. 50
Bijlage F: Procenten enquête leesmotivatie (afgerond op hele procenten) ................................................. 52
Bijlage G: Visuele weergave enquête leesmotivatie ................................................................................... 54
Bijlage H: Interviewleidraad ....................................................................................................................... 59
Bijlage I: Analyse interviews (betekenisvolle tekstfragmenten labelen)..................................................... 60
Bijlage J: Enquête rol van lezen tijdens zaakvakken ................................................................................... 65
Bijlage K: Analyse enquête ‘rol van lezen tijdens zaakvakken’ ................................................................. 68
K2 Analyse gesloten vraag ...................................................................................................................... 68
K3 Analyse open vragen.......................................................................................................................... 68
Bijlage L: Enquête vaardigheden en kennis van de leerkracht .................................................................... 74
Bijlage M: Aantallen enquête vaardigheden en kennis van de leerkracht ................................................... 79
Bijlage N: Procenten enquête vaardigheden en kennis van de leerkracht ................................................... 83
Bijlage O: Visuele weergave enquête vaardigheden en kennis van de leerkracht ....................................... 87
Fleur van den Berg – 20411001 – Integratie van leesonderwijs 3
Onderzoek naar hoe de integratie van leesonderwijs met zaakvakken
kan bijdragen aan de leesmotivatie van leerlingen
door
Fleur van den Berg
Bachelorthesis Hogeschool KPZ
V4KV21, Deel A Begeleider: Wendy Goosen
Fleur van den Berg
20411001
Adres
Postcode + woonplaats
E-mailadres 8 februari 2023, Dronten
,Voorwoord
Voor u ligt de thesis ‘Integratie van leesonderwijs’. Deze thesis is geschreven in het kader van mijn
afstuderen aan de Hogeschool KPZ waar ik mijn bachelor pabo doe. Het onderzoek is uitgevoerd op
basisschool de Dr. Schaepmanschool in Kampen en richt zich op hoe de integratie van leesonderwijs
met zaakvakken positief kan bijdragen aan de leesmotivatie van leerlingen. Leesonderwijs is iets wat
mij gedurende deze studie altijd heeft geïnteresseerd en daarom heb ik ervoor gekozen om mij hierin
verder te verdiepen middels dit onderzoek.
De afgelopen maanden heb ik mij volledig gericht op deze thesis. Hoewel het doen van dit onderzoek,
mede door mijn perfectionisme, niet altijd even makkelijk is geweest, heb ik mij tijdens dit proces
ontwikkeld en heb ik veel mogen leren. Door de uitvoering van dit onderzoek heb ik nieuwe kennis
en inzichten opgedaan over dit onderwerp. Deze nieuwe inzichten neem ik mee in mijn loopbaan als
leerkracht en ik hoop dit ook met toekomstige collega’s te mogen delen. Mijn visie op (lees)onderwijs
is door dit onderzoek verder ontwikkeld en aangescherpt. Ook blijft leesonderwijs een onderwerp dat
mij interesseert en door de nieuwe inzichten die ik heb opgedaan tijdens de uitvoering van dit
onderzoek wil ik mij hier de komende jaren nog verder in gaan specialiseren.
Verder wil ik graag nog een aantal mensen bedanken. Zo wil ik alle leerkrachten van de Dr.
Schaepmanschool bedanken voor de medewerking aan dit onderzoek. Naast het invullen van de
enquêtes en het afnemen van de interviews, kon ik bij hen altijd terecht voor vragen of advies. Dit
heeft mij tijdens het proces geholpen. Naast de leerkrachten van de Dr. Schaepmanschool, wil ik de
leerlingen van de groepen 4 en 5 bedanken voor hun deelname aan het onderzoek. Ook wil ik mijn
thesisbegeleider, Wendy Goosen, bedanken. Ik heb van haar veel steun gekregen tijdens het proces.
Voor iedere student uit de tutorgroep stond zij, ongeacht het tijdstip, klaar en bood ze hulp waar dat
nodig was. Dit waardeer ik enorm. Tot slot wil ik mijn familie en medestudenten bedanken. Zij
stonden er altijd voor open om mee te denken of om een kritische blik te werpen op het onderzoek.
Ik wens u veel leesplezier toe.
Fleur van den Berg
Dronten, 8 februari 2023
Fleur van den Berg – 20411001 – Integratie van leesonderwijs 1
,Inhoud
Voorwoord......................................................................................................................................................... 1
Excerpt en samenvatting.................................................................................................................................... 4
Excerpt........................................................................................................................................................... 4
Samenvatting ................................................................................................................................................. 4
1. Introductie...................................................................................................................................................... 5
1.1 Probleemstelling ...................................................................................................................................... 5
1.1.1 Context ............................................................................................................................................. 5
1.1.2 Aanleiding en actualiteit ................................................................................................................... 5
1.1.3 Praktijkprobleem .............................................................................................................................. 6
1.1.4 Relevantie en urgentie ...................................................................................................................... 6
1.1.5 Begripsverheldering.......................................................................................................................... 7
1.2 Vraagstelling............................................................................................................................................ 7
1.2.1 Onderzoeksdoel ................................................................................................................................ 7
1.2.2 Hoofdvraag en deelvragen ................................................................................................................ 7
1.3 Structuur thesis ........................................................................................................................................ 8
2. Theoretisch kader .......................................................................................................................................... 9
2.1 Inleiding literatuurstudie ......................................................................................................................... 9
2.2 Literatuurstudie........................................................................................................................................ 9
2.2.1 Leesmotivatie ................................................................................................................................... 9
2.2.2 De integratie ................................................................................................................................... 11
2.2.3 Rol van de leerkracht ...................................................................................................................... 14
2.3 Conclusie literatuurstudie ...................................................................................................................... 16
3. Contextonderzoek ........................................................................................................................................ 18
3.1 Inleiding contextonderzoek ................................................................................................................... 18
3.2 Methode contextonderzoek.................................................................................................................... 18
3.3 Resultaten contextonderzoek ................................................................................................................. 24
3.4 Conclusie contextonderzoek .................................................................................................................. 31
4. Conclusie en discussie ................................................................................................................................. 33
4.1 Discussie ................................................................................................................................................ 33
4.2 Conclusie en advies ............................................................................................................................... 34
4.2.1 Eindconclusie ................................................................................................................................. 34
4.2.2 Het advies ....................................................................................................................................... 35
5. Ontwerpen ................................................................................................................................................... 36
5.1 Uitgangspunten ontwerpen .................................................................................................................... 36
Literatuurlijst ................................................................................................................................................... 40
Bijlagen ........................................................................................................................................................... 45
Fleur van den Berg – 20411001 – Integratie van leesonderwijs 2
, Bijlage A:..................................................................................................................................................... 45
Bijlage B: ..................................................................................................................................................... 46
Bijlage C: Staafdiagram 2019 tot en met 2021............................................................................................ 47
Bijlage D: Enquête leesmotivatie ................................................................................................................ 48
Bijlage E: Aantallen enquête leesmotivatie ................................................................................................. 50
Bijlage F: Procenten enquête leesmotivatie (afgerond op hele procenten) ................................................. 52
Bijlage G: Visuele weergave enquête leesmotivatie ................................................................................... 54
Bijlage H: Interviewleidraad ....................................................................................................................... 59
Bijlage I: Analyse interviews (betekenisvolle tekstfragmenten labelen)..................................................... 60
Bijlage J: Enquête rol van lezen tijdens zaakvakken ................................................................................... 65
Bijlage K: Analyse enquête ‘rol van lezen tijdens zaakvakken’ ................................................................. 68
K2 Analyse gesloten vraag ...................................................................................................................... 68
K3 Analyse open vragen.......................................................................................................................... 68
Bijlage L: Enquête vaardigheden en kennis van de leerkracht .................................................................... 74
Bijlage M: Aantallen enquête vaardigheden en kennis van de leerkracht ................................................... 79
Bijlage N: Procenten enquête vaardigheden en kennis van de leerkracht ................................................... 83
Bijlage O: Visuele weergave enquête vaardigheden en kennis van de leerkracht ....................................... 87
Fleur van den Berg – 20411001 – Integratie van leesonderwijs 3
