Geef me de 5; een praktisch houvast bij de opvoeding en
begeleiding van kinderen met autisme – Colette de Bruin
Inhoud
1. Autisme wat is het?............................................................................................................................2
2. Waarnemen in puzzelstukjes..............................................................................................................3
3. Anders denken....................................................................................................................................3
4. Als een computer................................................................................................................................4
5. Zintuigen.............................................................................................................................................5
6. Ontwikkeling.......................................................................................................................................5
7. Autibril................................................................................................................................................6
8. Samenhang door de ‘’Puzzel van 5’’...................................................................................................6
9. Op weg naar auti-communicatie........................................................................................................7
10. Mindmap contact maken..................................................................................................................8
11. Mindmap spreken.............................................................................................................................8
12. Mindmap begrijpen van communicatie............................................................................................9
13. Andere communicatieproblemen.....................................................................................................9
14. Auti-communicatie gebruiken........................................................................................................10
15. Het kind iets leren...........................................................................................................................10
16. Ondersteunen in de ontwikkeling...................................................................................................11
17. Visualiseren....................................................................................................................................11
18. Stop!...............................................................................................................................................12
19. Werken met een takenlijst.............................................................................................................12
20. Bas gaat ‘normaal’ slapen...............................................................................................................13
21. Werken met een afsprakenschrift..................................................................................................14
22. Werken met een contract...............................................................................................................14
23. Werken met strategiekaarten.........................................................................................................14
, Hiernaast geeft aan waar ieder kind met
autisme baat bij heeft in de opvoeding. Het
liefst zo simpel mogelijk uitgewerkt.
1. Autisme wat is het?
Verschillende benamingen voor autistische stoornissen:
POS= Pervasieve ontwikkelingsstoornis
Spectrum van autistische stoornissen
Autisme
Aanverwante contactstoornissen
Stoornis in het autistisch spectrum
Verzameltermen zijn PDD (pervasive developmental disorder) en ASS (autistische spectrum stoornis)
hieronder valt:
Autistische stoornis
PDD-NOS (MCDD)
Stoornis van Asperger
Stoornis van Rett
Desintegratiestoornis van de kinderleeftijd
Gevolgen van autisme van het kind:
Voor het kind in relatie tot zijn omgeving:
o Niet aan verwachtingen kunnen voldoen
o Moeizame wisselwerking met anderen
o Sprake van veel miscommunicatie
Voor de ouders:
o Normale opvoedwijze werkt niet
o Zoektocht in hulpverlenersland
o Conflicten binnen het gezin
o Relatie ouders onder druk
, o Sociaal isolement door onbegrip
o Inleveren persoonlijke belangen
o Veel overleven ipv leven
Voor broertjes en zusjes (brusjes):
o Moeten vaak inleveren en incasseren
o Conflicten onderling en met ouders
o Aandacht voor brusjes dikwijls minder
o Leven met een brusje met handicap
o Reactie van de omgeving
2. Waarnemen in puzzelstukjes
Bij het kind komen waarnemingen van zintuigen als losse puzzelstukjes in de hersenen binnen. Het
kind moet deze puzzel gaan maken. Er is geen samenhang te vinden. De puzzelstukjes moeten eerst
bij elkaar worden gevonden voor de waarneming als geheel te kunnen zien en er een betekenis aan
te kunnen geven.
Het verband tussen de waarneming en de handeling is niet vanzelfsprekend.
Hoe drukker het is hoe groter de mogelijkheid dat er foute stukjes in de puzzel worden gelegd (er
worden bijv. verkeerde verbanden gemaakt tussen waarnemingen).
3. Anders denken
3 cognitieve theorieën over het denken, die voor een groot deel de gedragingen verklaren, die
kinderen met autisme laten zien:
Centrale coherentie (CC)= het grote geheel overzien en er de juiste betekenis aan te geven.
De omgeving zien als 1 geheel met alles wat zich daar in afspeelt incl. personen en
communicatie.
o Ziet een situatie als verzameling van feiten. Opsomming van losse puzzelstukjes
zonder de samenhang en de juiste betekenis hiervan te zien. Gevolg kan zijn het
overzicht te verliezen en in paniek te raken.
o Geen overzicht over het geheel zorgt ervoor dat het kin geen hoofd- en bijzaken kan
onderscheiden. Hierdoor klampen ze zich vast aan details detaildenken, dit kan 2
uitingsvormen hebben:
Kind kan pas iets begrijpen als alle details die hij in zijn hoofd heeft ook in de
werkelijkheid aanwezig zijn (genieten van verjaardag als het kind alle
cadeaus van het lijstje heeft gekregen)
Kind gaat direct een taak uitvoeren zodra ze een detail zien, al dan niet
passend in de situatie (nog een half glas op tafel staan in een cafetaria
betekend deze meteen opdrinken)
Executieve functies (EF)= het plannen en organiseren van taken en daarin schakelvaardig,
flexibel zijn. Welke taken komen er na elkaar en hoe moet ik ze uitvoeren.
o Kind heeft zich activiteiten, die hij gezien zijn leeftijd allang onder de knie zou
moeten hebben, nog niet eigen gemaakt. Als taken echter voor hem gepland worden
ontleent hij daaraan houvast en kan hij tot uitvoering overgaan.
Theory of mind (TOM)= het innerlijk van de ander begrijpen en er rekening mee houden en
daarnaast ook het innerlijk van jezelf herkennen, kunnen verwoorden en er naar handelen.
begeleiding van kinderen met autisme – Colette de Bruin
Inhoud
1. Autisme wat is het?............................................................................................................................2
2. Waarnemen in puzzelstukjes..............................................................................................................3
3. Anders denken....................................................................................................................................3
4. Als een computer................................................................................................................................4
5. Zintuigen.............................................................................................................................................5
6. Ontwikkeling.......................................................................................................................................5
7. Autibril................................................................................................................................................6
8. Samenhang door de ‘’Puzzel van 5’’...................................................................................................6
9. Op weg naar auti-communicatie........................................................................................................7
10. Mindmap contact maken..................................................................................................................8
11. Mindmap spreken.............................................................................................................................8
12. Mindmap begrijpen van communicatie............................................................................................9
13. Andere communicatieproblemen.....................................................................................................9
14. Auti-communicatie gebruiken........................................................................................................10
15. Het kind iets leren...........................................................................................................................10
16. Ondersteunen in de ontwikkeling...................................................................................................11
17. Visualiseren....................................................................................................................................11
18. Stop!...............................................................................................................................................12
19. Werken met een takenlijst.............................................................................................................12
20. Bas gaat ‘normaal’ slapen...............................................................................................................13
21. Werken met een afsprakenschrift..................................................................................................14
22. Werken met een contract...............................................................................................................14
23. Werken met strategiekaarten.........................................................................................................14
, Hiernaast geeft aan waar ieder kind met
autisme baat bij heeft in de opvoeding. Het
liefst zo simpel mogelijk uitgewerkt.
1. Autisme wat is het?
Verschillende benamingen voor autistische stoornissen:
POS= Pervasieve ontwikkelingsstoornis
Spectrum van autistische stoornissen
Autisme
Aanverwante contactstoornissen
Stoornis in het autistisch spectrum
Verzameltermen zijn PDD (pervasive developmental disorder) en ASS (autistische spectrum stoornis)
hieronder valt:
Autistische stoornis
PDD-NOS (MCDD)
Stoornis van Asperger
Stoornis van Rett
Desintegratiestoornis van de kinderleeftijd
Gevolgen van autisme van het kind:
Voor het kind in relatie tot zijn omgeving:
o Niet aan verwachtingen kunnen voldoen
o Moeizame wisselwerking met anderen
o Sprake van veel miscommunicatie
Voor de ouders:
o Normale opvoedwijze werkt niet
o Zoektocht in hulpverlenersland
o Conflicten binnen het gezin
o Relatie ouders onder druk
, o Sociaal isolement door onbegrip
o Inleveren persoonlijke belangen
o Veel overleven ipv leven
Voor broertjes en zusjes (brusjes):
o Moeten vaak inleveren en incasseren
o Conflicten onderling en met ouders
o Aandacht voor brusjes dikwijls minder
o Leven met een brusje met handicap
o Reactie van de omgeving
2. Waarnemen in puzzelstukjes
Bij het kind komen waarnemingen van zintuigen als losse puzzelstukjes in de hersenen binnen. Het
kind moet deze puzzel gaan maken. Er is geen samenhang te vinden. De puzzelstukjes moeten eerst
bij elkaar worden gevonden voor de waarneming als geheel te kunnen zien en er een betekenis aan
te kunnen geven.
Het verband tussen de waarneming en de handeling is niet vanzelfsprekend.
Hoe drukker het is hoe groter de mogelijkheid dat er foute stukjes in de puzzel worden gelegd (er
worden bijv. verkeerde verbanden gemaakt tussen waarnemingen).
3. Anders denken
3 cognitieve theorieën over het denken, die voor een groot deel de gedragingen verklaren, die
kinderen met autisme laten zien:
Centrale coherentie (CC)= het grote geheel overzien en er de juiste betekenis aan te geven.
De omgeving zien als 1 geheel met alles wat zich daar in afspeelt incl. personen en
communicatie.
o Ziet een situatie als verzameling van feiten. Opsomming van losse puzzelstukjes
zonder de samenhang en de juiste betekenis hiervan te zien. Gevolg kan zijn het
overzicht te verliezen en in paniek te raken.
o Geen overzicht over het geheel zorgt ervoor dat het kin geen hoofd- en bijzaken kan
onderscheiden. Hierdoor klampen ze zich vast aan details detaildenken, dit kan 2
uitingsvormen hebben:
Kind kan pas iets begrijpen als alle details die hij in zijn hoofd heeft ook in de
werkelijkheid aanwezig zijn (genieten van verjaardag als het kind alle
cadeaus van het lijstje heeft gekregen)
Kind gaat direct een taak uitvoeren zodra ze een detail zien, al dan niet
passend in de situatie (nog een half glas op tafel staan in een cafetaria
betekend deze meteen opdrinken)
Executieve functies (EF)= het plannen en organiseren van taken en daarin schakelvaardig,
flexibel zijn. Welke taken komen er na elkaar en hoe moet ik ze uitvoeren.
o Kind heeft zich activiteiten, die hij gezien zijn leeftijd allang onder de knie zou
moeten hebben, nog niet eigen gemaakt. Als taken echter voor hem gepland worden
ontleent hij daaraan houvast en kan hij tot uitvoering overgaan.
Theory of mind (TOM)= het innerlijk van de ander begrijpen en er rekening mee houden en
daarnaast ook het innerlijk van jezelf herkennen, kunnen verwoorden en er naar handelen.
