SAMENVATTING
‘ADHD DEFICIT AS MEASURED IN ADOLESCENT BOYS WITH A CONTINIOUS PERFORMANCE TASK IS
RELATED TO ANTENATAL MATERNAL ANXIETY’
(van den Bergh, Mennes, Stevens, Meere, et al.)
ABSTRACT
Er bestaat een relatie tussen prenatale angst/bezorgdheid (antenatal maternal anxiety) bij moeders
tijdens de zwangerschap en het temperament van de baby, stoornissen bij kinderen en impulsiviteit
in de adolescentie. Binnen deze prospectieve studie is onderzocht of prenatale angst bij moeders
gerelateerd is aan prestaties op een continue prestatietaak. 64 adolescenten werden onderzocht
d.m.v. een geautomatiseerde continue prestatietaak (CPT), waarbij de volgehouden aandacht werd
gemeten. Resultaten lieten zien dat de CPT prestaties van jongens , van moeders met een hoog
‘angstniveau’ tijdens 12e tot 22e week, afnam wanneer de taak vorderde. Hun verwerkingssnelheid
werd langzamer en de variabiliteit in reactietijden namen toe. De resultaten van het onderzoek
dragen bij aan het groeiende bewijs voor de relatie tussen prenatale angst bij moeders en de
neurologische ontwikkeling van nakomelingen tot in de adolescentie.
INTRODUCTIE & THEORETISCH KADER
Een groeiend aantal studies tonen aan dat de ontwikkeling van een kind negatief gerelateerd is aan
verhoogde moederlijke angst en stress tijdens de zwangerschap. Prospectieve studies, waarbij
gebruik gemaakt werd van vragenlijsten en klinische schalen, toonden aan dat kinderen van
moeders met een verhoogde angst tijdens de zwangerschap meer problemen hebben met cognitieve,
gedragsmatige en emotionele zelfregulering, uitgedrukt in moeilijk temperament van de baby,
problemen op gebied van aandachtregulatie, hyperactiviteit, ADHD (symptomen),
gedragsstoornissen en emotionele problemen. Een verklaring (gebaseerd op experimentele studies
met (knaag)dieren), is dat tijdens gevoelige perioden in de ontwikkeling, storende factoren de
organisatorische effecten beïnvloeden. Deze storende factoren beperken de maakbaarheid van de
biologische systemen , dat maakt dat ze vatbaar zijn voor wanorde/problemen/aandoeningen
(disorder).
Op dit moment is het nog niet duidelijk in welke prenatale periode de foetus het meest gevoelig is
voor negatieve invloeden van de emotionele toestand van de moeder. Bevindingen O’Connor et al:
angst bij 32 weken zwangerschap is gerelateerd aan gedrags- en emotionele problemen bij zowel
jongens als meisjes, terwijl angst bij 18 weken zwangerschap alleen gerelateerd is aan meisjes met
deze problemen. Volgens van den Bergh en Marcoe: de 12 tot 22e week is een belangrijke periode
voor het kunnen voorspellen van ADHD symptomen, externaliserende en internaliserende
problemen.
In het eerste deel van deze studie werd gevonden dat angst van de moeder tijdens de zwangerschap
gerelateerd is aan impulsiviteit tijdens de uitvoering van een verdeelde aandacht taak en lagere
scores op twee intelligentietests. Dit artikel is een tweede deel van het onderzoek. Doel van deze
studie: onderzoek naar of er een verband gelegd kan worden tussen angst van de moeder gedurende
de zwangerschap en een specifiek aspect van zelfregulatie (volgehouden aandacht) bij 14/15 jarige
adolescenten.
In de gebruikte CPT wordt volgehouden aandacht opgevat als het vermogen om ‘mindful’ bewuste
verwerking van stimuli in stand te houden waarvan de receptieve, nonarousing kwaliteiten die
anders zouden leiden tot gewenning en afleiding voor andere stimuli.
‘ADHD DEFICIT AS MEASURED IN ADOLESCENT BOYS WITH A CONTINIOUS PERFORMANCE TASK IS
RELATED TO ANTENATAL MATERNAL ANXIETY’
(van den Bergh, Mennes, Stevens, Meere, et al.)
ABSTRACT
Er bestaat een relatie tussen prenatale angst/bezorgdheid (antenatal maternal anxiety) bij moeders
tijdens de zwangerschap en het temperament van de baby, stoornissen bij kinderen en impulsiviteit
in de adolescentie. Binnen deze prospectieve studie is onderzocht of prenatale angst bij moeders
gerelateerd is aan prestaties op een continue prestatietaak. 64 adolescenten werden onderzocht
d.m.v. een geautomatiseerde continue prestatietaak (CPT), waarbij de volgehouden aandacht werd
gemeten. Resultaten lieten zien dat de CPT prestaties van jongens , van moeders met een hoog
‘angstniveau’ tijdens 12e tot 22e week, afnam wanneer de taak vorderde. Hun verwerkingssnelheid
werd langzamer en de variabiliteit in reactietijden namen toe. De resultaten van het onderzoek
dragen bij aan het groeiende bewijs voor de relatie tussen prenatale angst bij moeders en de
neurologische ontwikkeling van nakomelingen tot in de adolescentie.
INTRODUCTIE & THEORETISCH KADER
Een groeiend aantal studies tonen aan dat de ontwikkeling van een kind negatief gerelateerd is aan
verhoogde moederlijke angst en stress tijdens de zwangerschap. Prospectieve studies, waarbij
gebruik gemaakt werd van vragenlijsten en klinische schalen, toonden aan dat kinderen van
moeders met een verhoogde angst tijdens de zwangerschap meer problemen hebben met cognitieve,
gedragsmatige en emotionele zelfregulering, uitgedrukt in moeilijk temperament van de baby,
problemen op gebied van aandachtregulatie, hyperactiviteit, ADHD (symptomen),
gedragsstoornissen en emotionele problemen. Een verklaring (gebaseerd op experimentele studies
met (knaag)dieren), is dat tijdens gevoelige perioden in de ontwikkeling, storende factoren de
organisatorische effecten beïnvloeden. Deze storende factoren beperken de maakbaarheid van de
biologische systemen , dat maakt dat ze vatbaar zijn voor wanorde/problemen/aandoeningen
(disorder).
Op dit moment is het nog niet duidelijk in welke prenatale periode de foetus het meest gevoelig is
voor negatieve invloeden van de emotionele toestand van de moeder. Bevindingen O’Connor et al:
angst bij 32 weken zwangerschap is gerelateerd aan gedrags- en emotionele problemen bij zowel
jongens als meisjes, terwijl angst bij 18 weken zwangerschap alleen gerelateerd is aan meisjes met
deze problemen. Volgens van den Bergh en Marcoe: de 12 tot 22e week is een belangrijke periode
voor het kunnen voorspellen van ADHD symptomen, externaliserende en internaliserende
problemen.
In het eerste deel van deze studie werd gevonden dat angst van de moeder tijdens de zwangerschap
gerelateerd is aan impulsiviteit tijdens de uitvoering van een verdeelde aandacht taak en lagere
scores op twee intelligentietests. Dit artikel is een tweede deel van het onderzoek. Doel van deze
studie: onderzoek naar of er een verband gelegd kan worden tussen angst van de moeder gedurende
de zwangerschap en een specifiek aspect van zelfregulatie (volgehouden aandacht) bij 14/15 jarige
adolescenten.
In de gebruikte CPT wordt volgehouden aandacht opgevat als het vermogen om ‘mindful’ bewuste
verwerking van stimuli in stand te houden waarvan de receptieve, nonarousing kwaliteiten die
anders zouden leiden tot gewenning en afleiding voor andere stimuli.
