Basischemie: afweer en
immuniteit
,Inhoudsopgave
Micro-organismen..................................................................................................................................3
Hygiënemaatregelen en persoonlijke hygiëne.......................................................................................9
Reinigingsmethoden.............................................................................................................................12
Groei van micro-organismen................................................................................................................16
Kwaliteit en veiligheid van voedsel.......................................................................................................24
2
, Micro-organismen
4.2 Soorten micro-organismen
Zijn niet met het blote oog te zien. Er bestaan verschillende: bacteriën, gisten en schimmels. Andere
soorten die daaronder worden geschaard zijn virussen (zijn geen levende organismen) en de
parasitaire protozoen en wormen (zijn soms wel te zien met het blote oog) en horen dus eigenlijk
niet onder het rijtje ‘micro-organismen’. Micro-organismen zijn overal aanwezig: grond, water,
dieren, planten en mensen. Ze zijn ook in voedsel aanwezig; sommige (on)gewenst.
4.3 Indeling en naamgeving
Alle levende organismen bestaan uit cellen.
Er zijn twee soorten cellen: eukaryotische en prokaryotische cel. Beide zijn omgeven met een
celmembraan, bevatten DNA en bezitten ribosomen.
- De eukaryotische cel is complex en bevat organellen (denk aan de celkern waarin het DNA is
verpakt).
- De prokaryotische cel is simpel en heeft geen celkern waarbij het DNA vrij ligt in de cytoplasma.
Alleen bacteriën en archaebacteriën zijn prokaryoot. Alle andere zijn eukaryoot (planten, dieren,
protozoen, schimmels, gisten en algen). Virussen kunnen zichzelf niet voortplanten en vallen dus
buiten de boot. Zij hebben hiervoor een cel nodig van een levend organisme.
4.4. Bacteriën
Bacteriën (prokaryoot) zijn eencellig, ze planten zich voort door binaire deling: een ongeslachtelijk
proces. De delingstijd hiervan is ongeveer 20 minuten. Ze kunnen zich eventueel bewegen door
zweepdraden. Kokken bestaan in verschillende vormen (bijvoorbeeld duplokokken).
Indeling van bacteriën is in eerste instantie op basis van uiterlijke kenmerken: welke vorm? Zijn er
sporen aanwezig? Dan speelt de samenstelling van de celwand een belangrijke rol, je kunt een
indeling maken op basis van twee groepen:
- De gramnegatieven
- De grampositieven.
- Gramnegatieven hebben een dunnere celwand dan grampositieven bacteriën. Dit verschil is te zien
door gramkleuring.
- Grampositieve bacteriën kleuren paars, negatieven roze.
Een belangrijke groep gramnegatieven is de Entero’s, deze zijn staafvormig. Verdere indeling van
bacteriën vindt plaats op basis van biochemische kenmerken zoals de aanwezigheid van specifieke
enzymen.
Bacteriën gebruiken sporenvorming om in bepaalde omgevingen te overleven. Soms kan de cel
afsterven en blijven de sporen achter. Deze komen in een slaaptoestand terecht wat kan leiden dat
deze sporen later weer kunnen ontkiemen en verdere groei mogelijk is.
3
immuniteit
,Inhoudsopgave
Micro-organismen..................................................................................................................................3
Hygiënemaatregelen en persoonlijke hygiëne.......................................................................................9
Reinigingsmethoden.............................................................................................................................12
Groei van micro-organismen................................................................................................................16
Kwaliteit en veiligheid van voedsel.......................................................................................................24
2
, Micro-organismen
4.2 Soorten micro-organismen
Zijn niet met het blote oog te zien. Er bestaan verschillende: bacteriën, gisten en schimmels. Andere
soorten die daaronder worden geschaard zijn virussen (zijn geen levende organismen) en de
parasitaire protozoen en wormen (zijn soms wel te zien met het blote oog) en horen dus eigenlijk
niet onder het rijtje ‘micro-organismen’. Micro-organismen zijn overal aanwezig: grond, water,
dieren, planten en mensen. Ze zijn ook in voedsel aanwezig; sommige (on)gewenst.
4.3 Indeling en naamgeving
Alle levende organismen bestaan uit cellen.
Er zijn twee soorten cellen: eukaryotische en prokaryotische cel. Beide zijn omgeven met een
celmembraan, bevatten DNA en bezitten ribosomen.
- De eukaryotische cel is complex en bevat organellen (denk aan de celkern waarin het DNA is
verpakt).
- De prokaryotische cel is simpel en heeft geen celkern waarbij het DNA vrij ligt in de cytoplasma.
Alleen bacteriën en archaebacteriën zijn prokaryoot. Alle andere zijn eukaryoot (planten, dieren,
protozoen, schimmels, gisten en algen). Virussen kunnen zichzelf niet voortplanten en vallen dus
buiten de boot. Zij hebben hiervoor een cel nodig van een levend organisme.
4.4. Bacteriën
Bacteriën (prokaryoot) zijn eencellig, ze planten zich voort door binaire deling: een ongeslachtelijk
proces. De delingstijd hiervan is ongeveer 20 minuten. Ze kunnen zich eventueel bewegen door
zweepdraden. Kokken bestaan in verschillende vormen (bijvoorbeeld duplokokken).
Indeling van bacteriën is in eerste instantie op basis van uiterlijke kenmerken: welke vorm? Zijn er
sporen aanwezig? Dan speelt de samenstelling van de celwand een belangrijke rol, je kunt een
indeling maken op basis van twee groepen:
- De gramnegatieven
- De grampositieven.
- Gramnegatieven hebben een dunnere celwand dan grampositieven bacteriën. Dit verschil is te zien
door gramkleuring.
- Grampositieve bacteriën kleuren paars, negatieven roze.
Een belangrijke groep gramnegatieven is de Entero’s, deze zijn staafvormig. Verdere indeling van
bacteriën vindt plaats op basis van biochemische kenmerken zoals de aanwezigheid van specifieke
enzymen.
Bacteriën gebruiken sporenvorming om in bepaalde omgevingen te overleven. Soms kan de cel
afsterven en blijven de sporen achter. Deze komen in een slaaptoestand terecht wat kan leiden dat
deze sporen later weer kunnen ontkiemen en verdere groei mogelijk is.
3
