De notitie
In deze notitie wordt er aan de hand van de wet, relevante jurisprudentie en literatuur
beoordeeld of er een geslaagd beroep gedaan kan worden op psychische overmacht. De
zaak gaat over de mishandeling van de heer H. (verdachte) tegen zijn echtgenote mevrouw
S. (slachtoffer) op 20 mei 2017 te IJmuiden.
De verdachte heeft zicht strafbaar gemaakt aan meerdere strafbare feiten zoals,
mishandeling, belediging en bedreiging. Het slachtoffer heeft in het verleden al meerdere
keren aangifte gedaan tegen het slachtoffer. Echter heeft het slachtoffer iedere keer de
aangifte ingetrokken bij de rechtbank. De laatste keer kwam het slachtoffer thuis en was
alles in het huis vernield door de verdachte. Verdachte was op dat moment aan het
schreeuwen tegen het slachtoffer, waarna het slachtoffer naar een vriendin heeft gebeld,
omdat zij zich niet veilig voelde. Ook heeft het slachtoffer toen de politie gebeld. Vriendin
Asha is naar het huis gekomen om toezicht te houden. Even later, toen de vriendin van het
slachtoffer uit het zicht was, heeft de verdachte in het gezicht van het slachtoffer gespuugd
en tegen haar knie geschopt. Slachtoffer heeft hierna weer de politie gebeld. Toen de
agenten in het huis waren, stonden verdachte en slachtoffer boven bij de trap. Op dat
moment heeft de verdachte, in het bijzijn van de agenten, het slachtoffer weer aangevallen.
Dit keer heeft de verdachte aan de haren getrokken van het slachtoffer en nogmaals in het
gezicht gespuugd. Slachtoffer heeft gemeld dat verdachte vaak onder invloed is van alcohol1.
Feit 1 is mishandeling, gericht tegen het slachtoffer, artikel 300 lid 1 van het Wetboek van
Strafrecht. Echtgenote is mishandeld door het slachtoffer door deze (meermalen) (met
kracht) te knijpen in haar (boven)been, althans het lichaam en/of (meermalen) (met kracht) te
trekken aan haar haren.
Feit 2 bestaat uit een belediging tegen het slachtoffer, artikel 266 lid 1 van het Wetboek van
Strafrecht. Het opzetten van echtgenote in haar tegenwoordigheid, door feitelijkheden, heeft
beledigd.
Feit 3 is een bedreiging tegen het slachtoffer, artikel 285 lid 1 van het Wetboek van
Strafrecht. Verdachte heeft echtgenote bedreigd met enig misdrijf tegen het leven gericht,
immers heeft de verdachte tegen echtgenote dreigend zijn gebalde vuisten getoond en/of
vlak naast het hoofd van echtgenote tegen de muur geslagen.
Na het zien van de feiten, geef ik een aantal onderbouwende argumenten waarom een
beroep doen op psychische overmacht geen goede kans van slagen heeft. Bij artikel 350 van
het Wetboek van Strafvordering staat de derde materiële vraag van het rechterlijk
beslismodel centraal. De derde vraag is of het bewezenverklaarde verwijtbaar is. Hierbij
wordt er gekeken naar de schulduitsluitingsgronden. De schulduitsluitingsgrond psychische
overmacht is terug te vinden in artikel 40 van het Wetboek van Strafrecht. Het artikel luidt:
‘niet strafbaar is hij die een feit begaat waartoe hij door overmacht is gedrongen’. Met andere
woorden moet er bij psychische overmacht sprake zijn van een buitenaf komende drang,
waaraan men redelijkerwijs geen weerstand tegen kan bieden. Wanneer er een geslaagd
beroep wordt gedaan op psychische overmacht, wordt de verdachte ontslagen van alle
rechtsgevolgen van dien. De psychische druk moet van een zodanige aard en gewicht zijn
dat hierdoor de vrijheid van iemand zijn wil wordt aangetast. Hierbij wordt ook gekeken naar
het causaal verband tussen de uitgeoefende druk en het gepleegde delict2.
Hicham heeft eerder verklaard dat hij door zijn echtgenote werd gepest en getreiterd.
Wanneer er sprake is van psychische overmacht kan er geen weerstand worden geboden en
kan de persoon in kwestie niet anders handelen. Helaas is hiervan geen sprake, in ons geval
1
Dossierstuk 18, dossier huishoudelijk geweld. Proces-verbaal van het verhoor van slachtoffer.
2
M.J. Kronenberg & B. de Wilde, Grondtrekken van het Nederlandse strafrecht. Psychische overmacht,
Deventer: Wolters Kluwer 2018, p. 92-93.
In deze notitie wordt er aan de hand van de wet, relevante jurisprudentie en literatuur
beoordeeld of er een geslaagd beroep gedaan kan worden op psychische overmacht. De
zaak gaat over de mishandeling van de heer H. (verdachte) tegen zijn echtgenote mevrouw
S. (slachtoffer) op 20 mei 2017 te IJmuiden.
De verdachte heeft zicht strafbaar gemaakt aan meerdere strafbare feiten zoals,
mishandeling, belediging en bedreiging. Het slachtoffer heeft in het verleden al meerdere
keren aangifte gedaan tegen het slachtoffer. Echter heeft het slachtoffer iedere keer de
aangifte ingetrokken bij de rechtbank. De laatste keer kwam het slachtoffer thuis en was
alles in het huis vernield door de verdachte. Verdachte was op dat moment aan het
schreeuwen tegen het slachtoffer, waarna het slachtoffer naar een vriendin heeft gebeld,
omdat zij zich niet veilig voelde. Ook heeft het slachtoffer toen de politie gebeld. Vriendin
Asha is naar het huis gekomen om toezicht te houden. Even later, toen de vriendin van het
slachtoffer uit het zicht was, heeft de verdachte in het gezicht van het slachtoffer gespuugd
en tegen haar knie geschopt. Slachtoffer heeft hierna weer de politie gebeld. Toen de
agenten in het huis waren, stonden verdachte en slachtoffer boven bij de trap. Op dat
moment heeft de verdachte, in het bijzijn van de agenten, het slachtoffer weer aangevallen.
Dit keer heeft de verdachte aan de haren getrokken van het slachtoffer en nogmaals in het
gezicht gespuugd. Slachtoffer heeft gemeld dat verdachte vaak onder invloed is van alcohol1.
Feit 1 is mishandeling, gericht tegen het slachtoffer, artikel 300 lid 1 van het Wetboek van
Strafrecht. Echtgenote is mishandeld door het slachtoffer door deze (meermalen) (met
kracht) te knijpen in haar (boven)been, althans het lichaam en/of (meermalen) (met kracht) te
trekken aan haar haren.
Feit 2 bestaat uit een belediging tegen het slachtoffer, artikel 266 lid 1 van het Wetboek van
Strafrecht. Het opzetten van echtgenote in haar tegenwoordigheid, door feitelijkheden, heeft
beledigd.
Feit 3 is een bedreiging tegen het slachtoffer, artikel 285 lid 1 van het Wetboek van
Strafrecht. Verdachte heeft echtgenote bedreigd met enig misdrijf tegen het leven gericht,
immers heeft de verdachte tegen echtgenote dreigend zijn gebalde vuisten getoond en/of
vlak naast het hoofd van echtgenote tegen de muur geslagen.
Na het zien van de feiten, geef ik een aantal onderbouwende argumenten waarom een
beroep doen op psychische overmacht geen goede kans van slagen heeft. Bij artikel 350 van
het Wetboek van Strafvordering staat de derde materiële vraag van het rechterlijk
beslismodel centraal. De derde vraag is of het bewezenverklaarde verwijtbaar is. Hierbij
wordt er gekeken naar de schulduitsluitingsgronden. De schulduitsluitingsgrond psychische
overmacht is terug te vinden in artikel 40 van het Wetboek van Strafrecht. Het artikel luidt:
‘niet strafbaar is hij die een feit begaat waartoe hij door overmacht is gedrongen’. Met andere
woorden moet er bij psychische overmacht sprake zijn van een buitenaf komende drang,
waaraan men redelijkerwijs geen weerstand tegen kan bieden. Wanneer er een geslaagd
beroep wordt gedaan op psychische overmacht, wordt de verdachte ontslagen van alle
rechtsgevolgen van dien. De psychische druk moet van een zodanige aard en gewicht zijn
dat hierdoor de vrijheid van iemand zijn wil wordt aangetast. Hierbij wordt ook gekeken naar
het causaal verband tussen de uitgeoefende druk en het gepleegde delict2.
Hicham heeft eerder verklaard dat hij door zijn echtgenote werd gepest en getreiterd.
Wanneer er sprake is van psychische overmacht kan er geen weerstand worden geboden en
kan de persoon in kwestie niet anders handelen. Helaas is hiervan geen sprake, in ons geval
1
Dossierstuk 18, dossier huishoudelijk geweld. Proces-verbaal van het verhoor van slachtoffer.
2
M.J. Kronenberg & B. de Wilde, Grondtrekken van het Nederlandse strafrecht. Psychische overmacht,
Deventer: Wolters Kluwer 2018, p. 92-93.
