Samenvatting Alles wat je nodig hebt voor tentamen Theoretische criminologie!

Theoretische Criminologie




Rosalie van Laar

Groep 61 – B2

536268rl




1

,Hoorcollege week 1
College 1.1 – algemeen
 Wat is theorie?
o Algemeen
 Bepaalde manier van kijken naar de werkelijkheid waar je hypothesen uit kunt
afleiden en die je helpt conclusies te trekken uit onderzoeksgegevens.
o Specifiek
 Systematische en consistente redenering die volgt uit een generalisering en
abstrahering van onderzoeksgegevens, die een mogelijke verklaring
aandraagt en die in zo veel mogelijk toetsbare termen is gevat.
 Verklaring = belangrijke functie theorie.
 Toetsbaar = operationaliseerbaar.
 Functie theorie
o Stellen van de juiste wetenschappelijke vragen
o Focus onderzoek: waar let je (vooral) op?
o Interpretatie van en reflectie op data: overstijgen beschrijvende niveau
 Zelfs als je het eens bent over de feiten, kan je nog van mening verschillen
over wat dit feit betekent
o Verklaring waargenomen verschijnsel
o Theorie-toetsend (deductief) onderzoek vs. theorie-vormend onderzoek (inductief,
‘sensitising’ (onderwerp op de agenda gebruiken zoals drillrappers observeren en
daaruit een theorie vormen) & ‘grounded’(zonder enige vooroordelen blanco
onderzoek doen en o.b.v. de resultaten een theorie koppelen)
 Jack Young: criminological imagination; meer data is niet persé beter, wees juist nou eens
creatief met de data die je hebt.
 Relatie theorie en methode
o Zowel de keuze van een bepaalde theorie als die van een bepaalde methode is
afhankelijk van de onderzoeksvraag; onderzoeksvraag dicteert
o Kwantitatief
 Correlaties
 Omvangsvragen
 ‘Evidence based’
 ‘Top down’
o Kwalitatief
 Verstehen en emic
 Motieven
 ‘Bottom up’
 Waarom zo veel theorieën?
o Vele moederdisciplines
o Vele verschijningsvormen criminaliteit
o ‘Wetenschappelijke revoluties’ en paradigmawisselingen
o Verschillende mens- en maatschappijbeelden
o Meerdere verklaringsniveaus
 Als macroverklaring toename werkloosheid correleert met vermogensdelicten,
dit hoeft op microniveau niet altijd waar te zijn
 Verklaringsniveaus
o Micro  individu

2

,  Genen
 Persoonlijkheid
 Rationele keuze
o Meso  directe omgeving
 Opvoeding
 Subcultuur
 Buurt
 Labelling
o Macro  maatschappelijke culturen
 Economische en machtsverhoudingen
 Cultuur
 Sekse

College 1.2 – biologische, psychologische en levensloopperspectieven
 Meest stereotype beeld van de criminologie:
o Historisch: begin van de empirische criminologie
o Common sense: je kunt misdadigers herkennen (veel othering)
o Populair: CSI (recherche)
o Actueel: nieuwe ontdekkingen neurologie en DNA + toepassing op rechtsspraak
(probleem 1)
 Ontwikkeling biocriminologie
o Herhaling Grondslagen van de Criminologie
 Eerste empirisch onderzoek in de 19de -eeuwse criminologie
 Morele bankroet biocriminologie voor en tijdens WOII
 Tijd lang taboe  affaire Buikhuisen 1978
 Terug in centrum belangstelling als gevolg van ontwikkelingen neurologie en
genetica in 21ste -eeuw
o Goede overzichtsstudies
 Nicole Rafter (2008) The Criminal Brain: Understanding biological theories
on crime.
 Katy de Kogel (2008) De hersenen in beeld: Neurobiologisch onderzoek en
vraagstukken op het gebied van verklaring, reductie en preventie van
criminaliteit. (Gratis te downloaden van wodc.nl)
 Adrian Raine (2013) The Anatomy of Violence: The Biological Roots of
Crime.
o Hedendaags onderzoek: Adrian Raine (meest deterministische; biologische factoren
zijn hoofdfactoren)
 Heropleving idee geboren geweldscriminelen
 Neurocriminologie
 How to spot a murderer’s brain?
 Do your genes, rather than your upbringing, determine whether you
will become a criminal? – hij zegt ja
 Vrije wil en determinisme
o Begin- en tegenwoordige tijd
 Lombroso’s idee ‘geboren misdadiger’ is al in 1916 gefalsificeerd
 Focus van ‘buitenkant’ (schedel, fysionomie) naar ‘binnenkant’ (hersenen en
neurosysteem)

3

,  Van monocausaal tot multi-causaal
 Van (impliciet) eliminatie tot diagnostiek
 Bijvoorbeeld stuk hersenen weghalen (lobotomie), nu meer diagnose
en medicatie
o Bekende misvattingen
 Erfelijkheid als alfa en omega
 Effecten alcohol, drugs, voeding & gif zijn ook biologisch
 MAO-A als ‘agressiegen’
 Altijd alleen in combinatie met sociale omstandigheden
 Alles ligt vast
 Alles is veranderbaar
 ‘Hij kan er niets aan doen’
 Stoornis neemt ‘schuld’ niet (helemaal) weg… consequenties voor de
rechtspraak  probleem 1
 Oorsprong biocriminologie
o 1535 Jean Baptiste della Porte: eerste studie gelaatstrekken
o 1741 Johann Kasper Lavater: fysionomie relatie tussen gelaatstrekken en gedrag
o 1810 Frans Joseph Gall: frenologie relatie schedel en hersenstructuur en gedrag
 Evolutieleer als ‘missing link’
o Fysionomie en frenologie als basis voor Lombroso’s denken
o 1859 Charles Darwin On the origin of species
o 1864 Herbert Spencer Principles of Biology
 Sociaal darwinisme, bedenker term ‘survival of the fittest’
o 1876 Cesare Lombroso de atavistische L’uomo delinquente
 Positivisme: natuurwetenschappelijke methode gebruikt om
maatschappelijke verschijnselen te onderzoeken
 In Nederland: Arnold Aletrino
o 1899: arts, eerste ‘privaatdocent’ criminele antropologie in Amsterdam
o 1902: Handleiding bij de studie der crimineele antropoloie – Lombrosiaan
 Handleiding waarbij het gehele lichaam werd nagegaan op verschillen tussen
‘normale’ mensen en criminelen
o 1906: Is celstraf nog langer geoorloofd en gewenscht? – abolitionist
 Niet straffen want de geboren crimineel kan er niets aan doen, juist verplegen
o Homoactivist: tegen achterstelling homo’s
o Literator: tachtiger, Frans naturalisme
 Lombroso’s idee ‘geboren misdadiger’
o Wie meer dan 5 van de 18 atavistische kenmerken bezit is gedoemd tot criminaliteit te
vervallen
o 1/3 is ‘geboren misdadiger’; overige zijn passionele, gestoorde en
gelegenheidsmisdadigers
 Excesen (herhaling grondslagen)
o Nazi criminologie
 Psychiatisering delinquentie
 (Preventieve) detentie omwille van staatsveiligheid
 ‘Gedegenereerden’: corrigeerbaar – onverbeterlijk – onbeslist
 Waarden: raszuiverheid en respecteren volksaard
o Nazi eugenica

4