TAAK 1 – Stemmingsstoornissen
Overzicht en kenmerken verschillende stemmingsstoornissen (ook veranderingen t.o.v. DSM 5)
Epidemiologie
Relatie persoonlijkheid en depressieve stoornissen
Verschil rouwreactie en depressie
Verschillen man en vrouw
LEERDOEL: WAT ZIJN STEMMINGSSTOORNISSEN?
De term stemming staat voor een langdurige gemoedstoestand die kleur geeft aan de
waarneming van de betreffende persoon. Stemmingsstoornissen hebben een stoornis van de
stemming gemeen. Die stoornis kan zich uiten in pathologische terneergeslagenheid of
uitgelatenheid. Pathologisch wil zeggen dat deze terneergeslagenheid of uitgelatenheid te
hevig of te langdurig is om nog normaal te kunnen functioneren.
De abnormale stemming, gekarakteriseerd door depressie, manie of beide, kan het
functioneren ernstig beperken.
- Depressie wordt gekenmerkt door een abnormale verdrietige, terneergeslagen of
sombere stemming of een duidelijke en abnormale vermindering van interesse of
plezier in de dagelijkse activiteiten.
- Manie valt op door een ongewoon opgewekte, expansieve of prikkelbare stemming.
- Hypomanie is een minder ernstige variant van manie.
Depressie en ongewone opgewektheid zijn weliswaar de belangrijkste, maar zeker niet de
enige symptomen van stemmingsstoornissen. Zo gaat een sombere stemming gepaard met
verschijnselen als slaapproblemen, gebrek aan eetlust, suïcidale gedachten, gevoelens van
waardeloosheid of te kort schieten ten opzichte van anderen en geen euforie bij een
verhoogd niveau van activiteiten en ideeënvlucht. De mate van depressie en euforie is in elk
geval buiten proportie: kwantitatief omdat deze stemmingsveranderingen heviger zijn en
langer duren dan een ‘normale’ stemmingsdaling of –stijging, kwalitatief omdat zij niet in
verhouding staan tot de situatie waarin de patiënt verkeerd.
De symptomen van een stemmingsstoornis (depressie) kunnen in vier categorieën worden
verdeeld:
- Affectieve symptomen: somberheid, prikkelbaarheid, apathie (gebrek aan emotie), verlies
van interesse en/of plezier in de gewoonlijke bezigheden.
- Cognitieve symptomen: het idee waardeloos te zijn, overmatige en/of misplaatste
schuldgevoelens, concentratiezwakte, besluiteloosheid, gedachten van uitzichtloosheid,
hopeloosheid en hulpeloosheid en preoccupatie met de dood zelfmoord.
- Gedragsmatige symptomen: afname of toename van willekeurige bewegingen, die zowel
subjectief als objectief kan zijn.
- Somatische symptomen: verandering van eetlust, gewichtsaf- of toename, een verstoord
slaappatroon, libidovermindering en energieverlies c.q. vermoeidheid, die karakteristiek
schommelt over de dag.
Bij manie zien we de positieve tegenhanger van deze verschijnselen:
- Affectieve symptomen: de uitgelaten of prikkelbare stemming, gekunstelde levenslust en
overmatige preoccupatie (steeds maar aan iets of iemand denken) met aangename
activiteiten.
- Cognitieve symptomen: opgeblazen gevoelens van eigenwaarde, grootheidsideeën of –
Overzicht en kenmerken verschillende stemmingsstoornissen (ook veranderingen t.o.v. DSM 5)
Epidemiologie
Relatie persoonlijkheid en depressieve stoornissen
Verschil rouwreactie en depressie
Verschillen man en vrouw
LEERDOEL: WAT ZIJN STEMMINGSSTOORNISSEN?
De term stemming staat voor een langdurige gemoedstoestand die kleur geeft aan de
waarneming van de betreffende persoon. Stemmingsstoornissen hebben een stoornis van de
stemming gemeen. Die stoornis kan zich uiten in pathologische terneergeslagenheid of
uitgelatenheid. Pathologisch wil zeggen dat deze terneergeslagenheid of uitgelatenheid te
hevig of te langdurig is om nog normaal te kunnen functioneren.
De abnormale stemming, gekarakteriseerd door depressie, manie of beide, kan het
functioneren ernstig beperken.
- Depressie wordt gekenmerkt door een abnormale verdrietige, terneergeslagen of
sombere stemming of een duidelijke en abnormale vermindering van interesse of
plezier in de dagelijkse activiteiten.
- Manie valt op door een ongewoon opgewekte, expansieve of prikkelbare stemming.
- Hypomanie is een minder ernstige variant van manie.
Depressie en ongewone opgewektheid zijn weliswaar de belangrijkste, maar zeker niet de
enige symptomen van stemmingsstoornissen. Zo gaat een sombere stemming gepaard met
verschijnselen als slaapproblemen, gebrek aan eetlust, suïcidale gedachten, gevoelens van
waardeloosheid of te kort schieten ten opzichte van anderen en geen euforie bij een
verhoogd niveau van activiteiten en ideeënvlucht. De mate van depressie en euforie is in elk
geval buiten proportie: kwantitatief omdat deze stemmingsveranderingen heviger zijn en
langer duren dan een ‘normale’ stemmingsdaling of –stijging, kwalitatief omdat zij niet in
verhouding staan tot de situatie waarin de patiënt verkeerd.
De symptomen van een stemmingsstoornis (depressie) kunnen in vier categorieën worden
verdeeld:
- Affectieve symptomen: somberheid, prikkelbaarheid, apathie (gebrek aan emotie), verlies
van interesse en/of plezier in de gewoonlijke bezigheden.
- Cognitieve symptomen: het idee waardeloos te zijn, overmatige en/of misplaatste
schuldgevoelens, concentratiezwakte, besluiteloosheid, gedachten van uitzichtloosheid,
hopeloosheid en hulpeloosheid en preoccupatie met de dood zelfmoord.
- Gedragsmatige symptomen: afname of toename van willekeurige bewegingen, die zowel
subjectief als objectief kan zijn.
- Somatische symptomen: verandering van eetlust, gewichtsaf- of toename, een verstoord
slaappatroon, libidovermindering en energieverlies c.q. vermoeidheid, die karakteristiek
schommelt over de dag.
Bij manie zien we de positieve tegenhanger van deze verschijnselen:
- Affectieve symptomen: de uitgelaten of prikkelbare stemming, gekunstelde levenslust en
overmatige preoccupatie (steeds maar aan iets of iemand denken) met aangename
activiteiten.
- Cognitieve symptomen: opgeblazen gevoelens van eigenwaarde, grootheidsideeën of –
