Tentamenweek 2
Personen-en familierecht
Hoofdstuk 4, personenrecht
4.2 algemene bepalingen
Vrijheid en geen persoonlijke dienstbaarheden, boek 1 begint met een wet die is afgeleid uit artikel 1
Gw en bepaalt dat allen in Nederland vrij en bevoegd zijn tot het genot van burgerlijke rechten
(persoonlijke dienstbaarheden). Persoonlijke dienstbaarheden waarbij gedacht moet worden aan
slavernijachtige situaties, zijn verboden.
Rechten van ongeboren kind, ieder persoon is drager van rechten en plichten. Dit geldt in beginsel
pas wanneer een persoon levend ter wereld is gekomen. Maar in Art. 1:2 BW maakt het mogelijk dat
een kind al voor de geboorte als rechtssubject kan worden beschouwd. Dit kent twee beperkingen.
Als eerst, wanneer het kind dood ter wereld komt, wordt er geacht dat het kind nooit te hebben
bestaan. In de tweede plaats wordt het kind alleen als reeds geboren beschouwd als zijn belang dat
vordert. Dit belang kan vermogensrechtelijk zijn maar ook niet- vermogensrechtelijk, bv wanneer een
moeder een verslaving heeft wat een ongeboren kind in gevaar kan brengen. Wanneer een foetus is
erkent betekent dit niet dat het een familierechtelijke betrekking heeft: dit komt pas van toepassing
wanneer het kind is geboren.
Verwantschap, verwantschap kan verdeeld worden in bloedverwanten en aanverwanten.
Bloedverwanten ontstaan tussen personen die juridisch van elkaar afstammen of tussen personen
met een gemeenschappelijke stamvader hebben. Aanverwantschap ontstaat door huwelijk of
geregistreerd partnerschap: tussen de ene echtgenoot of partner en de bloedverwanten van de
andere echtgenoot of partner. De aanverwantschap wordt in dezelfde graad als de
bloedverwantschap geregistreerd. De aanverwantschap wordt niet geëindigd wanneer het huwelijk
of geregistreerd partnerschap eindigt.
De graad van bloedverwantschap wordt bepaalt door het aantal geboorte dat er zit tussen de
verwanten.
verwanten in rechte lijn en in zijlijn.
,4.3 naamrecht
Door een naam is het mogelijk een persoon aan te duiden en hem te onderscheiden van anderen.
Een naam bestaat uit een of meerdere voornamen en een achternaam. Het meest gebruikelijke is om
de achternaam van de vader te geven, maar ook kan de achternaam van de moeder worden
gekozen. De bij het eerste kind gemaakte keuze, geldt ook voor de volgende kinderen. Wijzigingen
van een naam zijn beperkt mogelijk.
Twee beperkingen op de keuzevrijheid voor ouders om hun kind de door hen gewenste naam te
geven: De ambtenaar van Burgerlijke Stand zal nooit een ongepaste voornaam inschrijven of een
voornaam die overeenkomt met een bestaande achternaam. Dit laatste tenzij het gaat om een
geslachtsnaam die tevens gebruikt kan worden als voornaam. Indien bij aangifte geen voornamen
worden opgegeven of de opgegeven voornaam is ongepast, zal de ambtenaar van Burgerlijke Stand
het kind een voornaam geven.
In het geval dat een kind 1 juridische ouder heeft, krijgt het kind de achternaam van die ouder.
Wanneer het kind door beide ouders is erkent of door gerechtelijke vaststelling van het ouderschap
een tweede juridische ouder krijgt, hebben de ouders samen het recht een achternaam te kiezen. Er
kan alleen bij het eerste kind worden gekozen, deze achternaam geldt dus ook voor de volgende
kinderen. Wanneer een kind bij een adoptie een tweede juridische ouder erbij krijgt, houdt het kind
de achternaam die het had. Tenzij de beide ouders samen kiezen voor de achternaam van een van de
ouders.
De achternaam van een kind wordt gewijzigd in de hiervoor beschreven situaties, waar een kind door
erkenning, adoptie of gerechtelijke vaststelling van het ouderschap een andere achternaam kan
verkrijgen.
Een naam kan gekozen worden tot 3 maanden na geboorte.
4.4 woonplaats
In het rechtsverkeer mag worden aangenomen dat een natuurlijk persoon een woonplaats heeft dat
bereikbaar is, dit is in veel gevallen de plaats waar een persoon staat ingeschreven of waar hij in de
regel verblijft.
De werkelijke (eigenlijke) woont plaats heeft betrekking op de algemene uitoefening van burgerlijke
rechten en de nakoming van burgerlijke verplichtingen. Dit kan een zelfstandige (onafhankelijke
woonplaats zijn of een afgeleide (afhankelijke) woonplaats. Een zelfstandige woonplaats bevindt zich
volgens artikel 1:10 BW ‘te zijner woonstede’, waarmee de wet doelt op zijn vaste woonadres.
De gekozen woonplaats kan onderverdeeld worden in de noodzakelijk gekozen woonplaats en de
vrijwillig gekozen woonplaats. In sommige gevallen verplicht de wet een persoon een andere
woonplaats dan zijn werkelijke woonplaats. Ook kan een persoon onder voorwaarden vrijwillig een
andere woonplaats dan zijn werkelijke woonplaats kiezen.
4.5 Burgerlijke Stand
De Burgerlijke Stand is in Nederland en andere landen van continentaal Europa ingevoerd na de
Franse revolutie.
, De burgerlijke stand= een overzicht van de overheid waarin van alle burgers geboorte, huwelijk en
overlijden worden genoteerd.
De taken van de ambtenaar van de Burgerlijke Stand betreffen het opnemen van akten van
Burgerlijke Stand en latere vermeldingen die in de registers en de registers in stand houden. De
ambtenaar is zelfstandig en in staat om op correcte wijze de wet uit te voeren.
De aangifte van een kind bij de ambtenaar van de Burgerlijke Stand dient gedaan te worden binnen
drie dagen na de bevalling.
Iedere Nederlander vanaf 16 jaar en ouder die de overtuiging heeft tot een ander geslacht te
behoren dan vermeld in zijn of haar geboorteakte, kan van die overtuiging aangifte doen bin de
ambtenaar van Burgerlijke Stand. Bij deze aangifte moet een verklaring van deskundige worden
overlegd.
4.6 afwezigheid en vermissing
Indien iemand zijn woonplaats heeft verlaten en voor het bestuur van zijn goederen geen regeling
heeft getroffen, kan de kantonrechter een bewind instellen indien het noodzakelijk is.
Van een vermissing van een persoon kan sprake zijn als er lange tijd is verstreken sinds er iets van
hem vernomen is of als er een ongeluk heeft plaats gevonden met een vliegtuig, veerboot,
toeristenbus en de vermiste persoon – vermoedelijk – tot de inzittende behoorde.
Art. 1:413 BW
Het OM en belanghebbende kunnen de rechter verzoeken om een verklaring van rechtsvermoeden
van overlijden van de vermiste persoon. De rechter zal hiertoe pas kunnen overgaan na het
verstrijken van een bepaalde periode van vermissing en nadat de oproeping van de vermiste persoon
heeft plaats gevonden. Het verzoek kan worden ingediend wanneer 5 jaar is verstreken na het
laatste levensteken van de vermiste.
Ook kan een persoon overleden worden gesteld ook al kan het lichaam niet teruggevonden worden.
Dit moet wel voldoen aan een aantal voorwaarden die erop gericht zijn een verband met de
Nederlandse rechtssfeer aan te tonen.
Hoofdstuk 12, minderjarigheid
12.2 kenmerken en beginselen
Twee belangrijke kenmerken van minderjarigheid zijn de handelingsonbekwaamheid en het onder
gezag staan. Beide kenmerken beëindigen bij het bereiken van de meerderjarigheid.
Handelingsonbekwaam= houdt in dat je niet zomaar rechtshandelingen kunt verrichten. Om een
rechtshandeling te mogen verrichten heb je toestemming nodig.
12.4 rechtsgevolgen en de verhouding tot andere rechtsgebieden
Minderjarigheid is onlosmakelijk verbonden met onder gezag staan.
Art. 1:241, 1:295 en 1:301 lid 1.
Er is sprake van een risicoaansprakelijkheid bij ouders of voogden voor schade veroorzaakt door een
kind dat nog geen 14 jaar is. Voor 14 en 15 jarige geldt dat zij zelf aansprakelijk zijn voor vergoeding
Personen-en familierecht
Hoofdstuk 4, personenrecht
4.2 algemene bepalingen
Vrijheid en geen persoonlijke dienstbaarheden, boek 1 begint met een wet die is afgeleid uit artikel 1
Gw en bepaalt dat allen in Nederland vrij en bevoegd zijn tot het genot van burgerlijke rechten
(persoonlijke dienstbaarheden). Persoonlijke dienstbaarheden waarbij gedacht moet worden aan
slavernijachtige situaties, zijn verboden.
Rechten van ongeboren kind, ieder persoon is drager van rechten en plichten. Dit geldt in beginsel
pas wanneer een persoon levend ter wereld is gekomen. Maar in Art. 1:2 BW maakt het mogelijk dat
een kind al voor de geboorte als rechtssubject kan worden beschouwd. Dit kent twee beperkingen.
Als eerst, wanneer het kind dood ter wereld komt, wordt er geacht dat het kind nooit te hebben
bestaan. In de tweede plaats wordt het kind alleen als reeds geboren beschouwd als zijn belang dat
vordert. Dit belang kan vermogensrechtelijk zijn maar ook niet- vermogensrechtelijk, bv wanneer een
moeder een verslaving heeft wat een ongeboren kind in gevaar kan brengen. Wanneer een foetus is
erkent betekent dit niet dat het een familierechtelijke betrekking heeft: dit komt pas van toepassing
wanneer het kind is geboren.
Verwantschap, verwantschap kan verdeeld worden in bloedverwanten en aanverwanten.
Bloedverwanten ontstaan tussen personen die juridisch van elkaar afstammen of tussen personen
met een gemeenschappelijke stamvader hebben. Aanverwantschap ontstaat door huwelijk of
geregistreerd partnerschap: tussen de ene echtgenoot of partner en de bloedverwanten van de
andere echtgenoot of partner. De aanverwantschap wordt in dezelfde graad als de
bloedverwantschap geregistreerd. De aanverwantschap wordt niet geëindigd wanneer het huwelijk
of geregistreerd partnerschap eindigt.
De graad van bloedverwantschap wordt bepaalt door het aantal geboorte dat er zit tussen de
verwanten.
verwanten in rechte lijn en in zijlijn.
,4.3 naamrecht
Door een naam is het mogelijk een persoon aan te duiden en hem te onderscheiden van anderen.
Een naam bestaat uit een of meerdere voornamen en een achternaam. Het meest gebruikelijke is om
de achternaam van de vader te geven, maar ook kan de achternaam van de moeder worden
gekozen. De bij het eerste kind gemaakte keuze, geldt ook voor de volgende kinderen. Wijzigingen
van een naam zijn beperkt mogelijk.
Twee beperkingen op de keuzevrijheid voor ouders om hun kind de door hen gewenste naam te
geven: De ambtenaar van Burgerlijke Stand zal nooit een ongepaste voornaam inschrijven of een
voornaam die overeenkomt met een bestaande achternaam. Dit laatste tenzij het gaat om een
geslachtsnaam die tevens gebruikt kan worden als voornaam. Indien bij aangifte geen voornamen
worden opgegeven of de opgegeven voornaam is ongepast, zal de ambtenaar van Burgerlijke Stand
het kind een voornaam geven.
In het geval dat een kind 1 juridische ouder heeft, krijgt het kind de achternaam van die ouder.
Wanneer het kind door beide ouders is erkent of door gerechtelijke vaststelling van het ouderschap
een tweede juridische ouder krijgt, hebben de ouders samen het recht een achternaam te kiezen. Er
kan alleen bij het eerste kind worden gekozen, deze achternaam geldt dus ook voor de volgende
kinderen. Wanneer een kind bij een adoptie een tweede juridische ouder erbij krijgt, houdt het kind
de achternaam die het had. Tenzij de beide ouders samen kiezen voor de achternaam van een van de
ouders.
De achternaam van een kind wordt gewijzigd in de hiervoor beschreven situaties, waar een kind door
erkenning, adoptie of gerechtelijke vaststelling van het ouderschap een andere achternaam kan
verkrijgen.
Een naam kan gekozen worden tot 3 maanden na geboorte.
4.4 woonplaats
In het rechtsverkeer mag worden aangenomen dat een natuurlijk persoon een woonplaats heeft dat
bereikbaar is, dit is in veel gevallen de plaats waar een persoon staat ingeschreven of waar hij in de
regel verblijft.
De werkelijke (eigenlijke) woont plaats heeft betrekking op de algemene uitoefening van burgerlijke
rechten en de nakoming van burgerlijke verplichtingen. Dit kan een zelfstandige (onafhankelijke
woonplaats zijn of een afgeleide (afhankelijke) woonplaats. Een zelfstandige woonplaats bevindt zich
volgens artikel 1:10 BW ‘te zijner woonstede’, waarmee de wet doelt op zijn vaste woonadres.
De gekozen woonplaats kan onderverdeeld worden in de noodzakelijk gekozen woonplaats en de
vrijwillig gekozen woonplaats. In sommige gevallen verplicht de wet een persoon een andere
woonplaats dan zijn werkelijke woonplaats. Ook kan een persoon onder voorwaarden vrijwillig een
andere woonplaats dan zijn werkelijke woonplaats kiezen.
4.5 Burgerlijke Stand
De Burgerlijke Stand is in Nederland en andere landen van continentaal Europa ingevoerd na de
Franse revolutie.
, De burgerlijke stand= een overzicht van de overheid waarin van alle burgers geboorte, huwelijk en
overlijden worden genoteerd.
De taken van de ambtenaar van de Burgerlijke Stand betreffen het opnemen van akten van
Burgerlijke Stand en latere vermeldingen die in de registers en de registers in stand houden. De
ambtenaar is zelfstandig en in staat om op correcte wijze de wet uit te voeren.
De aangifte van een kind bij de ambtenaar van de Burgerlijke Stand dient gedaan te worden binnen
drie dagen na de bevalling.
Iedere Nederlander vanaf 16 jaar en ouder die de overtuiging heeft tot een ander geslacht te
behoren dan vermeld in zijn of haar geboorteakte, kan van die overtuiging aangifte doen bin de
ambtenaar van Burgerlijke Stand. Bij deze aangifte moet een verklaring van deskundige worden
overlegd.
4.6 afwezigheid en vermissing
Indien iemand zijn woonplaats heeft verlaten en voor het bestuur van zijn goederen geen regeling
heeft getroffen, kan de kantonrechter een bewind instellen indien het noodzakelijk is.
Van een vermissing van een persoon kan sprake zijn als er lange tijd is verstreken sinds er iets van
hem vernomen is of als er een ongeluk heeft plaats gevonden met een vliegtuig, veerboot,
toeristenbus en de vermiste persoon – vermoedelijk – tot de inzittende behoorde.
Art. 1:413 BW
Het OM en belanghebbende kunnen de rechter verzoeken om een verklaring van rechtsvermoeden
van overlijden van de vermiste persoon. De rechter zal hiertoe pas kunnen overgaan na het
verstrijken van een bepaalde periode van vermissing en nadat de oproeping van de vermiste persoon
heeft plaats gevonden. Het verzoek kan worden ingediend wanneer 5 jaar is verstreken na het
laatste levensteken van de vermiste.
Ook kan een persoon overleden worden gesteld ook al kan het lichaam niet teruggevonden worden.
Dit moet wel voldoen aan een aantal voorwaarden die erop gericht zijn een verband met de
Nederlandse rechtssfeer aan te tonen.
Hoofdstuk 12, minderjarigheid
12.2 kenmerken en beginselen
Twee belangrijke kenmerken van minderjarigheid zijn de handelingsonbekwaamheid en het onder
gezag staan. Beide kenmerken beëindigen bij het bereiken van de meerderjarigheid.
Handelingsonbekwaam= houdt in dat je niet zomaar rechtshandelingen kunt verrichten. Om een
rechtshandeling te mogen verrichten heb je toestemming nodig.
12.4 rechtsgevolgen en de verhouding tot andere rechtsgebieden
Minderjarigheid is onlosmakelijk verbonden met onder gezag staan.
Art. 1:241, 1:295 en 1:301 lid 1.
Er is sprake van een risicoaansprakelijkheid bij ouders of voogden voor schade veroorzaakt door een
kind dat nog geen 14 jaar is. Voor 14 en 15 jarige geldt dat zij zelf aansprakelijk zijn voor vergoeding
