Psychiatrie 2
Week 1 H1
De psychiatrie is een vakgebied waarin:
Eigen observaties, gevoelens en gedachten leiden tot een bepaalde bejegening, behandeling en
begeleiding van mensen. Hierbij is het belangrijk zicht te hebben op hoe jijzelf in elkaar steekt, omdat
je mensen dan beter kunt behandelen of begeleiden.
Psychopathologie:
Een deelgebied vd psychiatrie en de psychologie dat zich bezighoudt met het beschrijven van
psychische stoornissen, oorzaken daarvan en behandelingen daarvoor.
Psychiatrie:
Medisch specialisme dat zich richt op de diagnostiek en behandeling van psychische stoornissen.
Klinische psychologie:
Tak vd psychologie die zich bezighoudt met de beschrijving, oorzaken en behandeling van psychische
stoornissen om het geestelijk welzijn te bevorderen.
GZ-psycholoog:
Psycholoog die na zijn studie een aanvullende opleiding heeft gevolg en in het BIG-register (Beroepen
in de individuele Gezondheidszorg) is ingeschreven, is bevoegd tot het diagnosticeren en behandelen
van psychische stoornissen.
Psychotherapeut:
Iemand die na de studie psychologie of geneeskunde een vervolgopleiding heeft gedaan, waardoor
hij bevoegd is tot het geven van psychotherapeutische behandelingen. Hij moet in het BIG-register
staan ingeschreven.
Psychiater:
Iemand die na de opleiding geneeskunde een vervolgopleiding heeft gedaan waarin hij/zij zich heeft
gespecialiseerd in het diagnosticeren en behandelen van patiënten met psychische stoornissen. Een
psychiater mag, in tegenstelling tot een psycholoog, medicatie uitschrijven.
Psychische stoornis:
Het geheel van afwijkende emoties, gedachten of gedragspatronen dat wordt gekenmerkt door o.a.
een storing in het functioneren en (persoonlijk) lijden.
Criteria voor abnormaliteit:
• Uitzonderlijk
• Sociaal afwijkend: Alle samenlevingen hebben normen die bepalen welke vormen van gedrag
acceptabel zijn in een bepaalde context. Normen ontw. zich uit de gewoonten en opvattingen van
een specifieke cultuur. Het zijn dus relatieve maatstaven en geen universele waarheden.
• Foute perceptie of interpretatie vd realiteit: iets zien of horen wat er in de werkelijkheid niet is.
• Persoonlijk lijden als gevolg van problematische emoties: als angst en depressie afwijkend zijn.
• Ongepast of contraproductief gedrag: gedrag dat geen bevrediging, maar onprettige gevoelens
oproept, vinden we over het algemeen afwijkend. Gedrag dat ons beperkt in ons vermogen om
bepaalde rollen te vervullen of dat ons ervan weerhoudt om ons aan onze omgeving aan te passen.
• Gevaar: gedrag dat gevaar oplevert voor de betrokkene zelf of voor anderen.
In de meeste gevallen wordt een combi vd criteria gebruikt.
1
, Culturele aspecten van afwijkend gedrag:
Concepten van gezondheid en ziekte kunnen in verschillende culturen een verschillende betekenis
hebben. Abnormale gedragspatronen kunnen zich in verschillende culturen op verschillende wijzen
uiten. Zelfs de woorden waarmee we psychische stoornissen beschrijven, hebben in andere culturen
een andere betekenis of bestaat niet. Het is dus belangrijk uit te zoeken of onze opvattingen afwij-
kend gedrag en emoties wel geldig zijn, voordat we ze in andere culturen toepassen. Omgekeerd is
ook vast te stellen dat ziekteverschijnselen ondanks culturele verschillen soms wél overeenkomen.
§2.1, 2.2 + 2.5
Als je naar oorzaken en gevolgen van een ziekte kijkt, is de zieke patiënt tegenover ons de
resultante van:
• Een mens met al zijn eigenaardigheden, verleden en heden (het levensverhaal vd patiënt)
• Een ziekte met meer of minder goed herkenbare specifieke verschijnselen (de karakteristieken vd
ziekte opzich)
• Een sociaalrelationele (leef-, woon-, werk-) en fysieke omgeving (de context waarin de ziekte zich
heeft ontw. en afspeelt)
• De houding, visie, kennis en vaardigheden vd behandelaar/onderzoeker tegenover de patiënt
De laatste tijd is de invloed vh biologische persp. enorm gegroeid:
• De tijdsgeest is veranderd, waardoor psychiatrie en biologie veel meer in symbiose met elkaar
samengaan.
• Er zijn sterk verbeterde technieken om hersenfuncties en lichamelijke processen te meten in
wetenschappelijk onderzoek. Onze kennis vd biologische fundamenten van afwijkend gedrag is de
afgelopen jaren enorm gegroeid. Vooral de rol van genetica in het ontstaan van psychische
stoornissen is veel duidelijker geworden, welke een grote invloed heeft op vele vormen van
afwijkend gedrag.
• Andere biologische factoren, en dan vooral het functioneren vh zenuwstelsel, spelen een rol in de
ontw. van afwijkend gedrag.
Het zenuwstelsel:
Is opgebouwd uit neuronen (zenuwcellen die door het hele lichaam signalen doorgeven). Elk neuron
heeft een cellichaam. Daarin bevindt zich de celkern waarin zuurstof wordt omgezet, zodat de cel zijn
werk kan doen. Uit het cellichaam steken korte vezels naar buiten, de zogenaamde dendrieten. Ze
geven de boodschappen van naburige neuronen. Elk neuron heeft 1 axon, die als een soort slurf uit
het cellichaam steekt. Axonen kunnen zich in verschillende richtingen vertakken. Kunnen meer dan
een meter lang worden. Elke axon eindigt in een aant. kleine, vertakte verdikkingen die heel
toepasselijk eindknopjes worden genoemd. Alle signalen verplaatsen zich in de vorm van elektrische
impulsen, die het neuron als het ware ‘afvuurt’. Deze impulsen bewegen zich altijd in 1 richting over
het neuron: via de ontvangende dendriet naar het cellichaam en dan verder via het axon naar de
eindknopjes. Daar wordt het signaal via de eindknopjes naar andere neuronen, spieren of klieren
verstuurd. Om het signaal naar andere neuronen te versturen maakt het neuron gebruik van
chemische substanties die neurotransmitters worden genoemd. Deze neurotransmitters veroorzaken
een chemische verandering in de ontvangende neuronen, waardoor de dendriet en vervolgens het
axon worden getriggerd om de boodschap verder te sturen. Tussen het neuron dat de boodschap
verzendt en een ontvangend neuron bevindt zich een smalle spleet die synaps wordt genoemd.
Vanuit de eindknopjes vh axon worden neurotransmitters in de spleet vrijgelaten, als minuscule
schepen die zee kiezen. Elke neurotransmitter heeft een eigen chemische structuur die alleen door 1
soort haven, of receptorplaats, op het ontvangende neuron kan worden opgevangen. Net als een
sleutel die maar op 1 slot past => Alleen de juiste sleutel (neurotransmitter) kan het slot openen,
waarna het postsynaptische (ontvangende) neuron de boodschap verder stuurt.
2
Week 1 H1
De psychiatrie is een vakgebied waarin:
Eigen observaties, gevoelens en gedachten leiden tot een bepaalde bejegening, behandeling en
begeleiding van mensen. Hierbij is het belangrijk zicht te hebben op hoe jijzelf in elkaar steekt, omdat
je mensen dan beter kunt behandelen of begeleiden.
Psychopathologie:
Een deelgebied vd psychiatrie en de psychologie dat zich bezighoudt met het beschrijven van
psychische stoornissen, oorzaken daarvan en behandelingen daarvoor.
Psychiatrie:
Medisch specialisme dat zich richt op de diagnostiek en behandeling van psychische stoornissen.
Klinische psychologie:
Tak vd psychologie die zich bezighoudt met de beschrijving, oorzaken en behandeling van psychische
stoornissen om het geestelijk welzijn te bevorderen.
GZ-psycholoog:
Psycholoog die na zijn studie een aanvullende opleiding heeft gevolg en in het BIG-register (Beroepen
in de individuele Gezondheidszorg) is ingeschreven, is bevoegd tot het diagnosticeren en behandelen
van psychische stoornissen.
Psychotherapeut:
Iemand die na de studie psychologie of geneeskunde een vervolgopleiding heeft gedaan, waardoor
hij bevoegd is tot het geven van psychotherapeutische behandelingen. Hij moet in het BIG-register
staan ingeschreven.
Psychiater:
Iemand die na de opleiding geneeskunde een vervolgopleiding heeft gedaan waarin hij/zij zich heeft
gespecialiseerd in het diagnosticeren en behandelen van patiënten met psychische stoornissen. Een
psychiater mag, in tegenstelling tot een psycholoog, medicatie uitschrijven.
Psychische stoornis:
Het geheel van afwijkende emoties, gedachten of gedragspatronen dat wordt gekenmerkt door o.a.
een storing in het functioneren en (persoonlijk) lijden.
Criteria voor abnormaliteit:
• Uitzonderlijk
• Sociaal afwijkend: Alle samenlevingen hebben normen die bepalen welke vormen van gedrag
acceptabel zijn in een bepaalde context. Normen ontw. zich uit de gewoonten en opvattingen van
een specifieke cultuur. Het zijn dus relatieve maatstaven en geen universele waarheden.
• Foute perceptie of interpretatie vd realiteit: iets zien of horen wat er in de werkelijkheid niet is.
• Persoonlijk lijden als gevolg van problematische emoties: als angst en depressie afwijkend zijn.
• Ongepast of contraproductief gedrag: gedrag dat geen bevrediging, maar onprettige gevoelens
oproept, vinden we over het algemeen afwijkend. Gedrag dat ons beperkt in ons vermogen om
bepaalde rollen te vervullen of dat ons ervan weerhoudt om ons aan onze omgeving aan te passen.
• Gevaar: gedrag dat gevaar oplevert voor de betrokkene zelf of voor anderen.
In de meeste gevallen wordt een combi vd criteria gebruikt.
1
, Culturele aspecten van afwijkend gedrag:
Concepten van gezondheid en ziekte kunnen in verschillende culturen een verschillende betekenis
hebben. Abnormale gedragspatronen kunnen zich in verschillende culturen op verschillende wijzen
uiten. Zelfs de woorden waarmee we psychische stoornissen beschrijven, hebben in andere culturen
een andere betekenis of bestaat niet. Het is dus belangrijk uit te zoeken of onze opvattingen afwij-
kend gedrag en emoties wel geldig zijn, voordat we ze in andere culturen toepassen. Omgekeerd is
ook vast te stellen dat ziekteverschijnselen ondanks culturele verschillen soms wél overeenkomen.
§2.1, 2.2 + 2.5
Als je naar oorzaken en gevolgen van een ziekte kijkt, is de zieke patiënt tegenover ons de
resultante van:
• Een mens met al zijn eigenaardigheden, verleden en heden (het levensverhaal vd patiënt)
• Een ziekte met meer of minder goed herkenbare specifieke verschijnselen (de karakteristieken vd
ziekte opzich)
• Een sociaalrelationele (leef-, woon-, werk-) en fysieke omgeving (de context waarin de ziekte zich
heeft ontw. en afspeelt)
• De houding, visie, kennis en vaardigheden vd behandelaar/onderzoeker tegenover de patiënt
De laatste tijd is de invloed vh biologische persp. enorm gegroeid:
• De tijdsgeest is veranderd, waardoor psychiatrie en biologie veel meer in symbiose met elkaar
samengaan.
• Er zijn sterk verbeterde technieken om hersenfuncties en lichamelijke processen te meten in
wetenschappelijk onderzoek. Onze kennis vd biologische fundamenten van afwijkend gedrag is de
afgelopen jaren enorm gegroeid. Vooral de rol van genetica in het ontstaan van psychische
stoornissen is veel duidelijker geworden, welke een grote invloed heeft op vele vormen van
afwijkend gedrag.
• Andere biologische factoren, en dan vooral het functioneren vh zenuwstelsel, spelen een rol in de
ontw. van afwijkend gedrag.
Het zenuwstelsel:
Is opgebouwd uit neuronen (zenuwcellen die door het hele lichaam signalen doorgeven). Elk neuron
heeft een cellichaam. Daarin bevindt zich de celkern waarin zuurstof wordt omgezet, zodat de cel zijn
werk kan doen. Uit het cellichaam steken korte vezels naar buiten, de zogenaamde dendrieten. Ze
geven de boodschappen van naburige neuronen. Elk neuron heeft 1 axon, die als een soort slurf uit
het cellichaam steekt. Axonen kunnen zich in verschillende richtingen vertakken. Kunnen meer dan
een meter lang worden. Elke axon eindigt in een aant. kleine, vertakte verdikkingen die heel
toepasselijk eindknopjes worden genoemd. Alle signalen verplaatsen zich in de vorm van elektrische
impulsen, die het neuron als het ware ‘afvuurt’. Deze impulsen bewegen zich altijd in 1 richting over
het neuron: via de ontvangende dendriet naar het cellichaam en dan verder via het axon naar de
eindknopjes. Daar wordt het signaal via de eindknopjes naar andere neuronen, spieren of klieren
verstuurd. Om het signaal naar andere neuronen te versturen maakt het neuron gebruik van
chemische substanties die neurotransmitters worden genoemd. Deze neurotransmitters veroorzaken
een chemische verandering in de ontvangende neuronen, waardoor de dendriet en vervolgens het
axon worden getriggerd om de boodschap verder te sturen. Tussen het neuron dat de boodschap
verzendt en een ontvangend neuron bevindt zich een smalle spleet die synaps wordt genoemd.
Vanuit de eindknopjes vh axon worden neurotransmitters in de spleet vrijgelaten, als minuscule
schepen die zee kiezen. Elke neurotransmitter heeft een eigen chemische structuur die alleen door 1
soort haven, of receptorplaats, op het ontvangende neuron kan worden opgevangen. Net als een
sleutel die maar op 1 slot past => Alleen de juiste sleutel (neurotransmitter) kan het slot openen,
waarna het postsynaptische (ontvangende) neuron de boodschap verder stuurt.
2
