Gedragswetenschappen - samenvatting
KA Leefstijl en welvaartsziekten
Inhoudsopgave
College 1 – Inleiding op gedragsverandering 1
College 2 – Attitude en eigen effectiviteit 6
College 3 – Invloed van omgeving 8
College 4 – Motivatie (Self Determination Theory) 10
College 5 – Decision making inleiding 12
College 6 – Decision making zelfregulatie 15
College 7 – Decision making: toolbox 17
Tentamen -oefenvragen 21
College 1 – Inleiding op gedragsverandering
Soort model: communicatiemodel (procesmodel)
Het eleboration likelyhood model
of attitude change is een
communcatiemodel dat in de 80-
er jaren van de vorige eeuw is
opgesteld door Petty en Cacioppo.
In het ELM wordt communicatie
opgevat als een vorm van
beïnvloeding of overreding
(‘persuasion’). De kans
(‘likelyhood’) dat een
attitudeverandering optreedt, is
mede afhankelijk van de vraag of
de boodschap mentaal/cognitief
wordt verwerkt
(‘eleboration’/’geëlaboreerd’). Bij
een hoge kans op elaboratie
(cognitieve verwerking) is de
zogenaamde, centrale route of
processing, effectief en bij een
lage kans op elaboratie, de
peripheral route of processing
(perifere route).
Wanneer is de kans op elaboratie
hoog?
1. Als een ontvanger
gemotiveerd is om de boodschap te verwerken
2. Als hij de mogelijkheid heeft om de boodschap te verwerken
Dit is weergegeven in het figuur hiernaast.
Wat bepaalt nu de gemotiveerdheid van een ontvanger om een
communicatieboodschap te verwerken?
, 1. De mate van betrokkenheid (involvement) ten aanzien van het onderwerp
van de boodschap. Bij een hoge betrokkenheid is de ontvanger meer
gemotiveerd om de boodschap te verwerken.
2. De ‘need for cognition’: de behoefte van de ontvanger aan bepaalde
informatie of kennis (de boodschap kan hier op inspelen).
3. De relevantie van de boodschap voor de ontvanger
4. De mate waarin de boodschap bij de ontvanger dissonantie-‘arousel’
oproept
5. Retorische vragen (zetten de ontvanger aan tot denken)
6. Het aantal personen dat de boodschap argumenten presenteert
De mogelijkheid tot het verwerken van de communicatieboodschap wordt met
name bepaald door boodschap- en situationele variabelen.
1. De aan- of afwezigheid van distractie-stimuli (dat wil zeggen stimuli die de
ontvanger zijn aandacht van de boodschap afleiden)
2. De begrijpbaarheid van de boodschap
3. Het aantal malen dat de boodschap wordt herhaald
4. Het gebruikte medium; bij radio en televisie ligt de snelheidsbeheersing
van de informatieoverdracht niet in handen van de ontvanger, een
boodschap kan dan soms niet goed worden verwerkt
5. De complexiteit van de boodschap
6. De bij de ontvanger aanwezige informatie en ervaring
7. De door de ontvanger gehanteerde cognitieve stijlen
Als bij het overbrengen van een communicatieboodschap aan beide condities is
voldaan (motivatie en mogelijkheid), zal de ontvanger de hem aangeboden
informatie hoogstwaarschijnlijk verwerken langs de zogeheten centrale route. Hij
verwerkt de informatie op een langzame, doordachte manier waarbij de inhoud
van de boodschap wordt gerelateerd aan reeds aanwezige kennis. Daarbij
evalueert hij de in de boodschap aangedragen argumenten waardoor de kans
groot is dat er een bestendige attitudeverandering plaatsvindt. Overigens kan het
effect van verwerking via de centrale route ook averechts werken: als bij de
cognitieve verwerking onprettige gedachten overheersen, kan een negatieve
attitudeverandering ontstaat (het zogeheten ‘boomerang-effect’). Of overreding
dan wel een ‘boomerang-effect’ optreedt, hangt af van de soort gedachten die de
ontvanger genereert bij het ontvangen van de boodschap.
Wanneer via de perifere route wordt verwerkt (niet gemotiveerd en/of geen
mogelijkheid), wordt de boodschap mogelijk alleen onbewust waargenomen. Bij
de perifere route kan door herhaalde blootstelling ook attitudeverandering
plaatsvinden, zij het dat deze niet weloverwogen is. Deze attitudeverandering is
daardoor minder langdurig, minder bestand tegen nieuwe beïnvloeding en
minder voorspellend voor gedrag dan attitudeverandering die via de centrale
route is bereikt.
Centrale route Perifere route
Het langzame systeem dat kan Het automatische systeem dat snel is
redeneren, analyseren en deduceren. en met weinig inspanning conclusies
trekt
Inhoud en relevantie argumenten Simpele signalen en tips (type bron,
visueel, oproepen gevoel)
Lange termijn attitude verandering Heuristieken (simpele beslisregels);
Weloverwogen Oppervlakkige verwerking
Hooguit korte termijn attitude
KA Leefstijl en welvaartsziekten
Inhoudsopgave
College 1 – Inleiding op gedragsverandering 1
College 2 – Attitude en eigen effectiviteit 6
College 3 – Invloed van omgeving 8
College 4 – Motivatie (Self Determination Theory) 10
College 5 – Decision making inleiding 12
College 6 – Decision making zelfregulatie 15
College 7 – Decision making: toolbox 17
Tentamen -oefenvragen 21
College 1 – Inleiding op gedragsverandering
Soort model: communicatiemodel (procesmodel)
Het eleboration likelyhood model
of attitude change is een
communcatiemodel dat in de 80-
er jaren van de vorige eeuw is
opgesteld door Petty en Cacioppo.
In het ELM wordt communicatie
opgevat als een vorm van
beïnvloeding of overreding
(‘persuasion’). De kans
(‘likelyhood’) dat een
attitudeverandering optreedt, is
mede afhankelijk van de vraag of
de boodschap mentaal/cognitief
wordt verwerkt
(‘eleboration’/’geëlaboreerd’). Bij
een hoge kans op elaboratie
(cognitieve verwerking) is de
zogenaamde, centrale route of
processing, effectief en bij een
lage kans op elaboratie, de
peripheral route of processing
(perifere route).
Wanneer is de kans op elaboratie
hoog?
1. Als een ontvanger
gemotiveerd is om de boodschap te verwerken
2. Als hij de mogelijkheid heeft om de boodschap te verwerken
Dit is weergegeven in het figuur hiernaast.
Wat bepaalt nu de gemotiveerdheid van een ontvanger om een
communicatieboodschap te verwerken?
, 1. De mate van betrokkenheid (involvement) ten aanzien van het onderwerp
van de boodschap. Bij een hoge betrokkenheid is de ontvanger meer
gemotiveerd om de boodschap te verwerken.
2. De ‘need for cognition’: de behoefte van de ontvanger aan bepaalde
informatie of kennis (de boodschap kan hier op inspelen).
3. De relevantie van de boodschap voor de ontvanger
4. De mate waarin de boodschap bij de ontvanger dissonantie-‘arousel’
oproept
5. Retorische vragen (zetten de ontvanger aan tot denken)
6. Het aantal personen dat de boodschap argumenten presenteert
De mogelijkheid tot het verwerken van de communicatieboodschap wordt met
name bepaald door boodschap- en situationele variabelen.
1. De aan- of afwezigheid van distractie-stimuli (dat wil zeggen stimuli die de
ontvanger zijn aandacht van de boodschap afleiden)
2. De begrijpbaarheid van de boodschap
3. Het aantal malen dat de boodschap wordt herhaald
4. Het gebruikte medium; bij radio en televisie ligt de snelheidsbeheersing
van de informatieoverdracht niet in handen van de ontvanger, een
boodschap kan dan soms niet goed worden verwerkt
5. De complexiteit van de boodschap
6. De bij de ontvanger aanwezige informatie en ervaring
7. De door de ontvanger gehanteerde cognitieve stijlen
Als bij het overbrengen van een communicatieboodschap aan beide condities is
voldaan (motivatie en mogelijkheid), zal de ontvanger de hem aangeboden
informatie hoogstwaarschijnlijk verwerken langs de zogeheten centrale route. Hij
verwerkt de informatie op een langzame, doordachte manier waarbij de inhoud
van de boodschap wordt gerelateerd aan reeds aanwezige kennis. Daarbij
evalueert hij de in de boodschap aangedragen argumenten waardoor de kans
groot is dat er een bestendige attitudeverandering plaatsvindt. Overigens kan het
effect van verwerking via de centrale route ook averechts werken: als bij de
cognitieve verwerking onprettige gedachten overheersen, kan een negatieve
attitudeverandering ontstaat (het zogeheten ‘boomerang-effect’). Of overreding
dan wel een ‘boomerang-effect’ optreedt, hangt af van de soort gedachten die de
ontvanger genereert bij het ontvangen van de boodschap.
Wanneer via de perifere route wordt verwerkt (niet gemotiveerd en/of geen
mogelijkheid), wordt de boodschap mogelijk alleen onbewust waargenomen. Bij
de perifere route kan door herhaalde blootstelling ook attitudeverandering
plaatsvinden, zij het dat deze niet weloverwogen is. Deze attitudeverandering is
daardoor minder langdurig, minder bestand tegen nieuwe beïnvloeding en
minder voorspellend voor gedrag dan attitudeverandering die via de centrale
route is bereikt.
Centrale route Perifere route
Het langzame systeem dat kan Het automatische systeem dat snel is
redeneren, analyseren en deduceren. en met weinig inspanning conclusies
trekt
Inhoud en relevantie argumenten Simpele signalen en tips (type bron,
visueel, oproepen gevoel)
Lange termijn attitude verandering Heuristieken (simpele beslisregels);
Weloverwogen Oppervlakkige verwerking
Hooguit korte termijn attitude
