Samenvatting Persoonlijke zorg. Hoofdstuk 4. Helpen bij de opname van voeding en vocht.

Helpen bij opname van voeding en vocht
Voeding en vocht heb je nodig om in leven te blijven. De verzorgende heeft
daarbij een belangrijke taak. Regelmatig heeft de zorgvrager hulp nodig bij het
eten en drinken. Die hulp kan zeer divers zijn. Om de zelfredzaamheid van de
zorgvrager te vergroten zijn er veel hulpmiddelen. Als verzorgende ben je op de
hoogte van de verschillende hulpmiddelen en weet je waar ze te krijgen zijn.

Functie van voeding
Voeding heeft 3 belangrijke functies. Het zorgt voor de opbouw en herstel van het
lichaam, het levert het lichaam energie om te kunnen functioneren en het zorgt
ervoor dat alle lichaamsprocessen kunnen doorgaan.
De voedingsstoffen die energie leveren zijn: koolhydraten, eiwitten en vetten. 10-
15% van de energie wordt geleverd door eiwitten, 30-35% door vetten en 50-55%
door koolhydraten. Het lichaam heeft energie nodig voor allerlei functies. Het
grootste deel van die energie wordt gebruikt om het lichaam in stand te houden:
het hart moet kloppen, de ademhaling en de spijsvertering moeten doorgaan en
ook de hersenen zijn continu actief. Deze processen noemen we ook wel de
inwendige arbeid. Voor die arbeid is energie nodig. Dit energieverbruik wordt
basaal metabolisme of grondstofwisseling genoemd. Lichamelijke activiteiten
worden ook wel aangeduid als de uitwendige arbeid.

Functie van vocht
Vocht heeft verschillende functies in het lichaam:
 Het is een bouwstof
 Het is een oplosmiddel en transportmiddel
 Het reguleert de warmte van het lichaam

Methodisch werken bij de zorg voor voeding en vocht
Bij de zorg voor voeding en vocht werk je methodisch: je schat de zorgbehoefte
van de zorgvrager in, je observeert de zorgvrager, je stemt je zorg af op zijn
zorgbehoefte, je coördineert en evalueert de zorg en je hanteert de juiste
beroepshouding.
Hoeveel zorg heeft de zorgvrager nodig bij het eten en drinken? Om dat in te
schatten, lees je het zorgplan en let je op de volgende gegevens:
 Leeftijd en ontwikkelingsfase
 Eet- en drinkgewoonten
 Eetlust
 Lengte en lichaamsgewicht
 Medicatie
 Slikklachten
 Problemen met het gebit
 Activiteiten
 Ziektebeeld
 Gebruik van hulpmiddelen
 Kennis van de zorgvrager over zijn ziekte
 Houding van de zorgvrager tegenover zijn ziekte en de bijhorende
beperkingen
 Sociale, economische, culturele en religieuze achtergrond van de
zorgvrager met betrekking tot voeding
 Voorgeschiedenis

, Als je gegevens verzamelt om de zorgbehoefte in te schatten, hoort daar ook bij
dat je de zorgvrager observeert. Let op de volgende 4 aandachtspunten:
 Je observeert wat de zorgvrager eet en drinkt
 Je observeert het gedrag tijdens het eten
 Je observeert hoe de zorgvrager omgaat met voedings- en dieet
voorschriften
 Je observeert voedingsproblemen zoals misselijkheid, braken, diarree etc.

De zorgvrager kan op allerlei gebieden zelfzorgtekorten hebben bij de zorg voor
de voeding en vocht. Je stemt jouw activiteiten af op de zelfzorgtekorten en hun
oorzaken.
Als je de hulp bij voeding en vocht coördineert, dan werk je soms samen met de
volgende betrokkenen:
 Naasten en mantelzorgers
 De arts
 Diëtiste
 De ergotherapeut
 Consultatiebureau etc.
Bij de coördinatie maak je afspraken en schrijf je deze in het zorgplan. Je regelt
eventueel hulpmiddelen die nodig zijn voor de voeding- en vochtopname van de
zorgvrager. Je stemt regelmatig de zorg af met de andere disciplines en handelt
naar hun adviezen.




Beroepshouding
De zorg voor voeding en vocht vraagt naast veel kennis ook begrip en
inlevingsvermogen van de verzorgende. Het is van belang dat je zorgvuldig met
de afhankelijkheid en de gewoonten van de zorgvrager omgaat. Toon ook begrip
en respect voor mensen met andere voedingsgewoonten. Voorkom dwang en
betutteling als het eten en drinken niet gaat zoals het misschien zou moeten
gaan.

Uitgangspunten voor de ondersteuning bij eten en drinken
 Sluit aan bij de behoeften van de zorgvrager
 Zorg voor inspraak in de samenstelling van het menu. Laat de zorgvrager
meedenken
 Benader de zorgvrager rustig en overzichtelijk
 Zorg voor een goede houding van de zorgvrager
 Zorg voor een prettige omgeving
 Zorg dat het eten smaakvol wordt opgediend
 Pas je tempo aan de zorgvrager aan
 Moedig zelfzorgactiviteiten aan

Als je de zelfzorg bij eten en drinken gedeeltelijk overneemt, kun je denken aan
de maaltijd serveren, de maaltijd snijden of prakken, aanwijzingen geven over de
inhoud van de maaltijd of aan regelmatig dranken aanbieden. Als je de zelfzorg
volledig overneemt, is het belangrijk dat je geduld, begrip en invoelend
vermogen laat zien.

Algemene richtlijnen voor hulp bieden bij eten en drinken