College-aantekeningen Gedragswetenschappen mvr. Kaper (cyclus 1.1.1)

SEMINAR 1: INTRO I/D GEDRAGS-
WETENSCHAPPEN (23-09-2021)
HOE KAN PSYCHOLOGIE MENSEN HELPEN GEZOND TE BLIJVEN?

Een basis leggen in bewustwording t.a.v.:

1. Het belang van de gedragswetenschappen voor de gezondheid.
2. Kwaliteit van leven in relatie tot mondgezondheid.

Hoe hebben psychologische aspecten invloed op het leven en de gezondheid van Miki Matheson (rolstoel)?

 De perceptie van men om haar heen verandert (stereotype vooroordelen)
 Ze voelt een sociale druk om zich aan te passen en zo ‘normaal’ mogelijk te lijken.
 Er rust een taboe op een handicap in Japan  cultuur speelt ook een rol.
 Een partner/familie/vrienden kan een positief effect geven op het leven (willen leven, liefde,
gewaardeerd voelen).
 Als zij niet zo positief ingesteld was geweest na het ongeluk, was ze niet zo ver gekomen in de
paralympische sport, was ze minder maatschappelijk geweest, misschien depressief geworden, meer
klachten gekregen (gezondheid achteruit).

WAT IS GEZONDHEID?

‘Gezondheid is een toestand van volledig lichamelijk, geestelijk en maatschappelijk welzijn en niet slechts de
afwezigheid van ziekte of andere lichamelijke gebreken.’ – WHO 1948

Gezondheid is het vermogen zich aan te passen en een eigen regie te voeren, in het licht van de fysieke,
emotionele en sociale uitdagingen van het leven’ – Huber 2011

WAT MAAKT PSYCHOLOGIE BELANG VOOR TANDHEELKUNDE?

 Angst voor de tandarts  drempel wordt steeds hoger  je gaat de tandarts vermijden  vicieuze
cirkel.
 Sociale druk, omdat je een mooi gebit wilt hebben  soms hebben mensen niet genoeg geld of ze
stoppen juist heel veel geld voor het ‘perfecte’ plaatje.
 Communicatie/empathie/goed luisteren  als een tandarts duidelijk communiceert, kunnen
patiënten meer kennis krijgen. Rekening houden met de wens van de patiënt.

VRIJWEL ALLE ORALE PATHOLOGIE IS HET GEVOLG VAN GEDRAG

- Voedingsgedrag  cariës, erosie, zuigflescariës
- Mondhygiënegedrag  parodontale problemen, cariës
- Parafuncties: gebitsslijtage, kaakgewrichtsproblemen
- Roken/alcohol: parodontitis, mondkanker
- Psychische stoornissen/psychofarmaca: diverse mondproblemen, denk ook aan monddroogte,
knarsen.
- Angst voor de tandarts: verslechtering gebit en QOL.

, GOEDE NIEUWS

Door schadelijk gedrag te beïnvloeden kan de mondgezondheid verbeteren. Maar verandering kost geduld en
tijd.

Waar ligt de grens van de tandarts, en wanneer wordt het stokje overgedragen aan de psycholoog?

 Tot waar je kennis loopt.
 Problemen signaleren, maar deze niet oplossen als het niet binnen jouw vakgebied valt.

ATTRIBUTIE THEORIE

Om een positief zelfbeeld in stand te houden

 Interne attributie: oorzaak ligt binnen jezelf
o Bv. toets slecht maken doordat je niet goed hebt geleerd.
 Externe attributie: oorzaak ligt buiten jezelf
o Bv. de toets was te moeilijk gemaakt door de docent zelf.

Deze overtuigingen beïnvloeden gedrag!

Mensen zijn geneigd positieve gebeurtenissen op zichzelf te schuiven. Terwijl negatieve gebeurtenissen vaak op
iemand anders worden geschoven.

KWALITEIT VAN LEVEN

De volgende aspecten horen bij een goede kwaliteit van leven

A. Fysieke gezondheid
B. Psychologische gezondheid
C. Participatie en zelfredzaamheid
D. Sociale relaties
E. Relatie tot omgeving
F. Spiritualiteit, religie en persoonlijke overtuigingen



KWALITEIT VAN LEVEN

 Kwaliteit van leven betekent het algeheel welbevinden; functioneren op fysiek, psychologische en
sociaal gebied en de subjectieve evaluatie daarvan.
 Gezondheid is een belangrijke voorspeller voor QoL (quality of life).
 Verschillende meetinstrumenten voor verschillend e deelgebieden
 Impact van mondgezondheid op kwaliteit van leven.




SOCIALE VERGELIJKING

Gelijkwaardig: mensen van je eigen niveau van ervaring en capaciteiten