Hoofdstuk 19 Sport
-----------------------------------------------------------------------------
§19.1 Bouw van pezen en spieren -----------------------------------------------
Aan elkaar verbonden
❖ Bindweefsel → een weefsel dat andere weefsels aan elkaar koppelt en
organen op hun plaats houdt.
➢ functie komt door tussencelstof (een gelachtig materiaal rond de
cellen met veel eiwitten)
Bewegen: spieren, pezen en gewrichten
❖ skeletspieren
❖ gewrichten
❖ pezen en banden
Bouw van pezen
❖ Collageen → langgerekte vezels in pezen aan je botten zijn opgebouwd uit
dit eiwit.
➢ wordt gemaakt door de peescellen
❖ collageenfibril → collageenmoleculen koppelen aan elkaar en vormen tot
een fibril.
➢ vormen een collageenvezel en uiteindelijk vormen een aantal van
deze vezels een collageenbundel.
De gedraaide collageenstrengen slaan veerenergie op in de pees. Wanneer deze
energie vrijkomt kan je bijvoorbeeld je hiel makkelijker optillen.
Contact houden
❖ Gap junction → in het celmembraan zijn connexon-eiwitten te vinden,
waardoor er een kleine opening ontstaat tussen beide celmembranen (de cel
en de cel die ertegenaan ligt).
Bouw van skeletspieren
❖ Spiervezels → beenspieren opgebouwd uit bundels centimeters lange
spiervezels
➢ samensmelting can honderden spiercellen
❖ Spiervezels bevatten bundels langgerekte eiwitfilamenten, myofibrillen.
➢ hierdoor kunnen spieren samentrekken
❖ Er zijn dunne en dikke filamenten:
➢ hiervan zijn de dunne opgebouwd uit het eiwit actine
■ twee in elkaar gedraaide ketens
➢ hiervan zijn de dikke opgebouwd uit het eiwit myosine
■ groot aantal ketens
-----------------------------------------------------------------------------
, -----------------------------------------------------------------------------
❖ Dwarsgestreept spierweefsel → door deze verschillende filamenten heet
het spierweefsel van skeletspieren zo.
❖ De kleinste eenheid van een spiervezel die kan samentrekken heet een
sacromeer.
Gecoördineerd samentrekken
De axonen van de motorneuronen vertakken en eindigen in een aantal
neuromusculaire synapsen (motorische eindplaatjes).
➢ hier komt acetylcholine vrij dat de spiervezels activeert.
❖ motorische eenheid → een groep spiervezels die op de impulsen van één
axon reageert.
Spierweefsel rond holle organen
❖ hartspierweefsel → is net zoals skeletspieren dwarsgestreept
❖ glad spierweefsel → komt voor in de wanden van b.v. bloedvaten
er is geen streeppatroon, doordat myofibrillen minder geordend liggen
dan in dwarsgestreepte spiervezels.
-----------------------------------------------------------------------------
-----------------------------------------------------------------------------
§19.1 Bouw van pezen en spieren -----------------------------------------------
Aan elkaar verbonden
❖ Bindweefsel → een weefsel dat andere weefsels aan elkaar koppelt en
organen op hun plaats houdt.
➢ functie komt door tussencelstof (een gelachtig materiaal rond de
cellen met veel eiwitten)
Bewegen: spieren, pezen en gewrichten
❖ skeletspieren
❖ gewrichten
❖ pezen en banden
Bouw van pezen
❖ Collageen → langgerekte vezels in pezen aan je botten zijn opgebouwd uit
dit eiwit.
➢ wordt gemaakt door de peescellen
❖ collageenfibril → collageenmoleculen koppelen aan elkaar en vormen tot
een fibril.
➢ vormen een collageenvezel en uiteindelijk vormen een aantal van
deze vezels een collageenbundel.
De gedraaide collageenstrengen slaan veerenergie op in de pees. Wanneer deze
energie vrijkomt kan je bijvoorbeeld je hiel makkelijker optillen.
Contact houden
❖ Gap junction → in het celmembraan zijn connexon-eiwitten te vinden,
waardoor er een kleine opening ontstaat tussen beide celmembranen (de cel
en de cel die ertegenaan ligt).
Bouw van skeletspieren
❖ Spiervezels → beenspieren opgebouwd uit bundels centimeters lange
spiervezels
➢ samensmelting can honderden spiercellen
❖ Spiervezels bevatten bundels langgerekte eiwitfilamenten, myofibrillen.
➢ hierdoor kunnen spieren samentrekken
❖ Er zijn dunne en dikke filamenten:
➢ hiervan zijn de dunne opgebouwd uit het eiwit actine
■ twee in elkaar gedraaide ketens
➢ hiervan zijn de dikke opgebouwd uit het eiwit myosine
■ groot aantal ketens
-----------------------------------------------------------------------------
, -----------------------------------------------------------------------------
❖ Dwarsgestreept spierweefsel → door deze verschillende filamenten heet
het spierweefsel van skeletspieren zo.
❖ De kleinste eenheid van een spiervezel die kan samentrekken heet een
sacromeer.
Gecoördineerd samentrekken
De axonen van de motorneuronen vertakken en eindigen in een aantal
neuromusculaire synapsen (motorische eindplaatjes).
➢ hier komt acetylcholine vrij dat de spiervezels activeert.
❖ motorische eenheid → een groep spiervezels die op de impulsen van één
axon reageert.
Spierweefsel rond holle organen
❖ hartspierweefsel → is net zoals skeletspieren dwarsgestreept
❖ glad spierweefsel → komt voor in de wanden van b.v. bloedvaten
er is geen streeppatroon, doordat myofibrillen minder geordend liggen
dan in dwarsgestreepte spiervezels.
-----------------------------------------------------------------------------
