Samenvatting Spiritualiteit

Verpleegkunde – Spiritualiteit
Literatuur:
Verpleegkundige zorg en spiritualiteit – H2.1 (pagina 14 t/m 35) – copyrighted
content
Spiritualiteit en zingervaring – copyrighted content
Verlieskunde, handreiking voor de beroepspraktijk – copyrighted content
Spiritualiteit – definitie
 het levensbeschouwelijk dan wel religieus functioneren van de mens, waartoe
ook vragen van zingeving en zinervaring behoren.
Verpleegkunde en spiritualiteit
Wanneer we het hebben over verpleegkundige zorg voor spiritualiteit gaan we
bijvoorbeeld niet uit van wat of hoe mensen geloven of welke levensbeschouwing
ze hebben, maar van het feit dat ze geloven of dat ze een levensbeschouwing
hebben.
Waar gaat het in het spiritueel functioneren om?
Het gaat in deze ‘familie’ van verschillende gedragingen om de wijze waarop
mensen in het leven staan. Het zijn de handelingen, overtuigingen en houdingen
die laten zien hoe mensen zich verhouden tot de fundamentele kenmerken van
het menselijk bestaan: de levensloop, de dood, het lijden, de kwetsbaarheid, de
afhankelijkheid, de waardigheid, de noodzaak van keuzes, het bovennatuurlijke,
het waarlijk menselijke etc.
Spiritualiteit betreft persoonlijke overtuigingen, belevingen en
ervaringen.
 het spirituele functioneren van mensen komt neer op hoe ze zich verhouden
tot de structuren van het menselijke leven die van vitaal belang zijn voor de
manier waarop mensen hun leven leiden.
 Deze vitale structuren vormen de condition humaine.

Spiritualiteit kan opgevat worden als de ervaring van de existentiële dimensie
van het bestaan – dus de manier waarop we ons verhouden tot de structuren van
het bestaal zoals we die nu eenmaal tegenkomen.
Voor spiritualiteit zijn zinervaring en levensvragen van belang.
Spiritualiteit is het levensbeschouwelijk dan wel religieus functioneren van de
mens, waartoe ook vragen van zingeving en zinervaring behoren.
Dimensies van spiritueel functioneren
1. Geloof en betekenis
God, het geloof, geeft mij vertrouwen en rust. Ik kan me makkelijk
overgeven. Ik heb een heel stuk verdieping in mijn geloofsleven gekregen,
ik zie het geloof tijdens mijn ziekte als een verrijking.
2. Roeping en gevolgen
Als ik doodga, hoe zie ik er dan uit en als ik doodga, hoe is het dan als ik
dood ben, kan ik dan stiekem door blijven ademen?
3. Ervaring en emoties
Ik was vreselijk opstandig. Ik lag binnen een uur in het ziekenhuis. Op zo’n
moment heb je niks meer te zeggen. Mensen leggen je vast in bed met

, allemaal plakkers en toestanden. Ik wilde niet praten, want ik was
opstandig.


4. Moed en groei
Ik wil vooral het positieve eruit halen, de lessen eruit halen. Na alles zie ik
nog boodschappen en zie ik dat ik een ontwikkeling voor mijzelf kan
bewerkstelligen waar ik zelf wat in te zeggen heb.
5. Rituelen en praktijken
Het was in de nacht en zij was erg angstig. Zij vroeg mij: kunt u bidden,
wilt u met mij bidden? Het raakte mij en ik zei: ik weet wat het is en toen
heb ik het gedaan.
6. Leven in gemeenschap
Ik heb kinderen en dat maakt het voor mij allemaal wel moeilijk.
7. Gezag en leiding
Ze zeiden: als je nog een hartinfarct krijgt, moeten we je dan reanimeren?
Daar ben ik zo van geschrokken. Dat ik niet mijn dood zelf bepaal. Ik heb
nog zin in mijn leven.
Spiritueel functioneren in de verslavingszorg
1. Vechten: het strijden voor zaken van levensbelang en daarmee
samenhangende grenzen
2. Loslaten: het pogen belastende spanning kwijt te raken, loslaten van
psychische lasten
3. Toekomstperspectief: hoop en verwachting omtrent het leven dat men nog
voor zich heeft
4. Autonomie: vrijwillig en onafhankelijk kunnen zorgen voor zichzelf
5. Geloof in een hogere macht: het vertrouwen dat gesteld wordt op een
fundamentele dragende kracht buiten zichzelf
6. Verbinding met anderen: het vermogen om relaties met anderen aan te
gaan en te onderhouden
7. Verbinding met de natuur: de wijze waarop men zich verbonden voelt met
de omgeving
Spirituele thema’s rond ziek zijn

 Spirituele pijn (pain)
- Kan ontstaan als iemand geen steun meer heeft van de religie en hij
zich niet meer kan verzoenen met God.
 Vervreemding (alienation)
- Uitingen van eenzaamheid, waarbij iemand aangeeft dat God of
belangrijke anderen weg zijn en men het gevoel heeft geheel op
zichzelf teruggeworpen te zijn.
 Onrust (anxiety)
- Angst voor Gods toorn en straf: de ziekte als straf van God ervaren.
 Schuldgevoel (guilt)
- Het gevoel van gefaald te hebben in het leven.
 Boosheid (anger)
- Uitingen van frustratie, razernij ten opzichte van God, omdat hij de
ziekte en andere ellende heeft toegelaten.
 Verlies (loss)
- Het verlies van liefde van anderen (God, het gevoel dat relaties worden
bedreigd).