o Ten derde wordt gewezen op de personalisering van politiek. Individuele politici staan
meer centraal tijdens de verkiezingscampagnes en in de media dan hun politieke
partijen en ideeën in. Door ontideologisering neemt niet alleen percentage zwevende
kiezers toe (kiezers die pas op het allerlaatste moment kiezen), maar zijn partijen ook
steeds meer op elkaar gaan lijken. Daardoor zijn de kiezers gevoeliger geworden voor
beeldvorming, uitstraling en vertrouwen in een politicus.
Hoofdstuk 7 I Politieke participatie, stemmen en lobbyen
7.1 Kenmerken en vormen van politieke participatie
Burgers kunnen op verschillende manieren betrokken zijn bij de maatschappij en de politiek.
Dit wordt ook wel burgerparticipatie of politieke participatie genoemd. Politieke participatie
zijn alle activiteiten die burgers in staat stellen besluitvormingsprocessen te beïnvloeden
waar overheidsoptreden in het geding is of zou moeten zijn. Burgerparticipatie is breder dan
politieke participatie en wordt gezien als deelname op vrijwillige basis aan maatschappelijke
en politieke activiteiten. Er bestaan verschillende dimensies van politieke participatie:
1) Electorale tegenover niet-electorale participatie -> electorale participatie betekent
deelname aan verkiezingen door te stemmen. Niet-electorale participatie zijn andere
manieren van politieke participatie.
2) Aangeboden tegenover spontane participatiemogelijkheden -> bij aangeboden
mogelijkheden, zoals verkiezingen of inspraak, biedt de overheid burgers actief de
gelegenheid het overheidsbeleid te beïnvloeden. Bij spontane participatie gaat het
bijvoorbeeld om het oprichten van een actiegroep of het organiseren van een staking:
burgers nemen dan zelf het initiatief tot politieke beïnvloeding.
3) Conventioneel tegenover niet-conventioneel -> dit betekent beïnvloeding van het beleid
binnen het bestaande politieke systeem, tegenover verandering van het politieke
systeem zelf. Conventioneel is bijvoorbeeld deelname aan de verkiezingen.
Onconventionele participatie zijn demonstraties, een handtekeningenactie of de
deelname in actiegroepen.
4) Individueel tegenover participatie als groep -> individueel bijvoorbeeld door een brief
aan de wethouder te schrijven en participatie als groep bijvoorbeeld door actiegroepen
of stakingen.
Burgers zouden eerder stemmen dan deelnemen aan een demonstratie. Stemmen is de
meest laagdrempelige manier van politieke participatie. Het stemmen staat dan ook onderin
in de participatie piramide.
7.2 Participatietheorieën
Er zijn twee soorten participatietheorieën:
o Systeemgerichte participatietheorieën -> politieke participatie is belangrijk voor de
stabiliteit van het politieke systeem. Aan de ene kant zou te weinig participatie het
democratische gehalte van de politiek kunnen aantasten en zou de steun voor het
politieke systeem in gevaar komen. Aan de andere kant zou te veel participatie het
politieke systeem kunnen overbelasten en verstopt raken met eisen. Voor een stabiel
politiek systeem mag de politieke participatie niet te groot en niet te klein zijn.
meer centraal tijdens de verkiezingscampagnes en in de media dan hun politieke
partijen en ideeën in. Door ontideologisering neemt niet alleen percentage zwevende
kiezers toe (kiezers die pas op het allerlaatste moment kiezen), maar zijn partijen ook
steeds meer op elkaar gaan lijken. Daardoor zijn de kiezers gevoeliger geworden voor
beeldvorming, uitstraling en vertrouwen in een politicus.
Hoofdstuk 7 I Politieke participatie, stemmen en lobbyen
7.1 Kenmerken en vormen van politieke participatie
Burgers kunnen op verschillende manieren betrokken zijn bij de maatschappij en de politiek.
Dit wordt ook wel burgerparticipatie of politieke participatie genoemd. Politieke participatie
zijn alle activiteiten die burgers in staat stellen besluitvormingsprocessen te beïnvloeden
waar overheidsoptreden in het geding is of zou moeten zijn. Burgerparticipatie is breder dan
politieke participatie en wordt gezien als deelname op vrijwillige basis aan maatschappelijke
en politieke activiteiten. Er bestaan verschillende dimensies van politieke participatie:
1) Electorale tegenover niet-electorale participatie -> electorale participatie betekent
deelname aan verkiezingen door te stemmen. Niet-electorale participatie zijn andere
manieren van politieke participatie.
2) Aangeboden tegenover spontane participatiemogelijkheden -> bij aangeboden
mogelijkheden, zoals verkiezingen of inspraak, biedt de overheid burgers actief de
gelegenheid het overheidsbeleid te beïnvloeden. Bij spontane participatie gaat het
bijvoorbeeld om het oprichten van een actiegroep of het organiseren van een staking:
burgers nemen dan zelf het initiatief tot politieke beïnvloeding.
3) Conventioneel tegenover niet-conventioneel -> dit betekent beïnvloeding van het beleid
binnen het bestaande politieke systeem, tegenover verandering van het politieke
systeem zelf. Conventioneel is bijvoorbeeld deelname aan de verkiezingen.
Onconventionele participatie zijn demonstraties, een handtekeningenactie of de
deelname in actiegroepen.
4) Individueel tegenover participatie als groep -> individueel bijvoorbeeld door een brief
aan de wethouder te schrijven en participatie als groep bijvoorbeeld door actiegroepen
of stakingen.
Burgers zouden eerder stemmen dan deelnemen aan een demonstratie. Stemmen is de
meest laagdrempelige manier van politieke participatie. Het stemmen staat dan ook onderin
in de participatie piramide.
7.2 Participatietheorieën
Er zijn twee soorten participatietheorieën:
o Systeemgerichte participatietheorieën -> politieke participatie is belangrijk voor de
stabiliteit van het politieke systeem. Aan de ene kant zou te weinig participatie het
democratische gehalte van de politiek kunnen aantasten en zou de steun voor het
politieke systeem in gevaar komen. Aan de andere kant zou te veel participatie het
politieke systeem kunnen overbelasten en verstopt raken met eisen. Voor een stabiel
politiek systeem mag de politieke participatie niet te groot en niet te klein zijn.
