Algemene psychologie
Hoofdstuk 1
1. Inleiding
1.1 Wat is psychologie?
Psychologie = gedragswetenschap
het bestuderen van gedragingen en mentale activiteiten dat een individu kan
stellen.
doel: verklaringen zoeken in gedrag op individueel niveau > in de persoon of
omgevingsfactoren ( niet hetzelfde als in de omgeving, maar de factoren die een
invloed hebben op het gedrag van het individu.)
Onderscheid met biologie en sociologie:
- biologie: zoeken verklaringen in biologische processen (vb. lichaamsprocessen)
- sociologie; zoeken verklaringen in maatschappelijke invloeden, gedrag als een
groeps- / maatschappelijk gebeuren.
!!! samenwerking van invalshoeken = zinvol multidisciplinariteit !!!
Vb: individuele factoren: zwak zelfbeeld, psychopaat, agressief, …
omgevingsfactoren: gewelddadige muziek, agressieve films,
computerspelletjes,…
Vb. multidisciplinariteit
bio: gewelddadig gedrag soms gevolg van teveel mannelijke hormoon
socio: lid van gewelddadige jongerensubcultuur, huiselijk geweld, …
voor de psychologie (gedrag van individu bestuderen) zou het dus interessant
zijn om de factoren die bestudeerd worden in andere domeinen mee te nemen in
hun onderzoek om ingewikkelde kwesties te verklaren > ze ondersteunen elkaar.
1.2Wetenschappelijke psychologie en intuïtieve mensenkennis
- intuïtieve mensenkennis = gezond verstand. Het zijn de inzichten die
ontstaan door de verschillende levenservaringen die we opdoen met anderen
en met onszelf.
* inzichten: we zien wat mensen doen en gebruiken dat vervolgens in andere
situaties/ onze dagelijkse omgang.
Dat gebeurt natuurlijk, zonder al te veel na te denken.
Doel: helpt ons dagdagelijks functioneren, dient als voedingsbodem
- Wetenschappelijk = baseert zich ook op ervaringsgegevens, maar wordt als
empirisch beschouwd. De soort ervaringen verschillen en de manier van
handelen ( manier van gegevens verzamelen) verschilt.
1.2.1 Verschillen in het verzamelen van gegevens
- Intuïtieve inzichten > toevallig, subjectieve indrukken uit alledaagse
situaties van het gewone leven
- Wetenschap > objectieve waarneming, systematische manier
verzameld in een gecontroleerde situaties
Wetenschappelijk verzamelen: Hoe?
, objectieve vaststellingen:
- moeten kunnen herhaald en gecontroleerd worden
Objectiviteitsbeginsel
sommige gegevens moeilijk om dat te volgen
(vb. kwaliteit van een opdracht beoordelen)
> de mate van overeenkomst tussen verschillende waarnemers nagaan
Intersubjectiviteit
Technieken om het gedrag wetenschappelijk te observeren:
1) observatie:
- natuurlijk: van buitenaf, geen invloed, evt. lijst afgaan
- participerend: in; vloed toebrengen, actieve deelname
2) interview:
- ongestructureerd: vragen die in je opkomen, gaat zoals het gaat
- gestructureerd: vragen voorbereid, strak schema
3) vragenlijst
4) databanken
5) fysiologische metingen: hersenscans, bloeddruk metingen, …
6) psychologische tests
Systematische observaties
(vermijden van stereotypen, scheefgetrokken beeld v.d.
werkelijkheid)
- Representativiteit = betrouwbare afspiegeling v.d. werkelijkheid
= belangrijk voor de veralgeming
- Toevallige steekproef > vergroten voor meer representativiteit
in gecontroleerde situaties
- geen storende factoren (vb. aanpassing v.d. mens aan de situatie)
- in laboratoriumomstandigheden: veel controle
1.2.2 Verschillen in het zoeken naar samenhangen
Meer dan een beschrijving > zoeken naar verbanden/ samenhangen
Verschil tss. Intuïtief en wetenschap
Intuïtief Wetenschap
Snel en oppervlakkig 1. Methodisch onderzoek
(enkele keren samen (bep. Voorwaarden
voorkomen) voldoen)
Eenvoudig vaststellen 2. Diepere verklaringen
(geen vragen bij stellen > geen zoeken
diepere achtergronden/ (kaderen binnen een meer
verklaringen) omvattende theorie)
Verband eenvoudig 3. Herhaaldelijke toetsing
aangenomen (voor een solide basis)
klopt? Door intuïtief aanvoelen
fout? Men gelooft er niet in
1. methodisch werken:
3 mogelijkheden om te zoeken naar samenhang:
Hoofdstuk 1
1. Inleiding
1.1 Wat is psychologie?
Psychologie = gedragswetenschap
het bestuderen van gedragingen en mentale activiteiten dat een individu kan
stellen.
doel: verklaringen zoeken in gedrag op individueel niveau > in de persoon of
omgevingsfactoren ( niet hetzelfde als in de omgeving, maar de factoren die een
invloed hebben op het gedrag van het individu.)
Onderscheid met biologie en sociologie:
- biologie: zoeken verklaringen in biologische processen (vb. lichaamsprocessen)
- sociologie; zoeken verklaringen in maatschappelijke invloeden, gedrag als een
groeps- / maatschappelijk gebeuren.
!!! samenwerking van invalshoeken = zinvol multidisciplinariteit !!!
Vb: individuele factoren: zwak zelfbeeld, psychopaat, agressief, …
omgevingsfactoren: gewelddadige muziek, agressieve films,
computerspelletjes,…
Vb. multidisciplinariteit
bio: gewelddadig gedrag soms gevolg van teveel mannelijke hormoon
socio: lid van gewelddadige jongerensubcultuur, huiselijk geweld, …
voor de psychologie (gedrag van individu bestuderen) zou het dus interessant
zijn om de factoren die bestudeerd worden in andere domeinen mee te nemen in
hun onderzoek om ingewikkelde kwesties te verklaren > ze ondersteunen elkaar.
1.2Wetenschappelijke psychologie en intuïtieve mensenkennis
- intuïtieve mensenkennis = gezond verstand. Het zijn de inzichten die
ontstaan door de verschillende levenservaringen die we opdoen met anderen
en met onszelf.
* inzichten: we zien wat mensen doen en gebruiken dat vervolgens in andere
situaties/ onze dagelijkse omgang.
Dat gebeurt natuurlijk, zonder al te veel na te denken.
Doel: helpt ons dagdagelijks functioneren, dient als voedingsbodem
- Wetenschappelijk = baseert zich ook op ervaringsgegevens, maar wordt als
empirisch beschouwd. De soort ervaringen verschillen en de manier van
handelen ( manier van gegevens verzamelen) verschilt.
1.2.1 Verschillen in het verzamelen van gegevens
- Intuïtieve inzichten > toevallig, subjectieve indrukken uit alledaagse
situaties van het gewone leven
- Wetenschap > objectieve waarneming, systematische manier
verzameld in een gecontroleerde situaties
Wetenschappelijk verzamelen: Hoe?
, objectieve vaststellingen:
- moeten kunnen herhaald en gecontroleerd worden
Objectiviteitsbeginsel
sommige gegevens moeilijk om dat te volgen
(vb. kwaliteit van een opdracht beoordelen)
> de mate van overeenkomst tussen verschillende waarnemers nagaan
Intersubjectiviteit
Technieken om het gedrag wetenschappelijk te observeren:
1) observatie:
- natuurlijk: van buitenaf, geen invloed, evt. lijst afgaan
- participerend: in; vloed toebrengen, actieve deelname
2) interview:
- ongestructureerd: vragen die in je opkomen, gaat zoals het gaat
- gestructureerd: vragen voorbereid, strak schema
3) vragenlijst
4) databanken
5) fysiologische metingen: hersenscans, bloeddruk metingen, …
6) psychologische tests
Systematische observaties
(vermijden van stereotypen, scheefgetrokken beeld v.d.
werkelijkheid)
- Representativiteit = betrouwbare afspiegeling v.d. werkelijkheid
= belangrijk voor de veralgeming
- Toevallige steekproef > vergroten voor meer representativiteit
in gecontroleerde situaties
- geen storende factoren (vb. aanpassing v.d. mens aan de situatie)
- in laboratoriumomstandigheden: veel controle
1.2.2 Verschillen in het zoeken naar samenhangen
Meer dan een beschrijving > zoeken naar verbanden/ samenhangen
Verschil tss. Intuïtief en wetenschap
Intuïtief Wetenschap
Snel en oppervlakkig 1. Methodisch onderzoek
(enkele keren samen (bep. Voorwaarden
voorkomen) voldoen)
Eenvoudig vaststellen 2. Diepere verklaringen
(geen vragen bij stellen > geen zoeken
diepere achtergronden/ (kaderen binnen een meer
verklaringen) omvattende theorie)
Verband eenvoudig 3. Herhaaldelijke toetsing
aangenomen (voor een solide basis)
klopt? Door intuïtief aanvoelen
fout? Men gelooft er niet in
1. methodisch werken:
3 mogelijkheden om te zoeken naar samenhang:
