Onderzoeksmethoden en Statistiek
Experimenteel
Hoorcollege 1
Interesse in causale verbanden:
▸Begrijpen hoe de (sociale) werkelijkheid in elkaar zit
▪Effect van motivatie op leerprestaties
▪Effect van SES op toegang tot gezondheidszorg
▸Beïnvloeden van die werkelijkheid:
▪Effect van inquiry-based learning op studiemotivatie van universitaire studenten
▪Effectiviteit van interventie voor het verbeteren van gezondheidsvaardigheden bij
bewoners van Overvecht
Van correlatie causaal verband
Voorwaarden causaal verband
▸Covariance: Er moet een (indirecte) relatie zijn tussen oorzaak en gevolg
▸Temporal precedence: De oorzaak moet in de tijd voorafgaan aan het gevolg
▸Internal validity: Alternatieve verklaringen voor de gevonden relatie moeten zijn uitgesloten
Beste manier om te kunnen voldoen aan de drie voorwaarden is middels een gerandomiseerd
experiment
▸Onderzoeksopzet waarbij
▪door randomisatie de groepen hetzelfde worden verondersteld
▪de onderzoeker één variabele manipuleert (varieert)
▪de onderzoeker het effect daarvan op een andere variabele meet
Covariantie
Is er samenhang tussen type aantekeningen en leerprestatie?
▪Type aantekeningen is de onafhankelijke variabele → gemanipuleerde variabele
▪Leerprestatie is de afhankelijke variabele → gemeten variabele (uitkomst variabele)
Temporal precedence
▸In een experiment kan de onderzoeker er voor zorgen dat oorzaak vooraf gaat aan het gevolg
▸Door de manipulatie (1) uit te voeren voorafgaand aan de meting van de afhankelijke variabele
(2)
Interne validiteit
▸Is het wel de gemanipuleerde variabele die het verschil tussen de groepen verklaart of is er een
alternatieve verklaring?
▸Bedreigingen van interne validiteit (confounding):
▪Design confounds: as de gemanipuleerde variabele wel het enige verschil in de
behandeling van de twee groepen?
▪Selectie effect: Waren de twee groepen wel vergelijkbaar bij aanvang van het
experiment?
Design confounds
▸Willekeurig of systematische verschillen
▸Gaat over behandeling van de twee groepen
Pagina | 1
, Selectie effect
▸Groepen wel/niet gelijk aan het begin, of al verschillen aan het begin
▪Met betrekking tot afhankelijke variabele?
▪Met betrekking tot andere onafhankelijke variabelen (zowel gemeten als ongemeten)?
Belangrijke vraag: hoe werden de groepen ingedeeld?
▪Natuurlijke indeling / eigen keuze deelnemers
▪Op grond van bepaalde persoonskenmerken
▪Op basis van willekeur toegewezen
Doel van willekeurige toewijzing (randomisatie)
▸ …is om ervoor te zorgen dat:
▪de gemiddelde scores en spreiding in scores
▪op alle variabelen, zowel gemeten als ongemeten
▪bij aanvang vergelijkbaar zijn tussen de groepen
Uitvoering willekeurig toewijzen
▸Probleem (met name) bij kleine steekproef:
▪Groepen zijn niet altijd even groot
▪Relevante kenmerken van deelnemers niet gelijkmatig verdeeld over de condities
▸Oplossing: complexere randomisatie methoden
▸Soms is randomisatie deelnemers niet mogelijk:
▪Niet ethisch (bv. dingen die gezondheid schaden)
▪Praktisch onhaalbaar
▸Soms wel mogelijk, maar gaat het mis: contaminatie
▪Deelnemers in experimentele groep vertellen deelnemers in controle groep over
deelname
▪Deelnemers houden zich niet aan behandeling
▪Beïnvloeding door de onderzoeker
Onderzoeksvraag, PICO:
▸Population: de groep mensen die de onderzoeker wil onderzoeken
▸Intervention
▸Comparison
▸Outcome: gemeten, afhankelijke variabele wat er wordt gemeten einde onderzoek
I en C gaan samen (gemanipuleerde /onafhankelijke variabele) deze groepen worden
vergeleken
Aselecte steekproef heeft invloed op de externe validiteit, zonder aselect kan er niet
gegeneraliseerd worden naar populatie.
Aselecte steekproef randomiseren, heeft weer invloed op interne validiteit
Randomiseren experimentele groep en controle groep
▸Wat is de invloed van de uitschieter op de gemiddelde score van de controlegroep?
Uitschieter zorgt dat het gemiddelde richting de uitschieter wordt getrokken, dus gemiddelde
wordt groter.
▸Wat is dus de invloed van de uitschieter op het verschil tussen de twee gemiddelde scores?
Pagina | 2
Experimenteel
Hoorcollege 1
Interesse in causale verbanden:
▸Begrijpen hoe de (sociale) werkelijkheid in elkaar zit
▪Effect van motivatie op leerprestaties
▪Effect van SES op toegang tot gezondheidszorg
▸Beïnvloeden van die werkelijkheid:
▪Effect van inquiry-based learning op studiemotivatie van universitaire studenten
▪Effectiviteit van interventie voor het verbeteren van gezondheidsvaardigheden bij
bewoners van Overvecht
Van correlatie causaal verband
Voorwaarden causaal verband
▸Covariance: Er moet een (indirecte) relatie zijn tussen oorzaak en gevolg
▸Temporal precedence: De oorzaak moet in de tijd voorafgaan aan het gevolg
▸Internal validity: Alternatieve verklaringen voor de gevonden relatie moeten zijn uitgesloten
Beste manier om te kunnen voldoen aan de drie voorwaarden is middels een gerandomiseerd
experiment
▸Onderzoeksopzet waarbij
▪door randomisatie de groepen hetzelfde worden verondersteld
▪de onderzoeker één variabele manipuleert (varieert)
▪de onderzoeker het effect daarvan op een andere variabele meet
Covariantie
Is er samenhang tussen type aantekeningen en leerprestatie?
▪Type aantekeningen is de onafhankelijke variabele → gemanipuleerde variabele
▪Leerprestatie is de afhankelijke variabele → gemeten variabele (uitkomst variabele)
Temporal precedence
▸In een experiment kan de onderzoeker er voor zorgen dat oorzaak vooraf gaat aan het gevolg
▸Door de manipulatie (1) uit te voeren voorafgaand aan de meting van de afhankelijke variabele
(2)
Interne validiteit
▸Is het wel de gemanipuleerde variabele die het verschil tussen de groepen verklaart of is er een
alternatieve verklaring?
▸Bedreigingen van interne validiteit (confounding):
▪Design confounds: as de gemanipuleerde variabele wel het enige verschil in de
behandeling van de twee groepen?
▪Selectie effect: Waren de twee groepen wel vergelijkbaar bij aanvang van het
experiment?
Design confounds
▸Willekeurig of systematische verschillen
▸Gaat over behandeling van de twee groepen
Pagina | 1
, Selectie effect
▸Groepen wel/niet gelijk aan het begin, of al verschillen aan het begin
▪Met betrekking tot afhankelijke variabele?
▪Met betrekking tot andere onafhankelijke variabelen (zowel gemeten als ongemeten)?
Belangrijke vraag: hoe werden de groepen ingedeeld?
▪Natuurlijke indeling / eigen keuze deelnemers
▪Op grond van bepaalde persoonskenmerken
▪Op basis van willekeur toegewezen
Doel van willekeurige toewijzing (randomisatie)
▸ …is om ervoor te zorgen dat:
▪de gemiddelde scores en spreiding in scores
▪op alle variabelen, zowel gemeten als ongemeten
▪bij aanvang vergelijkbaar zijn tussen de groepen
Uitvoering willekeurig toewijzen
▸Probleem (met name) bij kleine steekproef:
▪Groepen zijn niet altijd even groot
▪Relevante kenmerken van deelnemers niet gelijkmatig verdeeld over de condities
▸Oplossing: complexere randomisatie methoden
▸Soms is randomisatie deelnemers niet mogelijk:
▪Niet ethisch (bv. dingen die gezondheid schaden)
▪Praktisch onhaalbaar
▸Soms wel mogelijk, maar gaat het mis: contaminatie
▪Deelnemers in experimentele groep vertellen deelnemers in controle groep over
deelname
▪Deelnemers houden zich niet aan behandeling
▪Beïnvloeding door de onderzoeker
Onderzoeksvraag, PICO:
▸Population: de groep mensen die de onderzoeker wil onderzoeken
▸Intervention
▸Comparison
▸Outcome: gemeten, afhankelijke variabele wat er wordt gemeten einde onderzoek
I en C gaan samen (gemanipuleerde /onafhankelijke variabele) deze groepen worden
vergeleken
Aselecte steekproef heeft invloed op de externe validiteit, zonder aselect kan er niet
gegeneraliseerd worden naar populatie.
Aselecte steekproef randomiseren, heeft weer invloed op interne validiteit
Randomiseren experimentele groep en controle groep
▸Wat is de invloed van de uitschieter op de gemiddelde score van de controlegroep?
Uitschieter zorgt dat het gemiddelde richting de uitschieter wordt getrokken, dus gemiddelde
wordt groter.
▸Wat is dus de invloed van de uitschieter op het verschil tussen de twee gemiddelde scores?
Pagina | 2
