• De technische parameters instellen voor een goede echografische afbeelding
• De technische keuzes onderbouwen
• Het gemaakt handelingsschema uitvoeren
• De ‘patiënt’ informeren, instrueren en begeleiden
• Het uitgevoerde echografisch onderzoek, met betrekking tot het handelen,
onderbouwen en beargumenteren
• Pathologie herkennen, beschrijven, rapporteren volgens medische beschrijvende
terminologie en interpreteren
• Zorg dragen voor apparatuur en ruimte
• Het eigen handelen evalueren en tekortkomingen analyseren
• Aan de hand van de analyse een leerdoel maken en een plan van aanpak opstellen/
bijstellen
Leerdoelen toets P1:
• De verschillende functies van echografische apparatuur benoemen
• Echografische apparatuur bedienen
• De preset voor het gevraagd onderzoek kiezen
• De functies gain, TGC, focus, frequentie, freeze en diepte instellen voor een
acceptabele weergave van het echografisch beeld
De werking van de functies Gain en TGC uitleggen.
o Gain: Meer of minder versterken van het terugkomend geluid (belangrijk)
▪ Meer versterking → witter Minder versterking → zwarter / donkerder
▪ Goede balans: zwart moet echt goed zwart zijn
o TGC / Time Gain Compensation: Zelfde werking als gain alleen dan te
kiezen voor bepaalde diepte / gebied (belangrijk)
o Focus: Configureren van geluidsbundel op ingestelde punt waardoor je op
deze diepte de hoogst mogelijke laterale resolutie bereikt
▪ Op of onder gewenste structuur plaatsen (soort driehoekje)
o Frequentie: Aantal trillingen dat geluidsbron per seconde (Hz) uitvoert
▪ Hogere frequentie → hogere axiale resolutie + minder diep penetreren
in lichaam
▪ Begin altijd op hoogst mogelijke frequentie en indien nodig deze
aanpassen
▪ Echografie maakt gebruik van frequenties tussen 2MHz-20MHz
o Freeze: Om beeld op pauze te zetten
o Diepte
▪ Structuren die je wilt zien, moeten altijd ongeveer 1/3 onderaan in
beeld staan
• Een transducer kiezen
o Keuze maak je door 1) frequentie en 2) FOV
o Convex transducer (bolvormig)
▪ Grote footprint
▪ Divergerende bundel → veel overzicht
▪ Convexe vorm → frequentie geoptimaliseerd voor buikorganen
▪ Relatief parallelle bundels
o Lineaire transducer / Flat lineair array (breed en smal)
▪ Kleinere footprint
▪ Divergeert niet → beeld zo groot als transducer groot is
, ▪ Beperkt overzicht → frequentie geoptimaliseerd voor oppervlakkige
structuren (knie, botten, schouders)
▪ Parallelle bundels
o Sector transducer / Phased transducer
▪ Kleine footprint
▪ Sterk divergerende bundel → veel overzicht
▪ Oppervlakkig (te) veel beeldlijnen → diep (te) weinig
▪ Geoptimaliseerd voor kleine vensters (ribben, fontanel)
o
• Naam en studentnummer invoeren en de gemaakte beelden doorsturen naar
USB en/of PACS
• De verschillende grijswaarden, echovrij, echoarm en echorijk benoemen
o Echovrij: Geluidsgolven worden helemaal niet terug gekaatst; zwart beeld
o Echoarm: Geluidsgolven worden gedeeltelijk terug gekaatst; donker grijs
beeld
o Echorijk: Geluidsgolven worden veel terug gekaatst; wit beeld
• Op een echografische afbeelding aangeven welke beeldzijden dextra en sinistra
zijn
Op een echografische afbeelding aangeven welke beeldzijden craniaal en
caudaal zijn
Op een echografische afbeelding aangeven welke beeldzijden ventraal en
dorsaal zijn.
o
• Basisprincipes van echografie verklaren:
o Golfbeweging
▪ Longitudinale golf: Golfpatroon met opeenvolgende verdichtingen en
verdunningen Bij echografie en geluid
, •
▪ Transversale golf: Golfpatroon met opeenvolgende golfbergen en
golfdalen
•
o Golflengte (λ): Afstand tussen 2 trillende deeltjes in golf die in dezelfde fase
van trilling verkeren; lengte van golfcyclus
𝑐
▪ λ= Met: c = geluidssnelheid (m/s) en f = frequentie (Hz)
𝑓
▪ Echografie: kleine golflengten → hoge frequentie
o Geluidssnelheid: Afhankelijk van compressibiliteit en dichtheid van materie
𝜆
▪ c = 𝑇 OF c = λ x f
o Interactie van geluid met weefsel, zoals verzwakking, absorptie en
reflectie
▪ Verzwakking van geluidsgolven door:
• Absorptie: Omzetting van geluidsenergie in warmte-energie
• Reflectie (akoestische impedantie)
o Vindt plaats op grote overgang tussen weefsels
• Verstrooiing (bot)
• Spreiding
o Frequentie: Aantal trillingen per seconde (Hz)
• Het begrip trilling uitleggen
o Geluid ontstaat door een trilling van de lucht
• Uitleggen hoe een trilling ontstaat
o Een trilling ontstaat doordat de stabiele evenwichtssituatie wordt verstoord,
bijvoorbeeld een massa op een veer waardoor de veer in beweging komt.
• Uitleggen wat een golf is
o Golf: Ontstaat door de wisselende elektrische spanning op materiaal waardoor
materiaal van vorm veranderd
▪ Andersom: vorm van materiaal verandert door drukgolf → elektrische
spanning
• Relatie aangeven tussen een trilling en een golf
o Een trilling zorgt ervoor dat een golf kan ontstaan
• Uitleggen hoe geluid wordt opgewekt
o Zie voorgaand leerdoel
• Uitleggen hoe geluid zich voortplant
o Geluid plant zich voort door trillingen in de lucht
• Het begrip (ultra)geluid uitleggen
o Audisoon geluid: Geluid hoorbaar voor de mens (20Hz – 20 KHz)
o Infrasoon geluid: Geluid lager dan 20Hz en niet hoorbaar, maar wel voelbaar
, o Ultrasoon geluid: Geluid hoger dan 20 KHz en niet hoorbaar (echografie)
• De verschillende grijswaarden op een echografisch beeld verklaren
o De geluidsgolven worden door de ene structuren heel sterk teruggekaatst,
hierdoor ontstaat er een witter beeld. Andere structuren weerkaatsten de
geluidsgolven bijna niet, wat een zwarter beeld oplevert.
o Reflectiewet: hoek van inval = hoek van terugkaatsing
• Uitleggen wat akoestische impedantie inhoudt
o Akoestische impedantie: Product van dichtheid van materiaal en
geluidssnelheid in materiaal (Z = p x c); Stijfheid en dichtheid van weefsel dat
de voortplanting van het geluid bepaald
• Verklaren waarom reflectoren zich op verschillende plaatsen op het echografisch
beeld afbeelden
o Deze reflectoren liggen allemaal verschillend in het lichaam en worden dus ook
op verschillende plaatsen op het echografisch beeld afgebeeld.
Leerdoelen toets P2:
• Het verschil tussen hoog- en laagfrequente transducers uitleggen;
o Hoogfrequente transducers kunnen minder diep in het lichaam penetreren,
maar kunnen wel een scherper beeld vormen/witter beeld en hebben een
goede axiale resolutie.
o Laagfrequentie transducers kunnen dieper in het lichaam penetreren, maar
vormen een minder scherp beeld/zwarter beeld.
• De toepassing van het focus uitleggen;
o Focus: Convergeert de bundel op het ingestelde punt; het punt waar de focus
is ingesteld, wordt op soort van werkelijke grootte afgebeeld. De rest van de
structuren hier bijvoorbeeld onder, zullen vergroot afgebeeld worden.
▪ Meerdere focuspunten mogelijk, gaat echter wel ten koste van de
framerate (aantal frames/verversfrequentie)
• De laterale- en axiale resolutie beschrijven;
Verklaren hoe laterale- en axiale resolutie worden beïnvloed.
o Resolutie: Het vermogen om 2 bij elkaar gelegen punten te kunnen
(onder)scheiden
o Laterale resolutie: Het vermogen om 2 naast elkaar liggende punten
(onder)scheiden
▪ Afhankelijk van de bundeldiameter
• Punten in 1 bundel worden als 1 weergegeven
o Hoe groter de bundeldiameter → hoe minder goed de
laterale resolutie
, • Aan te passen met het focus
o Axiale resolutie: Het vermogen om 2 onder elkaar liggende punten te
(onder)scheiden
▪ Afhankelijk van de frequentie
• Hogere frequentie → meer interactie met weefsel → eerdere
doving; kan minder diep penetreren/kijken
Leerdoelen toets P3:
• De voorbereiding voor de patiënt voor het echografisch onderzoek van de
pancreas beschrijven
• De ligging en (topografische) anatomie van de pancreas beschrijven
De ligging en anatomie van de pancreas herkennen op het echografisch beeld
en beschrijven
Omschrijven hoe de pancreas zich presenteert wanneer er geen afwijkingen
zijn
o
• De technische keuzes onderbouwen
• Het gemaakt handelingsschema uitvoeren
• De ‘patiënt’ informeren, instrueren en begeleiden
• Het uitgevoerde echografisch onderzoek, met betrekking tot het handelen,
onderbouwen en beargumenteren
• Pathologie herkennen, beschrijven, rapporteren volgens medische beschrijvende
terminologie en interpreteren
• Zorg dragen voor apparatuur en ruimte
• Het eigen handelen evalueren en tekortkomingen analyseren
• Aan de hand van de analyse een leerdoel maken en een plan van aanpak opstellen/
bijstellen
Leerdoelen toets P1:
• De verschillende functies van echografische apparatuur benoemen
• Echografische apparatuur bedienen
• De preset voor het gevraagd onderzoek kiezen
• De functies gain, TGC, focus, frequentie, freeze en diepte instellen voor een
acceptabele weergave van het echografisch beeld
De werking van de functies Gain en TGC uitleggen.
o Gain: Meer of minder versterken van het terugkomend geluid (belangrijk)
▪ Meer versterking → witter Minder versterking → zwarter / donkerder
▪ Goede balans: zwart moet echt goed zwart zijn
o TGC / Time Gain Compensation: Zelfde werking als gain alleen dan te
kiezen voor bepaalde diepte / gebied (belangrijk)
o Focus: Configureren van geluidsbundel op ingestelde punt waardoor je op
deze diepte de hoogst mogelijke laterale resolutie bereikt
▪ Op of onder gewenste structuur plaatsen (soort driehoekje)
o Frequentie: Aantal trillingen dat geluidsbron per seconde (Hz) uitvoert
▪ Hogere frequentie → hogere axiale resolutie + minder diep penetreren
in lichaam
▪ Begin altijd op hoogst mogelijke frequentie en indien nodig deze
aanpassen
▪ Echografie maakt gebruik van frequenties tussen 2MHz-20MHz
o Freeze: Om beeld op pauze te zetten
o Diepte
▪ Structuren die je wilt zien, moeten altijd ongeveer 1/3 onderaan in
beeld staan
• Een transducer kiezen
o Keuze maak je door 1) frequentie en 2) FOV
o Convex transducer (bolvormig)
▪ Grote footprint
▪ Divergerende bundel → veel overzicht
▪ Convexe vorm → frequentie geoptimaliseerd voor buikorganen
▪ Relatief parallelle bundels
o Lineaire transducer / Flat lineair array (breed en smal)
▪ Kleinere footprint
▪ Divergeert niet → beeld zo groot als transducer groot is
, ▪ Beperkt overzicht → frequentie geoptimaliseerd voor oppervlakkige
structuren (knie, botten, schouders)
▪ Parallelle bundels
o Sector transducer / Phased transducer
▪ Kleine footprint
▪ Sterk divergerende bundel → veel overzicht
▪ Oppervlakkig (te) veel beeldlijnen → diep (te) weinig
▪ Geoptimaliseerd voor kleine vensters (ribben, fontanel)
o
• Naam en studentnummer invoeren en de gemaakte beelden doorsturen naar
USB en/of PACS
• De verschillende grijswaarden, echovrij, echoarm en echorijk benoemen
o Echovrij: Geluidsgolven worden helemaal niet terug gekaatst; zwart beeld
o Echoarm: Geluidsgolven worden gedeeltelijk terug gekaatst; donker grijs
beeld
o Echorijk: Geluidsgolven worden veel terug gekaatst; wit beeld
• Op een echografische afbeelding aangeven welke beeldzijden dextra en sinistra
zijn
Op een echografische afbeelding aangeven welke beeldzijden craniaal en
caudaal zijn
Op een echografische afbeelding aangeven welke beeldzijden ventraal en
dorsaal zijn.
o
• Basisprincipes van echografie verklaren:
o Golfbeweging
▪ Longitudinale golf: Golfpatroon met opeenvolgende verdichtingen en
verdunningen Bij echografie en geluid
, •
▪ Transversale golf: Golfpatroon met opeenvolgende golfbergen en
golfdalen
•
o Golflengte (λ): Afstand tussen 2 trillende deeltjes in golf die in dezelfde fase
van trilling verkeren; lengte van golfcyclus
𝑐
▪ λ= Met: c = geluidssnelheid (m/s) en f = frequentie (Hz)
𝑓
▪ Echografie: kleine golflengten → hoge frequentie
o Geluidssnelheid: Afhankelijk van compressibiliteit en dichtheid van materie
𝜆
▪ c = 𝑇 OF c = λ x f
o Interactie van geluid met weefsel, zoals verzwakking, absorptie en
reflectie
▪ Verzwakking van geluidsgolven door:
• Absorptie: Omzetting van geluidsenergie in warmte-energie
• Reflectie (akoestische impedantie)
o Vindt plaats op grote overgang tussen weefsels
• Verstrooiing (bot)
• Spreiding
o Frequentie: Aantal trillingen per seconde (Hz)
• Het begrip trilling uitleggen
o Geluid ontstaat door een trilling van de lucht
• Uitleggen hoe een trilling ontstaat
o Een trilling ontstaat doordat de stabiele evenwichtssituatie wordt verstoord,
bijvoorbeeld een massa op een veer waardoor de veer in beweging komt.
• Uitleggen wat een golf is
o Golf: Ontstaat door de wisselende elektrische spanning op materiaal waardoor
materiaal van vorm veranderd
▪ Andersom: vorm van materiaal verandert door drukgolf → elektrische
spanning
• Relatie aangeven tussen een trilling en een golf
o Een trilling zorgt ervoor dat een golf kan ontstaan
• Uitleggen hoe geluid wordt opgewekt
o Zie voorgaand leerdoel
• Uitleggen hoe geluid zich voortplant
o Geluid plant zich voort door trillingen in de lucht
• Het begrip (ultra)geluid uitleggen
o Audisoon geluid: Geluid hoorbaar voor de mens (20Hz – 20 KHz)
o Infrasoon geluid: Geluid lager dan 20Hz en niet hoorbaar, maar wel voelbaar
, o Ultrasoon geluid: Geluid hoger dan 20 KHz en niet hoorbaar (echografie)
• De verschillende grijswaarden op een echografisch beeld verklaren
o De geluidsgolven worden door de ene structuren heel sterk teruggekaatst,
hierdoor ontstaat er een witter beeld. Andere structuren weerkaatsten de
geluidsgolven bijna niet, wat een zwarter beeld oplevert.
o Reflectiewet: hoek van inval = hoek van terugkaatsing
• Uitleggen wat akoestische impedantie inhoudt
o Akoestische impedantie: Product van dichtheid van materiaal en
geluidssnelheid in materiaal (Z = p x c); Stijfheid en dichtheid van weefsel dat
de voortplanting van het geluid bepaald
• Verklaren waarom reflectoren zich op verschillende plaatsen op het echografisch
beeld afbeelden
o Deze reflectoren liggen allemaal verschillend in het lichaam en worden dus ook
op verschillende plaatsen op het echografisch beeld afgebeeld.
Leerdoelen toets P2:
• Het verschil tussen hoog- en laagfrequente transducers uitleggen;
o Hoogfrequente transducers kunnen minder diep in het lichaam penetreren,
maar kunnen wel een scherper beeld vormen/witter beeld en hebben een
goede axiale resolutie.
o Laagfrequentie transducers kunnen dieper in het lichaam penetreren, maar
vormen een minder scherp beeld/zwarter beeld.
• De toepassing van het focus uitleggen;
o Focus: Convergeert de bundel op het ingestelde punt; het punt waar de focus
is ingesteld, wordt op soort van werkelijke grootte afgebeeld. De rest van de
structuren hier bijvoorbeeld onder, zullen vergroot afgebeeld worden.
▪ Meerdere focuspunten mogelijk, gaat echter wel ten koste van de
framerate (aantal frames/verversfrequentie)
• De laterale- en axiale resolutie beschrijven;
Verklaren hoe laterale- en axiale resolutie worden beïnvloed.
o Resolutie: Het vermogen om 2 bij elkaar gelegen punten te kunnen
(onder)scheiden
o Laterale resolutie: Het vermogen om 2 naast elkaar liggende punten
(onder)scheiden
▪ Afhankelijk van de bundeldiameter
• Punten in 1 bundel worden als 1 weergegeven
o Hoe groter de bundeldiameter → hoe minder goed de
laterale resolutie
, • Aan te passen met het focus
o Axiale resolutie: Het vermogen om 2 onder elkaar liggende punten te
(onder)scheiden
▪ Afhankelijk van de frequentie
• Hogere frequentie → meer interactie met weefsel → eerdere
doving; kan minder diep penetreren/kijken
Leerdoelen toets P3:
• De voorbereiding voor de patiënt voor het echografisch onderzoek van de
pancreas beschrijven
• De ligging en (topografische) anatomie van de pancreas beschrijven
De ligging en anatomie van de pancreas herkennen op het echografisch beeld
en beschrijven
Omschrijven hoe de pancreas zich presenteert wanneer er geen afwijkingen
zijn
o
