17-12-2018 Ziekte en
gezondheid
Beleid en Management van de
Gezondheidszorg
Joyce Rommens
ERASMUS UNIVERSITEIT ROTTERDAM
, Ziekte en gezondheid | Joyce Rommens
INHOUD
2.1 Wanneer ben je ziek, wanneer ben je gezond? – 11 pagina’s .......................................................... 2
2.2 Gezondheidsgedrag – 9 pagina’s ..................................................................................................... 14
2.3 Hoe is het om ziek te zijn? – 8 pagina’s ........................................................................................... 24
2.4 Ziektegedrag en zorggebruik – 4 pagina’s ....................................................................................... 33
2.5 Een biomedische blik op ziekte – 11 pagina’s ................................................................................. 38
Pagina 1 van 50
, Ziekte en gezondheid | Joyce Rommens
2.1 Wanneer ben je ziek, wanneer ben je gezond? – 11 pagina’s
2.1.1 College: Introductie ziekte en gezondheid
− Op genuanceerde wijze betekenis geven aan de begrippen ziekte en gezondheid en het spanningsveld binnen en
tussen beide begrippen beschrijven;
− Aangeven hoe de betekenis die we aan ziekte en gezondheid toekennen onderhevig is aan tijd en cultuur;
− Aangeven hoe door de tijd heen verschillend werd aangekeken tegen het onderscheid tussen lichamelijke en
psychische ziekten.
2.1.2 AVV College: Introductie wetenschapsfilosofie
− In eigen woorden uitleggen wat het demarcatievraagstuk inhoudt en waarom dat een centraal vraagstuk binnen
de wetenschapsfilosofie is;
− in eigen woorden de onderscheidende elementen (termen, methoden van wetenschap, waarheidsopvatting) van
de volgende wetenschapsfilosofische opvattingen én de verschillen daartussen benoemen en daar kritisch op
reflecteren:
o Logisch positivisten (Wiener Kreis-school)
o Kritisch rationalisten (Popper)
2.1.3 Tutorgroep: Infographic
− Verschillende definities geven van de termen ziek(te) en gezond(heid) en de voor- en nadelen van deze definities
beschrijven;
− De complexiteit van het spectrum tussen gezond(heid) en ziek(te) beschrijven en dit illustreren aan de hand van
voorbeelden;
− Het begrip ‘positieve gezondheid’ en de invulling en waarde daarvan beschrijven;
− Beschrijven op welke wijze het label ‘ziek’ consequenties met zich meedraagt.
2.1.4 AVV College: Stromingen wetenschapsfilosofie
− De criteria voor goede wetenschap benoemen vanuit het logisch positivisme en het kritisch rationalisme;
− Deze criteria toepassen op het beoordelen van gezondheid gerelateerd onderzoek;
− Reflecteren op de vraag of sociale wetenschappen als gezondheidspsychologie en medische sociologie van
dezelfde criteria (zoals repliceerbaarheid) zouden moeten uitgaan als binnen de natuurwetenschappen.
2.1.5 College: Bemoeienis overheid met zorg en karakter zelfbeschikking
− Beschrijven op welke wijze juristen het begrip ziekte benaderen;
− Begrijpen dat de overheid via verschillende kanalen zich bemoeit met de (volks)gezondheid.
2.1.6 Tutorgroep: Ziekte en recht
− Verklaren wat het zelfbeschikkingsrecht van de patiënt betekent;
− Begrijpen wat de WGBO betekent voor de patiënt;
− Begrijpen hoe het recht omgaat met patiëntschap.
2.1.7 College: Kwalitatief onderzoek en onderzoeksmethodologie
− In eigen woorden uitleggen wat kwalitatief onderzoek is, en wat de kenmerken van kwalitatief onderzoek zijn;
− Aangeven welk type vraagstelling en welke dataverzamelingsmethoden bij kwalitatief onderzoek toegepast
worden;
− Uitleggen welke rol en functie theoretische concepten hebben binnen kwalitatief onderzoek.
2.1.8 AVV Tutor groep: Close reading
− Een eenvoudige rechterlijke uitspraak lezen en begrijpen en aan anderen uitleggen;
− Iets vertellen over de wijze waarop een rechter ter oplossing van een geschil inzake patiëntenrechten te werk
gaat en de juridische gedachtegang volgen.
Pagina 2 van 50
, Ziekte en gezondheid | Joyce Rommens
2.1.1 College: Introductie ziekte en gezondheid (Dr. van Dijk)
WAT IS ZIEK, WAT IS GEZOND? – SCHERMER (2013) PP. 115-127
JURISPRUDENTIE OVER (..) – FAAS (2012) 5 PAGINA’S
PERSOONSGERICHTE ZORG (..) – HUBER (2015) 9 PAGINA’S
“A state of complete physical, mental and social well-being and not merely the absence of disease or
infirmity.” (WHO, 1948)
‘’Gezondheid als het vermogen om je aan te passen en je eigen regie te voeren, in het licht van de
sociale, fysieke en emotionele uitdagingen van het leven’’ (Huber, 2011)
Hippokrates was de eerste die een natuurlijke oorzaak toekende aan lichamelijke en psychische
ziekten. De Humorenleer beschrijft dat er een balans moet zijn in bepaalde lichaamssappen.
INDELING ZIEKTEN
Eind 18e eeuw: substantie dualisme: lichamelijk en psychisch zijn twee verschillende substanties.
Opkomst ‘disease of the mind’ en ‘mental illness’.
Begin 19e eeuw: artsen verklaarden dat ‘disease of the mind’ een biologische grondslag had,
somatisch. Mentale stoornissen zijn ‘ziektes van het brein’.
Heden: lichamelijke en psychische ziekten zijn niet strikt gescheiden; wisselwerking tussen
lichamelijke en psychische aspecten (placebo-effect).
Waarom maken we het onderscheid nog:
- Waarneembaarheid
- Psychische ziekten zouden beter te ‘beheersen’ zijn
- Symptomen psychische aandoening minder ‘waar’ door onduidelijkheid pathologie
2.1.2 AVV College: Introductie wetenschapsfilosofie (Dr. Wehrens)
WETENSCHAPSFILOSOFIE – LEEZENBERG (2017) 32 PAGINA’S
FRAGMENT UIT PAUW 20 MIN
Taak van wetenschapsfilosofen: ‘een karakterisering van wetenschappen te geven, te onderzoeken in
hoeverre de bijzondere aanspraken van de wetenschappen gerechtvaardigd zijn en inzicht te geven
in de plaats van de wetenschappen in cultuur en samenleving’ (de Vries p. 10)
Pagina 3 van 50
gezondheid
Beleid en Management van de
Gezondheidszorg
Joyce Rommens
ERASMUS UNIVERSITEIT ROTTERDAM
, Ziekte en gezondheid | Joyce Rommens
INHOUD
2.1 Wanneer ben je ziek, wanneer ben je gezond? – 11 pagina’s .......................................................... 2
2.2 Gezondheidsgedrag – 9 pagina’s ..................................................................................................... 14
2.3 Hoe is het om ziek te zijn? – 8 pagina’s ........................................................................................... 24
2.4 Ziektegedrag en zorggebruik – 4 pagina’s ....................................................................................... 33
2.5 Een biomedische blik op ziekte – 11 pagina’s ................................................................................. 38
Pagina 1 van 50
, Ziekte en gezondheid | Joyce Rommens
2.1 Wanneer ben je ziek, wanneer ben je gezond? – 11 pagina’s
2.1.1 College: Introductie ziekte en gezondheid
− Op genuanceerde wijze betekenis geven aan de begrippen ziekte en gezondheid en het spanningsveld binnen en
tussen beide begrippen beschrijven;
− Aangeven hoe de betekenis die we aan ziekte en gezondheid toekennen onderhevig is aan tijd en cultuur;
− Aangeven hoe door de tijd heen verschillend werd aangekeken tegen het onderscheid tussen lichamelijke en
psychische ziekten.
2.1.2 AVV College: Introductie wetenschapsfilosofie
− In eigen woorden uitleggen wat het demarcatievraagstuk inhoudt en waarom dat een centraal vraagstuk binnen
de wetenschapsfilosofie is;
− in eigen woorden de onderscheidende elementen (termen, methoden van wetenschap, waarheidsopvatting) van
de volgende wetenschapsfilosofische opvattingen én de verschillen daartussen benoemen en daar kritisch op
reflecteren:
o Logisch positivisten (Wiener Kreis-school)
o Kritisch rationalisten (Popper)
2.1.3 Tutorgroep: Infographic
− Verschillende definities geven van de termen ziek(te) en gezond(heid) en de voor- en nadelen van deze definities
beschrijven;
− De complexiteit van het spectrum tussen gezond(heid) en ziek(te) beschrijven en dit illustreren aan de hand van
voorbeelden;
− Het begrip ‘positieve gezondheid’ en de invulling en waarde daarvan beschrijven;
− Beschrijven op welke wijze het label ‘ziek’ consequenties met zich meedraagt.
2.1.4 AVV College: Stromingen wetenschapsfilosofie
− De criteria voor goede wetenschap benoemen vanuit het logisch positivisme en het kritisch rationalisme;
− Deze criteria toepassen op het beoordelen van gezondheid gerelateerd onderzoek;
− Reflecteren op de vraag of sociale wetenschappen als gezondheidspsychologie en medische sociologie van
dezelfde criteria (zoals repliceerbaarheid) zouden moeten uitgaan als binnen de natuurwetenschappen.
2.1.5 College: Bemoeienis overheid met zorg en karakter zelfbeschikking
− Beschrijven op welke wijze juristen het begrip ziekte benaderen;
− Begrijpen dat de overheid via verschillende kanalen zich bemoeit met de (volks)gezondheid.
2.1.6 Tutorgroep: Ziekte en recht
− Verklaren wat het zelfbeschikkingsrecht van de patiënt betekent;
− Begrijpen wat de WGBO betekent voor de patiënt;
− Begrijpen hoe het recht omgaat met patiëntschap.
2.1.7 College: Kwalitatief onderzoek en onderzoeksmethodologie
− In eigen woorden uitleggen wat kwalitatief onderzoek is, en wat de kenmerken van kwalitatief onderzoek zijn;
− Aangeven welk type vraagstelling en welke dataverzamelingsmethoden bij kwalitatief onderzoek toegepast
worden;
− Uitleggen welke rol en functie theoretische concepten hebben binnen kwalitatief onderzoek.
2.1.8 AVV Tutor groep: Close reading
− Een eenvoudige rechterlijke uitspraak lezen en begrijpen en aan anderen uitleggen;
− Iets vertellen over de wijze waarop een rechter ter oplossing van een geschil inzake patiëntenrechten te werk
gaat en de juridische gedachtegang volgen.
Pagina 2 van 50
, Ziekte en gezondheid | Joyce Rommens
2.1.1 College: Introductie ziekte en gezondheid (Dr. van Dijk)
WAT IS ZIEK, WAT IS GEZOND? – SCHERMER (2013) PP. 115-127
JURISPRUDENTIE OVER (..) – FAAS (2012) 5 PAGINA’S
PERSOONSGERICHTE ZORG (..) – HUBER (2015) 9 PAGINA’S
“A state of complete physical, mental and social well-being and not merely the absence of disease or
infirmity.” (WHO, 1948)
‘’Gezondheid als het vermogen om je aan te passen en je eigen regie te voeren, in het licht van de
sociale, fysieke en emotionele uitdagingen van het leven’’ (Huber, 2011)
Hippokrates was de eerste die een natuurlijke oorzaak toekende aan lichamelijke en psychische
ziekten. De Humorenleer beschrijft dat er een balans moet zijn in bepaalde lichaamssappen.
INDELING ZIEKTEN
Eind 18e eeuw: substantie dualisme: lichamelijk en psychisch zijn twee verschillende substanties.
Opkomst ‘disease of the mind’ en ‘mental illness’.
Begin 19e eeuw: artsen verklaarden dat ‘disease of the mind’ een biologische grondslag had,
somatisch. Mentale stoornissen zijn ‘ziektes van het brein’.
Heden: lichamelijke en psychische ziekten zijn niet strikt gescheiden; wisselwerking tussen
lichamelijke en psychische aspecten (placebo-effect).
Waarom maken we het onderscheid nog:
- Waarneembaarheid
- Psychische ziekten zouden beter te ‘beheersen’ zijn
- Symptomen psychische aandoening minder ‘waar’ door onduidelijkheid pathologie
2.1.2 AVV College: Introductie wetenschapsfilosofie (Dr. Wehrens)
WETENSCHAPSFILOSOFIE – LEEZENBERG (2017) 32 PAGINA’S
FRAGMENT UIT PAUW 20 MIN
Taak van wetenschapsfilosofen: ‘een karakterisering van wetenschappen te geven, te onderzoeken in
hoeverre de bijzondere aanspraken van de wetenschappen gerechtvaardigd zijn en inzicht te geven
in de plaats van de wetenschappen in cultuur en samenleving’ (de Vries p. 10)
Pagina 3 van 50
