Paper ‘Ethiek en multiculturaliteit’:
Het geweld van laatste woorden
Luna Geens - r0747413
Academiejaar 2021 - 2022
In Vlaanderen komen er met zekerheid minstens 150 verschillende
nationaliteiten voor. Er zijn geen woorden nodig om hierbij te vertellen dat
dit verschillende achtergronden, culturen, religies en waarden in onze
1
, samenleving samenbrengt. Het is daarbij dan ook evident dat er wordt
gesproken van een multiculturele samenleving en dat hierbij de vraag rijst
‘hoe moeten wij samenleven?’. Meer nog, het gaat verder dan dat. Ook
binnen onze eigen westerse cultuur zijn er meer en meer uiteenlopende
standpunten en overtuigingen waardoor we ook kunnen spreken over
pluralisme of zelfs een ‘pluraliteit van singulariteiten’. Ieder individu is
uniek en verschillend en er is als het ware een verscheidenheid aan
eigenheden.
De vraag naar ethiek, naar iets dat ons al deze verschillende standpunten
kan helpen regelen, stijgt dan ook. Want hoe kan je samenleven in een
maatschappij waar elk individu een andere opvatting heeft van het
‘goede’ en het ‘kwade’?
Hiervoor is er nood aan een publieke ruimte, een plaats waar er kan
gediscussieerd worden over deze verschillende standpunten en
opvattingen. Je kan het zien als ‘samen rond een tafel zitten’. Deze tafel
zal de partijen enerzijds met elkaar verbinden en anderzijds van elkaar
onderscheiden. Een discussie aan deze tafel heeft niet het doel om tot een
consensus te komen, de discussie zelf is het doel. We willen samenleven
met verschillende culturen, ondanks dat we niet dezelfde waarden delen,
delen we wel een lotgenootschap met elkaar. We delen wat we niet
kunnen delen.
Het boek ‘het geweld van laatste woorden’ legt de focus op de spanning
tussen een smalle en een brede moraal. Een uiting van deze spanning
wordt geïllustreerd door de polemiek tussen de ethische ingenieur Van
Willigenburg en de filosoof Van Tongeren. Deze spanning komt voort uit de
botsing tussen het liberalisme en het communautarisme waar ik later in
deze paper op terugkom.
De principe benadering
De principe benadering is de meest dominante benadering binnen de
gezondheidsethiek. Deze benadering hanteert een ‘smalle’ moraal waar
rekening wordt gehouden met 4 principes: het principe van beneficence,
het principe van nonmalificence, het principe van respect voor
autonomie en het principe van rechtvaardigheid. Het verwacht dat
deze principes universeel toepasbaar zijn en wil morele vragen oplossen
door deze vier principes tegenover elkaar af te wegen.
De principes van beneficence en nonmalificence drukken enerzijds uit dat
je steeds het ‘goede’ moet proberen doen voor anderen en dat je het
welzijn van de patiënt na moet streven. Dit principe kan je koppelen aan
een cliëntgerichte zorg en een op maat gemaakte therapie binnen de
logopedie. Anderzijds moet je, wanneer je het goede niet meer kan
toepassen, te allen tijde het kwade vermijden. Dit kan je ook weer
plaatsen binnen de logopedie. Wanneer het niet mogelijk is om het
probleem volledig te verhelpen moet de therapeut het kwade, het
mogelijk beëindigen van de therapie, proberen voorkomen.
2
Het geweld van laatste woorden
Luna Geens - r0747413
Academiejaar 2021 - 2022
In Vlaanderen komen er met zekerheid minstens 150 verschillende
nationaliteiten voor. Er zijn geen woorden nodig om hierbij te vertellen dat
dit verschillende achtergronden, culturen, religies en waarden in onze
1
, samenleving samenbrengt. Het is daarbij dan ook evident dat er wordt
gesproken van een multiculturele samenleving en dat hierbij de vraag rijst
‘hoe moeten wij samenleven?’. Meer nog, het gaat verder dan dat. Ook
binnen onze eigen westerse cultuur zijn er meer en meer uiteenlopende
standpunten en overtuigingen waardoor we ook kunnen spreken over
pluralisme of zelfs een ‘pluraliteit van singulariteiten’. Ieder individu is
uniek en verschillend en er is als het ware een verscheidenheid aan
eigenheden.
De vraag naar ethiek, naar iets dat ons al deze verschillende standpunten
kan helpen regelen, stijgt dan ook. Want hoe kan je samenleven in een
maatschappij waar elk individu een andere opvatting heeft van het
‘goede’ en het ‘kwade’?
Hiervoor is er nood aan een publieke ruimte, een plaats waar er kan
gediscussieerd worden over deze verschillende standpunten en
opvattingen. Je kan het zien als ‘samen rond een tafel zitten’. Deze tafel
zal de partijen enerzijds met elkaar verbinden en anderzijds van elkaar
onderscheiden. Een discussie aan deze tafel heeft niet het doel om tot een
consensus te komen, de discussie zelf is het doel. We willen samenleven
met verschillende culturen, ondanks dat we niet dezelfde waarden delen,
delen we wel een lotgenootschap met elkaar. We delen wat we niet
kunnen delen.
Het boek ‘het geweld van laatste woorden’ legt de focus op de spanning
tussen een smalle en een brede moraal. Een uiting van deze spanning
wordt geïllustreerd door de polemiek tussen de ethische ingenieur Van
Willigenburg en de filosoof Van Tongeren. Deze spanning komt voort uit de
botsing tussen het liberalisme en het communautarisme waar ik later in
deze paper op terugkom.
De principe benadering
De principe benadering is de meest dominante benadering binnen de
gezondheidsethiek. Deze benadering hanteert een ‘smalle’ moraal waar
rekening wordt gehouden met 4 principes: het principe van beneficence,
het principe van nonmalificence, het principe van respect voor
autonomie en het principe van rechtvaardigheid. Het verwacht dat
deze principes universeel toepasbaar zijn en wil morele vragen oplossen
door deze vier principes tegenover elkaar af te wegen.
De principes van beneficence en nonmalificence drukken enerzijds uit dat
je steeds het ‘goede’ moet proberen doen voor anderen en dat je het
welzijn van de patiënt na moet streven. Dit principe kan je koppelen aan
een cliëntgerichte zorg en een op maat gemaakte therapie binnen de
logopedie. Anderzijds moet je, wanneer je het goede niet meer kan
toepassen, te allen tijde het kwade vermijden. Dit kan je ook weer
plaatsen binnen de logopedie. Wanneer het niet mogelijk is om het
probleem volledig te verhelpen moet de therapeut het kwade, het
mogelijk beëindigen van de therapie, proberen voorkomen.
2
