Leerdocument
Economische
Bedrijfsomgeving
tentamen
Inhoudsopgave
SCHRIFTELIJK TENTAMEN........................................................................................................................ 2
HOOFDSTUK 1 – ECONOMISCH HANDELEN, BEDRIJFSOMGEVING EN DUURZAAMHEID............................2
1.2 BEDRIJFSOMGEVING...................................................................................................................................3
DUURZAAMHEID..............................................................................................................................................4
1.4 HET GOEDE LEVEN......................................................................................................................................5
Soorten levenskwaliteiten.........................................................................................................................5
1.5 ECONOMISCHE GEGEVENS............................................................................................................................7
HOOFDSTUK 4 – SOCIALE OMGEVING...................................................................................................... 8
4.1 INSTITUTIES...............................................................................................................................................8
4.2 CULTUUR..................................................................................................................................................9
Dimensies van cultuurverschillen..............................................................................................................9
Cultuur en de bedrijfsomgeving..............................................................................................................11
De sociale inbedding van de onderneming.............................................................................................12
Aanbod en vraag op de arbeidsmarkt....................................................................................................13
De arbeidsmarkt: een heel speciale markt.............................................................................................14
4.5 STRATIFICATIE EN LEVENSSTIJL....................................................................................................................16
HOOFDSTUK 6 – CONSUMENTEN EN PRODUCENTEN.............................................................................18
6.1 OPZOEK NAAR NUT...................................................................................................................................18
Op zoek naar nut.....................................................................................................................................19
, 6.2 KRITIEK OP DE CONSUMPTIEMAATSCHAPPIJ...................................................................................................21
6.3 ONDERNEMING EN CONCURRENTIE..............................................................................................................22
6.4 ONDERNEMING EN CONCURRENTIEPOSITIE....................................................................................................24
6.5 ONDERNEMING EN STRATEGIE....................................................................................................................25
Kritische succesfactoren en prestatie-indicatoren..................................................................................25
HOOFDSTUK 9 – TECHNISCHE OMGEVING.............................................................................................. 26
9.1 FASEN IN DE TECHNOLOGIE........................................................................................................................26
9.2 GROEI VAN DE PRODUCTIEFACTOREN...........................................................................................................28
9.3 TECHNISCHE ONTWIKKELING.......................................................................................................................29
Schriftelijk tentamen
Het schriftelijk tentamen zal bestaan uit 40 multiple choice vragen waarvan de student minimaal 27
vragen goed beantwoord moet hebben om een voldoende (5,5) te halen.
Hiervoor geldt de onderstaande indeling. De toetsmatrijs waarop het schriftelijke tentamen
gebaseerd is kan je vinden op Brightspace.
Leerdoelen
o Kennis en toepassen van algemeen economische begrippen uit de verplichte literatuur
(omgevings- en bedrijfstakanalyse)
Ca. 40%
o Kunnen toepassen van algemeen economische theorieën en concepten uit de verplichte
literatuur (omgevings- en bedrijfstakanalyse)
Ca. 10%
o Kunnen analyseren van samenhang tussen algemeen economische variabelen uit de
verplichte literatuur (omgevings- en bedrijfstakanalyse)
Ca. 40%
o Een relatie kunnen leggen tussen algemeen economische ontwikkelingen en het beleid van
een onderneming (Komt ook aan de orde in het portfolio)
Ca. 10%
Totaal 100%
Hoofdstuk 1 – Economisch handelen,
bedrijfsomgeving en duurzaamheid
1.1 Economisch handelen
Welvaart: Het beschikken over goederen en diensten voor bevrediging van behoeften.
Middelen: Iets wat een behoefte bevredigd (zijn alternatief aanwendbaar of schaars).
Schaarste: Als er niet genoeg voor iedereen van is.
,Economisch handelen: Het streven naar maximale welvaart met behulp van schaarse middelen. Het
economisch handelen speelt zich af in en tussen diverse organisaties. Dit kan zijn van transacties
tussen verschillende personen en organisaties waarmee geldstromen zijn gemoeid.
Economische wetenschap: Bestudeert economisch handelen.
De economisch handelen kan men op verschillende niveaus bestuderen:
o Meso- en micro-economie
o Macro-economie
o Monetaire economie
o Internationale economische betrekkingen
1.2 Bedrijfsomgeving
Voor het bevredigen van behoeften hebben mensen meestal goederen en diensten nodig die
bedrijven en de overheid produceren. Ondernemingen en overheden voegen waarde toe aan
producten zodat ze beter aan de vraag van klanten en burgers voldoen. De mensen die werken in de
organisaties voor inkomen. Met hun verdiensten kunnen zij zichzelf en hun gezin onderhouden. Ook
betalen zij belasting, premies en zorgverzekeringen, zodat de overheid haar taken kan uitvoeren.
Ondernemingen produceren 80%, de rest de overheid.
Ondernemingen zijn sterk verbonden met hun omgeving. De DESTEP-factoren hebben grote invloed
op de ondernemingen en omgekeerd hebben ondernemingen ook invloed op de omgeving. De
omgeving van de onderneming die invloed uitoefent op de resultaten noemt men de
bedrijfsomgeving.
Directe omgeving (Intern, meso):
De markt van de onderneming, waarop zij veel invloed kunnen uitoefenen. Verschillende afdelingen.
o Leveranciers
o Onderneming
o Concurrenten
o Afnemers
Indirecte omgeving (Bedrijfstak, meso):
De aspecten waarop de onderneming enige invloed op kan uitoefenen.
o Technologie
o Overheidsinvloed
o Milieu
o Cultuur
o Publieke opinie
o Media
Ruime omgeving (DESTEP, macro):
Op deze omgeving heeft de onderneming geen invloed.
o Conjunctuur
o Loonkosten
o Wisselkoersen
o Energieprijzen
, o Rente
We onderscheiden: economisch kapitaal, sociaal kapitaal en ecologisch kapitaal
Economisch kapitaal
Het economische kapitaal bestaat uit: machines, gebouwen en infrastructuur.
Van de totale productie besteden de rijke landen ongeveer 20% aan investeringen om de
kapitaalgoederenvoorraad te behouden en uit te breiden. Deze productie kan dus niet gebruikt
worden voor consumptiegoederen. De huidige generatie moet dit kapitaal onderhouden en
vervangen en zo nodig uitbreiden. Het economisch kapitaal is zo ingericht dat een efficiënte
productie mogelijk is voor het verwerven van welvaart. Efficiëntie is een doel bereiken met zo min
mogelijk middelen. Efficiëntie is goed om verspilling tegen te gaan en is daarmee ook een duurzaam
uitgangspunt. Het economisch kapitaal is essentieel voor het sociaal kapitaal. Als het economisch
kapitaal afneemt met werkloosheid en verlies van welvaart als gevolg, zal ook het sociaal kapitaal te
lijden hebben.
Sociaal kapitaal
Sociaal kapitaal bestaat uit kennis, vaardigheden en houdingen opgebouwd over de meest wenselijke
vormen van samenleven in gezinnen en andere organisaties. Het is de wijze waarop mensen in
ondernemingen met elkaar omgegaan en de gezinnen van de medewerkers. Tot het sociaal kapitaal
behoren ook de mogelijkheden om kennis op te doen die belangrijk is om te produceren: human
capital. Het is voor het behoud van het sociale kapitaal nodig dat er een zekere rechtvaardige
verdeling is van goederen en diensten.
Ecologisch kapitaal
Bestaat uit voorraden grondstoffen, schone lucht, water en zonlicht, de mogelijkheid in de natuur de
recreëren en de mogelijkheid van de natuur om afvalstoffen op te nemen en te zuiveren. Het is
belangrijk dat het ecologisch kapitaal veerkrachtig blijft om functies ook in de verre toekomst te
kunnen uitoefenen.
Er zijn dus met betrekking tot de kapitalen drie leidende principes: economisch efficiëntie, sociale
rechtvaardigheid en ecologische veerkracht.
Duurzaamheid
Lange termijn
Duurzaamheid betekent iets wat lang meegaat, wat houdbaar blijft. Duurzaamheid staat tegenover
verval en dingen die men een korte tijd kan gebruiken. Duurzame activiteiten binnen een
onderneming gaan langer dan een half jaar mee.
Natuurlijke bronnen
Duurzaamheid staat tegenover de dreiging van de uitputting van de bronnen en vervuiling van de
fysieke leefomgeving. Bij een duurzaam gebruik van de bronnen gaat het erom dat de natuur haar
functies ook op lange termijn kan blijven vervullen. Het rapport our common future gaat over het
denken over duurzaamheid en het stimuleren van duurzaam gedrag. In dit rapport is duurzame
ontwikkeling een ontwikkeling waarbij in de behoeften van de huidige generatie kan worden
voorzien zonder de mogelijkheden van de behoeftebevrediging voor komende generaties te tasten.
Duurzame ontwikkeling
Men spreekt liever van een duurzame ontwikkeling dan van een duurzame economisch. De
economie is altijd in beweging. Bovendien is de huidige economie niet duurzaam. Deze zou in de
richting van duurzaamheid moeten gaan.
Economische
Bedrijfsomgeving
tentamen
Inhoudsopgave
SCHRIFTELIJK TENTAMEN........................................................................................................................ 2
HOOFDSTUK 1 – ECONOMISCH HANDELEN, BEDRIJFSOMGEVING EN DUURZAAMHEID............................2
1.2 BEDRIJFSOMGEVING...................................................................................................................................3
DUURZAAMHEID..............................................................................................................................................4
1.4 HET GOEDE LEVEN......................................................................................................................................5
Soorten levenskwaliteiten.........................................................................................................................5
1.5 ECONOMISCHE GEGEVENS............................................................................................................................7
HOOFDSTUK 4 – SOCIALE OMGEVING...................................................................................................... 8
4.1 INSTITUTIES...............................................................................................................................................8
4.2 CULTUUR..................................................................................................................................................9
Dimensies van cultuurverschillen..............................................................................................................9
Cultuur en de bedrijfsomgeving..............................................................................................................11
De sociale inbedding van de onderneming.............................................................................................12
Aanbod en vraag op de arbeidsmarkt....................................................................................................13
De arbeidsmarkt: een heel speciale markt.............................................................................................14
4.5 STRATIFICATIE EN LEVENSSTIJL....................................................................................................................16
HOOFDSTUK 6 – CONSUMENTEN EN PRODUCENTEN.............................................................................18
6.1 OPZOEK NAAR NUT...................................................................................................................................18
Op zoek naar nut.....................................................................................................................................19
, 6.2 KRITIEK OP DE CONSUMPTIEMAATSCHAPPIJ...................................................................................................21
6.3 ONDERNEMING EN CONCURRENTIE..............................................................................................................22
6.4 ONDERNEMING EN CONCURRENTIEPOSITIE....................................................................................................24
6.5 ONDERNEMING EN STRATEGIE....................................................................................................................25
Kritische succesfactoren en prestatie-indicatoren..................................................................................25
HOOFDSTUK 9 – TECHNISCHE OMGEVING.............................................................................................. 26
9.1 FASEN IN DE TECHNOLOGIE........................................................................................................................26
9.2 GROEI VAN DE PRODUCTIEFACTOREN...........................................................................................................28
9.3 TECHNISCHE ONTWIKKELING.......................................................................................................................29
Schriftelijk tentamen
Het schriftelijk tentamen zal bestaan uit 40 multiple choice vragen waarvan de student minimaal 27
vragen goed beantwoord moet hebben om een voldoende (5,5) te halen.
Hiervoor geldt de onderstaande indeling. De toetsmatrijs waarop het schriftelijke tentamen
gebaseerd is kan je vinden op Brightspace.
Leerdoelen
o Kennis en toepassen van algemeen economische begrippen uit de verplichte literatuur
(omgevings- en bedrijfstakanalyse)
Ca. 40%
o Kunnen toepassen van algemeen economische theorieën en concepten uit de verplichte
literatuur (omgevings- en bedrijfstakanalyse)
Ca. 10%
o Kunnen analyseren van samenhang tussen algemeen economische variabelen uit de
verplichte literatuur (omgevings- en bedrijfstakanalyse)
Ca. 40%
o Een relatie kunnen leggen tussen algemeen economische ontwikkelingen en het beleid van
een onderneming (Komt ook aan de orde in het portfolio)
Ca. 10%
Totaal 100%
Hoofdstuk 1 – Economisch handelen,
bedrijfsomgeving en duurzaamheid
1.1 Economisch handelen
Welvaart: Het beschikken over goederen en diensten voor bevrediging van behoeften.
Middelen: Iets wat een behoefte bevredigd (zijn alternatief aanwendbaar of schaars).
Schaarste: Als er niet genoeg voor iedereen van is.
,Economisch handelen: Het streven naar maximale welvaart met behulp van schaarse middelen. Het
economisch handelen speelt zich af in en tussen diverse organisaties. Dit kan zijn van transacties
tussen verschillende personen en organisaties waarmee geldstromen zijn gemoeid.
Economische wetenschap: Bestudeert economisch handelen.
De economisch handelen kan men op verschillende niveaus bestuderen:
o Meso- en micro-economie
o Macro-economie
o Monetaire economie
o Internationale economische betrekkingen
1.2 Bedrijfsomgeving
Voor het bevredigen van behoeften hebben mensen meestal goederen en diensten nodig die
bedrijven en de overheid produceren. Ondernemingen en overheden voegen waarde toe aan
producten zodat ze beter aan de vraag van klanten en burgers voldoen. De mensen die werken in de
organisaties voor inkomen. Met hun verdiensten kunnen zij zichzelf en hun gezin onderhouden. Ook
betalen zij belasting, premies en zorgverzekeringen, zodat de overheid haar taken kan uitvoeren.
Ondernemingen produceren 80%, de rest de overheid.
Ondernemingen zijn sterk verbonden met hun omgeving. De DESTEP-factoren hebben grote invloed
op de ondernemingen en omgekeerd hebben ondernemingen ook invloed op de omgeving. De
omgeving van de onderneming die invloed uitoefent op de resultaten noemt men de
bedrijfsomgeving.
Directe omgeving (Intern, meso):
De markt van de onderneming, waarop zij veel invloed kunnen uitoefenen. Verschillende afdelingen.
o Leveranciers
o Onderneming
o Concurrenten
o Afnemers
Indirecte omgeving (Bedrijfstak, meso):
De aspecten waarop de onderneming enige invloed op kan uitoefenen.
o Technologie
o Overheidsinvloed
o Milieu
o Cultuur
o Publieke opinie
o Media
Ruime omgeving (DESTEP, macro):
Op deze omgeving heeft de onderneming geen invloed.
o Conjunctuur
o Loonkosten
o Wisselkoersen
o Energieprijzen
, o Rente
We onderscheiden: economisch kapitaal, sociaal kapitaal en ecologisch kapitaal
Economisch kapitaal
Het economische kapitaal bestaat uit: machines, gebouwen en infrastructuur.
Van de totale productie besteden de rijke landen ongeveer 20% aan investeringen om de
kapitaalgoederenvoorraad te behouden en uit te breiden. Deze productie kan dus niet gebruikt
worden voor consumptiegoederen. De huidige generatie moet dit kapitaal onderhouden en
vervangen en zo nodig uitbreiden. Het economisch kapitaal is zo ingericht dat een efficiënte
productie mogelijk is voor het verwerven van welvaart. Efficiëntie is een doel bereiken met zo min
mogelijk middelen. Efficiëntie is goed om verspilling tegen te gaan en is daarmee ook een duurzaam
uitgangspunt. Het economisch kapitaal is essentieel voor het sociaal kapitaal. Als het economisch
kapitaal afneemt met werkloosheid en verlies van welvaart als gevolg, zal ook het sociaal kapitaal te
lijden hebben.
Sociaal kapitaal
Sociaal kapitaal bestaat uit kennis, vaardigheden en houdingen opgebouwd over de meest wenselijke
vormen van samenleven in gezinnen en andere organisaties. Het is de wijze waarop mensen in
ondernemingen met elkaar omgegaan en de gezinnen van de medewerkers. Tot het sociaal kapitaal
behoren ook de mogelijkheden om kennis op te doen die belangrijk is om te produceren: human
capital. Het is voor het behoud van het sociale kapitaal nodig dat er een zekere rechtvaardige
verdeling is van goederen en diensten.
Ecologisch kapitaal
Bestaat uit voorraden grondstoffen, schone lucht, water en zonlicht, de mogelijkheid in de natuur de
recreëren en de mogelijkheid van de natuur om afvalstoffen op te nemen en te zuiveren. Het is
belangrijk dat het ecologisch kapitaal veerkrachtig blijft om functies ook in de verre toekomst te
kunnen uitoefenen.
Er zijn dus met betrekking tot de kapitalen drie leidende principes: economisch efficiëntie, sociale
rechtvaardigheid en ecologische veerkracht.
Duurzaamheid
Lange termijn
Duurzaamheid betekent iets wat lang meegaat, wat houdbaar blijft. Duurzaamheid staat tegenover
verval en dingen die men een korte tijd kan gebruiken. Duurzame activiteiten binnen een
onderneming gaan langer dan een half jaar mee.
Natuurlijke bronnen
Duurzaamheid staat tegenover de dreiging van de uitputting van de bronnen en vervuiling van de
fysieke leefomgeving. Bij een duurzaam gebruik van de bronnen gaat het erom dat de natuur haar
functies ook op lange termijn kan blijven vervullen. Het rapport our common future gaat over het
denken over duurzaamheid en het stimuleren van duurzaam gedrag. In dit rapport is duurzame
ontwikkeling een ontwikkeling waarbij in de behoeften van de huidige generatie kan worden
voorzien zonder de mogelijkheden van de behoeftebevrediging voor komende generaties te tasten.
Duurzame ontwikkeling
Men spreekt liever van een duurzame ontwikkeling dan van een duurzame economisch. De
economie is altijd in beweging. Bovendien is de huidige economie niet duurzaam. Deze zou in de
richting van duurzaamheid moeten gaan.
