Rechtspsychologie samenvatting tentamen
Leerdoelen
De student kan de in de kennisclips- en werkcolleges behandelde zaken, waaronder
in ieder geval de zaken Rijkbloem, Opa Donker, Schiedammer Parkmoord, Ronald
Cotton, Appelschase Babymoord en Verdachte vaders beschrijven en in verband
brengen met een rechtspsychologisch probleem.
Rijkbloem
De strafrechtelijke ruis: tunnelvisie
Casus: Danny Rijkbloem (jongen van 23 jaar) had relatie met Nicole Lammens. De
ouders van Nicole waren niet blij met de relatie. Nicole wilde de relatie verbreken.
De ouders gingen samen met Nicole naar het huis van Danny. Vader Lammens werd
door een kogel om het leven gebracht. Maar wie is de dader? Rijkbloem of de
moeder van Nicole.
- Het was veel aannemelijker dat Rijkbloem de verdachte was, omdat hij al een
verleden had. Er is helemaal niet gekeken naar de moeder. De vooroordelen van de
politie stonden echte waarheidsvinding in de weg.
- Aannemelijkheid geeft geen zekerheid dat iets ook in dit geval zo is gegaan.
Opa Donker
De strafrechtelijke ruis: operant leren: het gedrag v.h. kind wordt perfect gestuurd
door de goed/ en afkeuring van de interviewster.
- Heleen was niet vrij om te zeggen wat ze wilde. Heleen merkte aan de interviewster
dat ze er blijer mee was als Heleen dingen zei die voor Opa Donker heel belastend
waren.
- door collaboratieve storytelling wordt de vertrouwbaarheid van de verklaringen
minder.
Schiedammer Parkmoord
De strafrechtelijke ruis: tunnelvisie, beïnvloeding en herinneringen (twijfelen aan
getuige). Politie geeft daderinformatie weg.
- casus: Nienke was met haar vriendje Maikel aan het spelen in het park. De dader
pleegde ontuchtige handelingen met beide kinderen en vermoordde Nienke. Cees
B werd als verdachte aangewezen. Hij werd meerdere malen verhoord en ontkent
iets met de zaak te maken te hebben gehad. Even erna bekent hij toch, maar trekt
dan de verklaring in en ontkent iets met de zaak te maken hebben gehad. Er is
weinig tot geen rechtstreeks bewijs tegen Cees.
- de rechtspsychologische aspecten:
o Het signalement (waarneming: tunnelvisie bij opsporingsambtenaren)
o Het verhoor van Cees B. (tunnelvisie, beïnvloeding, herinnering)
o De bekentenis van Cees B. (beïnvloeding)
- omdat het zoontje van een politieagent verklaarde dat Cees B hem een keertje in
het park heeft gevraagd om hem af te trekken, gingen ze ervanuit dan Cees B het
wel gedaan moest hebben.
- Ook was de maatschappelijke druk erg hoog, waardoor de opsporingsambtenaren
de zaak heel graag wilden oplossen.
- de opsporingsambtenaren hadden als doel een bekennende verklaring krijgen en
niet waarheidsvinding.
,Ronald Cotton
De strafrechtelijke ruis: vergissingen en leugens in verklaringen van verdachten en
getuigen, plaatsingsprobleem.
- casus: Jennifer Thomsomen een 22 jarige studente wordt in haar appartement op
de begane grond verkracht. Ze denkt: als ik dit overleef, wil ik een hele nauwkeurige
beschrijving kunnen geven van de dader dus ik ga op alle details letten. Door een list
kan zij ontsnappen. De dader verlaat eveneens het pand en zoekt een nieuw
slachtoffer. Ook het nieuwe slachtoffer wordt verkracht. Jennifer doet aangifte en er
wordt een compositietekening gemaakt en die verschijnt in de media. Er komen tips
binnen en die leiden naar de 22-jarige Ronald Cotton. Jennifer krijgt een aantal
foto’s voorgelegd en wijst Ronald Cotton aan. Cotton gaat naar het politiebureau
omdat hij van een bekende te horen heeft gekregen dat hij gezocht wordt. Hij werd
daar aangehouden. Dit omdat hij in een restaurant in de buurt werkt, al een aantal
strafbare feiten heeft begaan en omdat hij in zijn jeugd betrokken is geweest bij een
zedendelict. Hij had een alibi, maar wijzigde dat. Er is sprake van een goed verhaal
en Jennifer was ervan overtuigd dat hij de dader was. In de 2e test wijst zij hem
opnieuw aan als verdachte. Hij wordt veroordeeld en hij gaat in beroep. Daar wordt
hij nogmaals schuldig bevonden. Poole zit in dezelfde gevangenis. Op een gegeven
moment laat Poole los dat hij die verkrachtingen heeft gepleegd. Zelfs een
herziening heeft geen zin. Ze blijft Cotton aanwijzen, zelfs toen Poole in de rechtszaal
zat. 10 jaar later kwam Cotton vrij door een nieuwe DNA techniek. Waaruit blijkt dat
Poole de dader is. Cotton wordt vrijgesproken.
Apelschase Babymoord
, - (de Appelschase babymoord) moet je ook weten wat de verschillen zijn tussen de
uitspraken van rechtbank en hof en hoe met name het hof zijn beslissing heeft
gemotiveerd: Het verschil tussen beoordeling rb en hof komt door de getuige.
De rb:
o vrijspraak, omdat ze de getuigenverklaring van D. niet accepteren omdat er
sprake is van wederzijdse beïnvloeding.
Hof:
o 8 jaar
o omdat de dader doelgericht was en bekend me de woningsituatie en
gewoontes.
o Het moet dezelfde persoon zijn die de baby in de sloot heeft gelegd.
o Refereert naar voorbereidingshandeling van A.
o Angelique vroeg naar uitlaatgewoonte.
o De tijdloon speelde een rol
o ze had daderkennis.
- De strafrechtelijke ruis: tunnelvisie
- casus: vader en moeder gingen met de hond wandelen en de kinderen lagen in
bed. Toen ze terugkwamen van het wandelen hoorden ze een kind huilen en zijn ze
naar boven gegaan. Het kindje van 1 jaar lag niet meer in bed. Het kindje werd
vermist. Later die avond word het kindje buiten dood gevonden. Angelique werd
meteen als enige verdachte verdacht. Dit omdat zij de enige zou zijn die het
gedaan zou kunnen hebben. Ze had zogenaamd geen alibi, had daderinformatie
en wist de weg in het huis. Angelique werd veroordeeld voor de moord op het
kindje. Later bleek dat Angelique het niet gedaan had kunnen hebben en is ze
vrijgesproken.
Verdachte vaders
De strafrechtelijke ruis: valse aangifte, bekentenis uitlokken
- casus: een vader wordt verdacht van ontuchtige handelingen plegen met zijn
kinderen. De aangiften zijn gedaan door de moeder en de kinderen. Later blijkt dat
moeder de kinderen maanden lang heeft ingepraat dat vader aan ze heeft
gezeten, maar dat is helemaal niet gebeurd. Later wordt vader vrijgesproken.
De student kan uitleggen wat met de term gerechtelijke dwaling wordt bedoeld en
dit begrip toepassen op een concrete casus.
Van rechterlijke dwaling is sprake als iemand is veroordeeld voor een misdrijf dat hij
niet heeft begaan of voor een misdrijf dat niet heeft plaatsgevonden.
Er is GEEN sprake van rechterlijke dwaling als de rechter een misdrijf verkeerd
kwalificeert of een te zware, een te lichte, ten onrechte geen straf aan de
verdachte oplegt of ten onrechte een tijd in vh heeft gezeten.
Als het hof een uitspraak van de rechter herziet, wordt de uitspraak van de rechter
niet als dwaling gezien.
Dwalingen kunnen het gevolg zijn van fouten die door de politie zijn gemaakt
(afgedwongen bekentenis, slecht opsporingsonderzoek en meineed); fouten van
het OM (geheimhouden van ontlastend bewijs); fouten van getuigen; misleidend
indirect bewijs; slechte advocaat; geen aandacht voor alibi, etc.
Leerdoelen
De student kan de in de kennisclips- en werkcolleges behandelde zaken, waaronder
in ieder geval de zaken Rijkbloem, Opa Donker, Schiedammer Parkmoord, Ronald
Cotton, Appelschase Babymoord en Verdachte vaders beschrijven en in verband
brengen met een rechtspsychologisch probleem.
Rijkbloem
De strafrechtelijke ruis: tunnelvisie
Casus: Danny Rijkbloem (jongen van 23 jaar) had relatie met Nicole Lammens. De
ouders van Nicole waren niet blij met de relatie. Nicole wilde de relatie verbreken.
De ouders gingen samen met Nicole naar het huis van Danny. Vader Lammens werd
door een kogel om het leven gebracht. Maar wie is de dader? Rijkbloem of de
moeder van Nicole.
- Het was veel aannemelijker dat Rijkbloem de verdachte was, omdat hij al een
verleden had. Er is helemaal niet gekeken naar de moeder. De vooroordelen van de
politie stonden echte waarheidsvinding in de weg.
- Aannemelijkheid geeft geen zekerheid dat iets ook in dit geval zo is gegaan.
Opa Donker
De strafrechtelijke ruis: operant leren: het gedrag v.h. kind wordt perfect gestuurd
door de goed/ en afkeuring van de interviewster.
- Heleen was niet vrij om te zeggen wat ze wilde. Heleen merkte aan de interviewster
dat ze er blijer mee was als Heleen dingen zei die voor Opa Donker heel belastend
waren.
- door collaboratieve storytelling wordt de vertrouwbaarheid van de verklaringen
minder.
Schiedammer Parkmoord
De strafrechtelijke ruis: tunnelvisie, beïnvloeding en herinneringen (twijfelen aan
getuige). Politie geeft daderinformatie weg.
- casus: Nienke was met haar vriendje Maikel aan het spelen in het park. De dader
pleegde ontuchtige handelingen met beide kinderen en vermoordde Nienke. Cees
B werd als verdachte aangewezen. Hij werd meerdere malen verhoord en ontkent
iets met de zaak te maken te hebben gehad. Even erna bekent hij toch, maar trekt
dan de verklaring in en ontkent iets met de zaak te maken hebben gehad. Er is
weinig tot geen rechtstreeks bewijs tegen Cees.
- de rechtspsychologische aspecten:
o Het signalement (waarneming: tunnelvisie bij opsporingsambtenaren)
o Het verhoor van Cees B. (tunnelvisie, beïnvloeding, herinnering)
o De bekentenis van Cees B. (beïnvloeding)
- omdat het zoontje van een politieagent verklaarde dat Cees B hem een keertje in
het park heeft gevraagd om hem af te trekken, gingen ze ervanuit dan Cees B het
wel gedaan moest hebben.
- Ook was de maatschappelijke druk erg hoog, waardoor de opsporingsambtenaren
de zaak heel graag wilden oplossen.
- de opsporingsambtenaren hadden als doel een bekennende verklaring krijgen en
niet waarheidsvinding.
,Ronald Cotton
De strafrechtelijke ruis: vergissingen en leugens in verklaringen van verdachten en
getuigen, plaatsingsprobleem.
- casus: Jennifer Thomsomen een 22 jarige studente wordt in haar appartement op
de begane grond verkracht. Ze denkt: als ik dit overleef, wil ik een hele nauwkeurige
beschrijving kunnen geven van de dader dus ik ga op alle details letten. Door een list
kan zij ontsnappen. De dader verlaat eveneens het pand en zoekt een nieuw
slachtoffer. Ook het nieuwe slachtoffer wordt verkracht. Jennifer doet aangifte en er
wordt een compositietekening gemaakt en die verschijnt in de media. Er komen tips
binnen en die leiden naar de 22-jarige Ronald Cotton. Jennifer krijgt een aantal
foto’s voorgelegd en wijst Ronald Cotton aan. Cotton gaat naar het politiebureau
omdat hij van een bekende te horen heeft gekregen dat hij gezocht wordt. Hij werd
daar aangehouden. Dit omdat hij in een restaurant in de buurt werkt, al een aantal
strafbare feiten heeft begaan en omdat hij in zijn jeugd betrokken is geweest bij een
zedendelict. Hij had een alibi, maar wijzigde dat. Er is sprake van een goed verhaal
en Jennifer was ervan overtuigd dat hij de dader was. In de 2e test wijst zij hem
opnieuw aan als verdachte. Hij wordt veroordeeld en hij gaat in beroep. Daar wordt
hij nogmaals schuldig bevonden. Poole zit in dezelfde gevangenis. Op een gegeven
moment laat Poole los dat hij die verkrachtingen heeft gepleegd. Zelfs een
herziening heeft geen zin. Ze blijft Cotton aanwijzen, zelfs toen Poole in de rechtszaal
zat. 10 jaar later kwam Cotton vrij door een nieuwe DNA techniek. Waaruit blijkt dat
Poole de dader is. Cotton wordt vrijgesproken.
Apelschase Babymoord
, - (de Appelschase babymoord) moet je ook weten wat de verschillen zijn tussen de
uitspraken van rechtbank en hof en hoe met name het hof zijn beslissing heeft
gemotiveerd: Het verschil tussen beoordeling rb en hof komt door de getuige.
De rb:
o vrijspraak, omdat ze de getuigenverklaring van D. niet accepteren omdat er
sprake is van wederzijdse beïnvloeding.
Hof:
o 8 jaar
o omdat de dader doelgericht was en bekend me de woningsituatie en
gewoontes.
o Het moet dezelfde persoon zijn die de baby in de sloot heeft gelegd.
o Refereert naar voorbereidingshandeling van A.
o Angelique vroeg naar uitlaatgewoonte.
o De tijdloon speelde een rol
o ze had daderkennis.
- De strafrechtelijke ruis: tunnelvisie
- casus: vader en moeder gingen met de hond wandelen en de kinderen lagen in
bed. Toen ze terugkwamen van het wandelen hoorden ze een kind huilen en zijn ze
naar boven gegaan. Het kindje van 1 jaar lag niet meer in bed. Het kindje werd
vermist. Later die avond word het kindje buiten dood gevonden. Angelique werd
meteen als enige verdachte verdacht. Dit omdat zij de enige zou zijn die het
gedaan zou kunnen hebben. Ze had zogenaamd geen alibi, had daderinformatie
en wist de weg in het huis. Angelique werd veroordeeld voor de moord op het
kindje. Later bleek dat Angelique het niet gedaan had kunnen hebben en is ze
vrijgesproken.
Verdachte vaders
De strafrechtelijke ruis: valse aangifte, bekentenis uitlokken
- casus: een vader wordt verdacht van ontuchtige handelingen plegen met zijn
kinderen. De aangiften zijn gedaan door de moeder en de kinderen. Later blijkt dat
moeder de kinderen maanden lang heeft ingepraat dat vader aan ze heeft
gezeten, maar dat is helemaal niet gebeurd. Later wordt vader vrijgesproken.
De student kan uitleggen wat met de term gerechtelijke dwaling wordt bedoeld en
dit begrip toepassen op een concrete casus.
Van rechterlijke dwaling is sprake als iemand is veroordeeld voor een misdrijf dat hij
niet heeft begaan of voor een misdrijf dat niet heeft plaatsgevonden.
Er is GEEN sprake van rechterlijke dwaling als de rechter een misdrijf verkeerd
kwalificeert of een te zware, een te lichte, ten onrechte geen straf aan de
verdachte oplegt of ten onrechte een tijd in vh heeft gezeten.
Als het hof een uitspraak van de rechter herziet, wordt de uitspraak van de rechter
niet als dwaling gezien.
Dwalingen kunnen het gevolg zijn van fouten die door de politie zijn gemaakt
(afgedwongen bekentenis, slecht opsporingsonderzoek en meineed); fouten van
het OM (geheimhouden van ontlastend bewijs); fouten van getuigen; misleidend
indirect bewijs; slechte advocaat; geen aandacht voor alibi, etc.
