Inhoud
Mens en Recht........................................................................................................................................3
Hoofdstuk 1............................................................................................................................................3
1.1...................................................................................................................................................3
1.2 Vindplaats van het recht...........................................................................................................3
1.2.1 Wet- en regelgeving...................................................................................................................4
1.2.2 jurisprudentie........................................................................................................................4
1.2.3 gewoonterecht......................................................................................................................5
1.2.4 verdrag...................................................................................................................................5
1.3 aard van de regels.........................................................................................................................5
1.3.1 Dwingend en aanvullend recht..............................................................................................5
1.3.2 rangorde in regelingen...........................................................................................................6
1.3.3 objectief en subjectief recht..................................................................................................6
1.4 grondrechten................................................................................................................................6
1.5 recht en de praktijk van het zorg- en welzijn................................................................................7
Hoofdstuk 2 Indeling van het recht........................................................................................................8
2.1 publiekrecht en privaatrecht....................................................................................................8
2.1.1 publiekrecht...........................................................................................................................8
2.1.2 Privaat recht........................................................................................................................10
2.1.3 publiekrecht en privaatrecht in de functionele rechtsgebieden..........................................10
2.2 Materieel recht en Formeel recht...............................................................................................10
2.3 beginselen van het procesrecht..................................................................................................11
2.3.1 geschillenbeslechting in twee instanties door onafhankelijke rechters...............................11
2.3.2 absolute en relatieve competentie......................................................................................12
2.3.3 procederen met of zonder advocaat...................................................................................12
2.3.4 Openbaarheid van de terechtzitting en de uitspraak...........................................................13
2.3.5 toetsing door de rechter......................................................................................................13
2.3.6 Alternatieve geschillenbeslechting!!!..................................................................................13
2.4 Korte schets van het procesrecht...............................................................................................13
2.4.1 bestuursprocesrecht (gaat om bedrijven van de overheid).................................................13
2.4.2 strafprocesrecht...................................................................................................................14
2.4.3 burgerlijk procesrecht..........................................................................................................14
2.5 rechtshulp en rechtsbijstand......................................................................................................15
3.Verbintenissen...................................................................................................................................16
3.1 ontstaan van een verbintenis.....................................................................................................16
, 3.2 overeenkomst.............................................................................................................................16
3.2.1 overeenkomstenrecht en de bijzondere overeenkomsten..................................................16
3.2.2 totstandkoming van een overeenkomst..............................................................................17
3.2.3 partijen bij een overeenkomst.............................................................................................18
3.2.4 Inhoud van een overeenkomst............................................................................................18
1.2.5 Geldigheid, nietigheid en vernietigbaarheid van een overeenkomst..................................19
1.2.6 Rechtsgevolgen van een overeenkomst..............................................................................20
3.3 niet-nakoming van de overeenkomst.........................................................................................20
1.3.1 Mogelijkheden van de schuldeiser bij niet-nakoming door de wederpartij.........................20
3.3.2 niet toerekenbare tekortkoming: overmacht......................................................................21
1.3.3. Speciale regels en de geschillencommissie.........................................................................21
3.4 Onrechtmatige daad...................................................................................................................21
3.4.1 onrechtmatigheid................................................................................................................22
3.4.2 toerekening..........................................................................................................................22
3.4.3 schade als gevolg van het doen of nalaten..........................................................................22
3.4.4 rechtvaardigingsgrond.........................................................................................................22
3.4.5 schadevergoeding bij onrechtmatige daad..........................................................................22
3.4.6 aansprakelijkheid en risicoaansprakelijkheid.......................................................................23
6. schulden...........................................................................................................................................23
6.1 als schulden een probleem worden............................................................................................23
6.2 positie van de schuldeiser: incasso en beslaglegging..................................................................24
1.2.2 Beslaglegging...........................................................................................................................26
6.3 schuldhulpverlening....................................................................................................................26
6.3.1. Schuldhulpverlening algemeen...............................................................................................26
6.3.2 verhelpen van de bestaande schuldensituatie........................................................................27
6.3.3 voorkomen van een nieuwe schuldensituatie.....................................................................29
6.4 Wet schuldsaneringen natuurlijke personen..............................................................................30
Procedure.....................................................................................................................................31
Gevolgen.......................................................................................................................................31
6.4.3 beëindigen of wijziging van wettelijke schuldsanering........................................................32
6.4.4 bewindvoerder....................................................................................................................32
Hoofdstuk 16........................................................................................................................................32
Zorgterreinen....................................................................................................................................32
16.2 Bekwaamheid en professionaliteit...........................................................................................32
16.3 Relatie hulpverlening................................................................................................................33
16.5 SPANNINGSVELD tussen regelgeving en praktijk......................................................................34
2
,Mens en Recht
Waarom is er recht een samenleving bestaat uit overheid en haar burgers, oftewel maatschappij,
waar individuen onderling en in relatie tot de overheid, dagelijks aan participeren op allerlei
rechtsgebieden.
Nederland is een democratische rechtstaat
1. Wetgevende Macht (de regering (Rutte) en de Staten-Generaal
2. Uitvoerende macht (het ambtenarenapparaat) à DUO
3. Rechtsprekende macht (de Rechtspraak) à controleert de wetgevende en uitvoerde
macht
Ook wel TRIAS-politica genoemd à verdeling van de machten
Hoofdstuk 1
1.1
Rechten en plichten van individuen en van de overheid. Komt voort uit normen en waarden die
algemeen gelden in de maatschappij.
Afspraken nakomen en ander geen schade toe brengen zijn normen en waarden en hieruit
zijn rechten en plichten gekomen
Rechtsregels de wijze waarop de regels gehandhaafd kunnen worden.
Het geeft spelregels voor gedragingen tussen individuen onderling en voor het handelen door de
overheid.
Rechtvaardig en recht zijn geen synoniemen.
Recht zorgt ervoor dat iemand een passende straf ondergaat en moet de zwakkeren beschermen.
Rechtvaardig is dat het eerlijk gebeurt, maar dit gebeurt niet altijd, Er is verschil tussen gelijk hebben
en gelijk krijgen.
1.2 Vindplaats van het recht
Recht wordt gemaakt door mensen. Pas als alle regels algemeen als rechtsregels zijn aanvaard en
vastgelegd behoren te tot het recht.
Rechtsbronnen (vindplaatsen en de making van het recht) zijn nogal die tijd hetzelfde
1. De wet- en regelgeving
2. De jurisprudentie
3. De gewoonte
4. Verdragen
Een rechtsbron kan dus gemaakt worden door deze 4.
3
, - niet door het openbare ministerie.
Een rechtsbron is dus een wet uit een van deze 4 punten. Een wet, door de rechter, een gewoonte of
een verdrag (EU).
1.2.1 Wet- en regelgeving
Wetten bevatten rechtsregels. Die zijn vastgesteld door de overheid.
- Overheid bestaat uit onze centrale volksvertegenwoordiging. Bestaat uit eerste en tweede
kamer Staten-Generaal.
- Lagere overheidsorganen minister, provinciale staten, gemeenteraad kunnen rechtsregels
vaststellen.
- Hoogste wetgever in Nederland is de State-Generaal samen met de regering Koning en
ministers samen.
Kortgezegd. State generaal 1e en 2e kamer. Regering is koning en ministers (o.a. Mark Rutte)
Een wet komt tot stand als de regering en State-Generaal met een wetsvoorstel instemmen.
Alleen met deze instemming van de hoogste wetgeven (state-generaal en regering) wordt met wet
aangeduid.
Wetten burgerlijke wetboek, de jeugdwet en gemeentewet. De wetten zijn genummerd en
worden wetsartikelen genoemd.
Wettenbundel verzameling van officiële wetboeken die door een uitgever zijn geselecteerd en
samen in een boek zijn opgenomen.
Hoogste wet in NL is de grondwet (GW).
Een regeling die afkomstig is van alleen de regering wordt Koninklijk Besluit (KB) genoemd. Hierin
staan geen regels. MAAR
- Als er wel regels in staan, wordt het een algemene maatregel van bestuur (AMvB)
genoemd.
Regeling afkomstig van een minister heet een ministeriële regeling.
Provinciale staten (gemeenten) kunnen regels vaststellen voor hun provincie. De gemeenteraad kan
dit doen voor het grondgebied van de gemeente.
Regeling van provinciale staten of gemeenteraad wordt een verordening genoemd
Ook buiten Nederland rechtsregels gemaakt. Nederland is lid van de Europese Unie (EU).
Een deel van de regelgevende bevoegdheden heeft Nederland overgedragen aan de organen van de
EU. Deze organen stellen verordening en richtlijnen vast die gelden in de gehele Europese Unie. De
gemeenschap verordeningen en -richtlijnen zijn hoger dan de Nederlandse grondwet.
1.2.2 jurisprudentie
Jurisprudentie is een tweede rechtsbron. Het ontstaat doordat algemene regels in de diverse
wetten en in de overige regelgeving moeten worden toegepast in individuele situaties, die
verschillend zijn.
Taak van rechter is om uit te maken hoe de regels zijn bedoeld. Dit doet hij door rechtsregels te
interpreteren en de uitkomst ervan te formuleren in een uitspraak.
4
Mens en Recht........................................................................................................................................3
Hoofdstuk 1............................................................................................................................................3
1.1...................................................................................................................................................3
1.2 Vindplaats van het recht...........................................................................................................3
1.2.1 Wet- en regelgeving...................................................................................................................4
1.2.2 jurisprudentie........................................................................................................................4
1.2.3 gewoonterecht......................................................................................................................5
1.2.4 verdrag...................................................................................................................................5
1.3 aard van de regels.........................................................................................................................5
1.3.1 Dwingend en aanvullend recht..............................................................................................5
1.3.2 rangorde in regelingen...........................................................................................................6
1.3.3 objectief en subjectief recht..................................................................................................6
1.4 grondrechten................................................................................................................................6
1.5 recht en de praktijk van het zorg- en welzijn................................................................................7
Hoofdstuk 2 Indeling van het recht........................................................................................................8
2.1 publiekrecht en privaatrecht....................................................................................................8
2.1.1 publiekrecht...........................................................................................................................8
2.1.2 Privaat recht........................................................................................................................10
2.1.3 publiekrecht en privaatrecht in de functionele rechtsgebieden..........................................10
2.2 Materieel recht en Formeel recht...............................................................................................10
2.3 beginselen van het procesrecht..................................................................................................11
2.3.1 geschillenbeslechting in twee instanties door onafhankelijke rechters...............................11
2.3.2 absolute en relatieve competentie......................................................................................12
2.3.3 procederen met of zonder advocaat...................................................................................12
2.3.4 Openbaarheid van de terechtzitting en de uitspraak...........................................................13
2.3.5 toetsing door de rechter......................................................................................................13
2.3.6 Alternatieve geschillenbeslechting!!!..................................................................................13
2.4 Korte schets van het procesrecht...............................................................................................13
2.4.1 bestuursprocesrecht (gaat om bedrijven van de overheid).................................................13
2.4.2 strafprocesrecht...................................................................................................................14
2.4.3 burgerlijk procesrecht..........................................................................................................14
2.5 rechtshulp en rechtsbijstand......................................................................................................15
3.Verbintenissen...................................................................................................................................16
3.1 ontstaan van een verbintenis.....................................................................................................16
, 3.2 overeenkomst.............................................................................................................................16
3.2.1 overeenkomstenrecht en de bijzondere overeenkomsten..................................................16
3.2.2 totstandkoming van een overeenkomst..............................................................................17
3.2.3 partijen bij een overeenkomst.............................................................................................18
3.2.4 Inhoud van een overeenkomst............................................................................................18
1.2.5 Geldigheid, nietigheid en vernietigbaarheid van een overeenkomst..................................19
1.2.6 Rechtsgevolgen van een overeenkomst..............................................................................20
3.3 niet-nakoming van de overeenkomst.........................................................................................20
1.3.1 Mogelijkheden van de schuldeiser bij niet-nakoming door de wederpartij.........................20
3.3.2 niet toerekenbare tekortkoming: overmacht......................................................................21
1.3.3. Speciale regels en de geschillencommissie.........................................................................21
3.4 Onrechtmatige daad...................................................................................................................21
3.4.1 onrechtmatigheid................................................................................................................22
3.4.2 toerekening..........................................................................................................................22
3.4.3 schade als gevolg van het doen of nalaten..........................................................................22
3.4.4 rechtvaardigingsgrond.........................................................................................................22
3.4.5 schadevergoeding bij onrechtmatige daad..........................................................................22
3.4.6 aansprakelijkheid en risicoaansprakelijkheid.......................................................................23
6. schulden...........................................................................................................................................23
6.1 als schulden een probleem worden............................................................................................23
6.2 positie van de schuldeiser: incasso en beslaglegging..................................................................24
1.2.2 Beslaglegging...........................................................................................................................26
6.3 schuldhulpverlening....................................................................................................................26
6.3.1. Schuldhulpverlening algemeen...............................................................................................26
6.3.2 verhelpen van de bestaande schuldensituatie........................................................................27
6.3.3 voorkomen van een nieuwe schuldensituatie.....................................................................29
6.4 Wet schuldsaneringen natuurlijke personen..............................................................................30
Procedure.....................................................................................................................................31
Gevolgen.......................................................................................................................................31
6.4.3 beëindigen of wijziging van wettelijke schuldsanering........................................................32
6.4.4 bewindvoerder....................................................................................................................32
Hoofdstuk 16........................................................................................................................................32
Zorgterreinen....................................................................................................................................32
16.2 Bekwaamheid en professionaliteit...........................................................................................32
16.3 Relatie hulpverlening................................................................................................................33
16.5 SPANNINGSVELD tussen regelgeving en praktijk......................................................................34
2
,Mens en Recht
Waarom is er recht een samenleving bestaat uit overheid en haar burgers, oftewel maatschappij,
waar individuen onderling en in relatie tot de overheid, dagelijks aan participeren op allerlei
rechtsgebieden.
Nederland is een democratische rechtstaat
1. Wetgevende Macht (de regering (Rutte) en de Staten-Generaal
2. Uitvoerende macht (het ambtenarenapparaat) à DUO
3. Rechtsprekende macht (de Rechtspraak) à controleert de wetgevende en uitvoerde
macht
Ook wel TRIAS-politica genoemd à verdeling van de machten
Hoofdstuk 1
1.1
Rechten en plichten van individuen en van de overheid. Komt voort uit normen en waarden die
algemeen gelden in de maatschappij.
Afspraken nakomen en ander geen schade toe brengen zijn normen en waarden en hieruit
zijn rechten en plichten gekomen
Rechtsregels de wijze waarop de regels gehandhaafd kunnen worden.
Het geeft spelregels voor gedragingen tussen individuen onderling en voor het handelen door de
overheid.
Rechtvaardig en recht zijn geen synoniemen.
Recht zorgt ervoor dat iemand een passende straf ondergaat en moet de zwakkeren beschermen.
Rechtvaardig is dat het eerlijk gebeurt, maar dit gebeurt niet altijd, Er is verschil tussen gelijk hebben
en gelijk krijgen.
1.2 Vindplaats van het recht
Recht wordt gemaakt door mensen. Pas als alle regels algemeen als rechtsregels zijn aanvaard en
vastgelegd behoren te tot het recht.
Rechtsbronnen (vindplaatsen en de making van het recht) zijn nogal die tijd hetzelfde
1. De wet- en regelgeving
2. De jurisprudentie
3. De gewoonte
4. Verdragen
Een rechtsbron kan dus gemaakt worden door deze 4.
3
, - niet door het openbare ministerie.
Een rechtsbron is dus een wet uit een van deze 4 punten. Een wet, door de rechter, een gewoonte of
een verdrag (EU).
1.2.1 Wet- en regelgeving
Wetten bevatten rechtsregels. Die zijn vastgesteld door de overheid.
- Overheid bestaat uit onze centrale volksvertegenwoordiging. Bestaat uit eerste en tweede
kamer Staten-Generaal.
- Lagere overheidsorganen minister, provinciale staten, gemeenteraad kunnen rechtsregels
vaststellen.
- Hoogste wetgever in Nederland is de State-Generaal samen met de regering Koning en
ministers samen.
Kortgezegd. State generaal 1e en 2e kamer. Regering is koning en ministers (o.a. Mark Rutte)
Een wet komt tot stand als de regering en State-Generaal met een wetsvoorstel instemmen.
Alleen met deze instemming van de hoogste wetgeven (state-generaal en regering) wordt met wet
aangeduid.
Wetten burgerlijke wetboek, de jeugdwet en gemeentewet. De wetten zijn genummerd en
worden wetsartikelen genoemd.
Wettenbundel verzameling van officiële wetboeken die door een uitgever zijn geselecteerd en
samen in een boek zijn opgenomen.
Hoogste wet in NL is de grondwet (GW).
Een regeling die afkomstig is van alleen de regering wordt Koninklijk Besluit (KB) genoemd. Hierin
staan geen regels. MAAR
- Als er wel regels in staan, wordt het een algemene maatregel van bestuur (AMvB)
genoemd.
Regeling afkomstig van een minister heet een ministeriële regeling.
Provinciale staten (gemeenten) kunnen regels vaststellen voor hun provincie. De gemeenteraad kan
dit doen voor het grondgebied van de gemeente.
Regeling van provinciale staten of gemeenteraad wordt een verordening genoemd
Ook buiten Nederland rechtsregels gemaakt. Nederland is lid van de Europese Unie (EU).
Een deel van de regelgevende bevoegdheden heeft Nederland overgedragen aan de organen van de
EU. Deze organen stellen verordening en richtlijnen vast die gelden in de gehele Europese Unie. De
gemeenschap verordeningen en -richtlijnen zijn hoger dan de Nederlandse grondwet.
1.2.2 jurisprudentie
Jurisprudentie is een tweede rechtsbron. Het ontstaat doordat algemene regels in de diverse
wetten en in de overige regelgeving moeten worden toegepast in individuele situaties, die
verschillend zijn.
Taak van rechter is om uit te maken hoe de regels zijn bedoeld. Dit doet hij door rechtsregels te
interpreteren en de uitkomst ervan te formuleren in een uitspraak.
4
