College aantekeningen Historiografie En Geschiedfilosofie Wetenschapsfilosofie in context - Als het verleden trekt, ISBN: 9789462363526

Hoorcollegeaantekeningen historiografie en geschiedfilosofie

Hoorcollege 1
 Deel 1: Wat is geschiedfilosofie?
o Het is nogal een rommelig vak omdat mensen zich meet verschillende dingen bezig
houd
 Wat houd het bij een? Hoe verdien je het etiket geschiedfilosoof
 Jaren 50
o Onderscheiden tussen echte geschiedfilosofie en speculaties
 Speculaties gingen vooral over de motor van de
geschiedenis en dit is niet wetenschappelijk en
gevaarlijk omdat dit gebruikt kan worden door
heerser met het argument dat ze de geschiedenis
een zetje geven de goede richting in
 Echte geschiedfilosofie is kritisch en analytisch
 Buigt zich over begrippen als waarheid en
objectiviteit en verklaringen en gaat strikt
analytisch te werk
 Vandaag de dag achterhaald
o Je kan niet alles waar je het niet mee eens ben kenmerken
als speculatief en er is weinig ruimte voor historisch te
denken over excuses aanbieden voor gedrag in het verleden
of het voorstellen van klimaat gevolgen
o Onderscheid is veel diverser
 Sommige kijken naar geschiedenis als wetenschap/
nadenken over vroeger
 Andere kijken er naar met het oog op een proces
o 2 vormen van geschiedenis
 Dingen/gebeurtenissen van vroeger of de verhalen
die wij hierover vertellen
o Denken of werkelijkheid?
o Terminologie
 Filosofie of theorie
 Filosofie duid zowel het onderscheid historische werkelijkheid of
historisch proces aan, net als de werkwijzen aan
o Stellen filosofische vragen
 Wat is eigenlijk …?
 Hoop op meer algemene ontwikkelingen
o Staat ten diensten van de geschiedenis
 Soort van mentor die de hele tijd kritische irritante vragen stelt om je alert
en kritisch te houden
 Deel 2: relaties met het verleden
o Intro
 Iedereen houd zich bezig met vroeger
 Monumenten
 Uitzoeken stamboom
 Oldtimers die je ziet rijden

,  Historici stellen alleen vaak andere vragen en zijn drukker bezig met het
vormen van argumenten voor de ideeën dan de gewone mens
o Model van relaties tussen toen en nu
 Model zelf (tabel blz 53)
o Esthetische relatie
o Moreel
o Politiek
o Materieel
o Epistemisch
 Is een ideaal typisch model
o Het model maakt onderscheid zodat het duidelijkheid kan
verschaffen maar dit betekend niet dat de elementen ook los
van elkaar bestaan. De elementen zijn juist heel erg met
elkaar verbonden en vaak moeilijk te onderscheiden. Wel
onderscheiden niet scheiden
 Het bedrieglijk eenvoudige/ overwegingen achter het model
 Didactische
o Aardige kapstok om uit te leggen waarmee geschiedfilosofen
zich mee bezig houden
o Elke relatie is wederkerig
 Het doorbreekt hiermee de scheiding tussen de
historische werkelijkheid en het historisch denken
 En daarnaast ook het denken over de
geschiedwetenschap en nadenken over
standbeelden en oldtimers
 Of/ of denken
o Of je bent wetenschapper of je bent politicus
 Je kan ook beide zijn. Niet louter gericht op kennis
o Het model weer van dat of of denken af want het loopt altijd
door elkaar heen
o In de geschied wetenschap hoort de Epistemische relatie
voorop te staan

Hoorcollege 2
 Deel 1: wat is het verleden
o Wat is nou eigenlijk het verleden waartoe mensen zich verhouden
 1e antwoord: het hangt er maar vanaf
 Kan zowel concreet als abstract, groot of klein
 Hangt af van de contexten
e
 2 antwoord
 Dat wat mensen voor een of andere reden op een bepaald moment
voor over en uit verklaren. Dat wat ze afbakenen als de tijd, die niet
meer van hun is.
 Geschiedfilosofen focussen zich op wat mensen ervaren als het
heden en wat ervaren als het verleden en dus niet meer van deze
tijd.
 3e antwoord