Week 1:
Inleiding:
Privaatrecht: regels voor onderlinge verhoudingen tussen personen.
- Formeel privaatrecht: wijze waarop burgers jegens elkaar rechten kunnen
handhaven met werking van de rechterlijke instanties.
- Materieel privaatrecht: regels over rechten en plichten. à Personenrecht en
vermogensrecht:
1) Personenrecht: personen- en familierecht, rechtspersonenrecht.
2) Vermogensrecht: regels mbt subjectieve rechten en plichten die onderdeel van
vermogen kunnen vormen (voorbeeld: eigendomsrecht, auteursrecht van BOEQ)
à 2 rechtsgebieden: goederenrecht en verbintenissenrecht.
1) Goederenrecht: rechten mbt goederen
2) Verbintenissenrecht: rechten mbt personen; aanspraak maken op prestatie van
ander.
De verbintenis:
Verbintenis: vermogensrechtelijke verhouding tussen twee partijen krachtens welke de 1
(schuldeiser) is gerechtigd tot een prestatie die de ander (schuldenaar) verplicht is tov hem
te verrichten. à Schuldeiser heeft vorderingsrecht, schuldenaar heeft een schuld.
1) Kern: vorderingsrecht, schuld.
2) Veroordelingsmogelijkheid: art. 3:296 lid 1 BW (rechter dwang), of rechtsvordering
(schuldenaar is aansprakelijk).
3) Executiemogelijkheid: schuldeiser komt executierecht toe dmv rechtsvordering, de
schuldenaar is uitwinbaar (bijv beslag leggen op vermogen van schuldenaar).
Bronnen verbintenissen:
Art. 6:1 BW: verbintenissen ontstaan indien dit uit wet voortvloeit:
1) Wet wijst rechtstreeks feiten aan als bron van verbintenissen.
2) Wet wijst via ongeschreven recht bepaalde feiten aan.
3) Wet wijst geen directe bron aan, echter past het feit wel in stelsel van wet en sluit
aan bij de in de wet geregelde gevallen.
Belangrijkste bronnen: overeenkomst en onrechtmatige daad.
- Overeenkomst: art. 6:213 lid 1 BW (wet wijst mogelijkheid aan). Er is sprake van een
wederkerige overeenkomst, of een eenzijdige overeenkomst.
- Onrechtmatige daad: art. 6:162 lid 1 BW (“verplicht te vergoeden”)
Kan ook via ongeschreven recht à zie art. 6:162 lid 2 BW.
Kan ook passend in stelsel van de wet à zie art. 6:1 BW (“voortvloeit”) à HR Quint/Te Poel.
3 belangrijke begrippen:
Rechtsregel: regel uit objectieve recht.
Rechtsfeit: feit waaraan het objectieve recht een rechtsgevolg koppelt.
Rechtsgevolg: gevolg dat door het recht aan bepaalde feiten of handelingen wordt
verbonden.
Art. 6:217 BW (voorbeeld aanbod en aanvaarding).
à Rechtsregel bepaalt dat bepaalde gebeurtenis een rechtsfeit is, hierdoor komt het
rechtsgevolg tot stand.
1
, Rechtsgeschiedenis: (Asser)
Rechtsvorming kan alleen maar geschieden vanuit het oogpunt van continuïteit van het
recht. à Continuïteit van de rechtsontwikkeling.
Rechtsregels worden behouden omdat zij in het verleden obv de praktische behoefte zijn
ontstaan of gegeven en nog steeds hun praktisch nut bewijzen.
Niet alleen regels kennen, ook weten hoe ze zijn ontstaan.
Rechtshandelingen:
Rechtshandeling is gericht op het tot stand brengen van rechtsgevolg (dat het objectieve
recht toestaat). De wil dat het rechtsgevolg intreedt. Art. 3:33 BW geeft de vereisten voor
een rechtshandeling. à Wil & verklaring.
1) Eenzijdige rechtshandeling: door 1 persoon tot stand gebracht. Gericht (huur
opzeggen) of ongericht (testament, geen ander persoon die het moet goedkeurenà
niet gericht tot persoon maar tot vermogen).
2) Meerzijdige rechtshandeling: vereist samenwerking van twee/meerdere personen.
Bijvoorbeeld koopovereenkomst.
Andere rechtsfeiten:
In sommige gevallen treedt het rechtsgevolg in, onafhankelijk of het rechtsgevolg was
beoogd of niet. Bijv. bij onrechtmatige daad:
De verbintenis tot betaling van schadevergoeding ontstaat van rechtswege, dus zonder dat
de handelende persoon zijn wil daarop hoeft te hebben gericht.
Dit kan ook bij rechtmatige daad, denk hierbij aan onverschuldigde betaling (art. 6:203 BW).
Een ander rechtsfeit is een bloot rechtsfeit: rechtsfeit bestaat niet uit gedraging van 1/meer
personen, maar objectieve recht koppelt wel een rechtsgevolg eraan.
Natuurlijke verbintenis: art. 6:3 BW:
Je hebt wel vorderingsrecht, deze is echter niet afdwingbaar.
Wanneer schuldenaar een natuurlijke verbintenis voldoet, komt hem achteraf geen beroep
toe op onverschuldigde betaling.
De wet geeft aan wanneer er sprake is van een natuurlijke verbintenis. Minimaal 1 van de 2
genoemde gevallen in lid 2.
- Sub a: bijv. een spel of weddenschap; “gentlemen’s agreement” (mondeling).
- Sub b: bijv. Hr Goudse Bouwmeester.
Rechtmatige daad zie BW6 titel 4:
- Zaakwaarneming
- Onverschuldigde betaling
- Ongerechtvaardigde verrijking
2
Inleiding:
Privaatrecht: regels voor onderlinge verhoudingen tussen personen.
- Formeel privaatrecht: wijze waarop burgers jegens elkaar rechten kunnen
handhaven met werking van de rechterlijke instanties.
- Materieel privaatrecht: regels over rechten en plichten. à Personenrecht en
vermogensrecht:
1) Personenrecht: personen- en familierecht, rechtspersonenrecht.
2) Vermogensrecht: regels mbt subjectieve rechten en plichten die onderdeel van
vermogen kunnen vormen (voorbeeld: eigendomsrecht, auteursrecht van BOEQ)
à 2 rechtsgebieden: goederenrecht en verbintenissenrecht.
1) Goederenrecht: rechten mbt goederen
2) Verbintenissenrecht: rechten mbt personen; aanspraak maken op prestatie van
ander.
De verbintenis:
Verbintenis: vermogensrechtelijke verhouding tussen twee partijen krachtens welke de 1
(schuldeiser) is gerechtigd tot een prestatie die de ander (schuldenaar) verplicht is tov hem
te verrichten. à Schuldeiser heeft vorderingsrecht, schuldenaar heeft een schuld.
1) Kern: vorderingsrecht, schuld.
2) Veroordelingsmogelijkheid: art. 3:296 lid 1 BW (rechter dwang), of rechtsvordering
(schuldenaar is aansprakelijk).
3) Executiemogelijkheid: schuldeiser komt executierecht toe dmv rechtsvordering, de
schuldenaar is uitwinbaar (bijv beslag leggen op vermogen van schuldenaar).
Bronnen verbintenissen:
Art. 6:1 BW: verbintenissen ontstaan indien dit uit wet voortvloeit:
1) Wet wijst rechtstreeks feiten aan als bron van verbintenissen.
2) Wet wijst via ongeschreven recht bepaalde feiten aan.
3) Wet wijst geen directe bron aan, echter past het feit wel in stelsel van wet en sluit
aan bij de in de wet geregelde gevallen.
Belangrijkste bronnen: overeenkomst en onrechtmatige daad.
- Overeenkomst: art. 6:213 lid 1 BW (wet wijst mogelijkheid aan). Er is sprake van een
wederkerige overeenkomst, of een eenzijdige overeenkomst.
- Onrechtmatige daad: art. 6:162 lid 1 BW (“verplicht te vergoeden”)
Kan ook via ongeschreven recht à zie art. 6:162 lid 2 BW.
Kan ook passend in stelsel van de wet à zie art. 6:1 BW (“voortvloeit”) à HR Quint/Te Poel.
3 belangrijke begrippen:
Rechtsregel: regel uit objectieve recht.
Rechtsfeit: feit waaraan het objectieve recht een rechtsgevolg koppelt.
Rechtsgevolg: gevolg dat door het recht aan bepaalde feiten of handelingen wordt
verbonden.
Art. 6:217 BW (voorbeeld aanbod en aanvaarding).
à Rechtsregel bepaalt dat bepaalde gebeurtenis een rechtsfeit is, hierdoor komt het
rechtsgevolg tot stand.
1
, Rechtsgeschiedenis: (Asser)
Rechtsvorming kan alleen maar geschieden vanuit het oogpunt van continuïteit van het
recht. à Continuïteit van de rechtsontwikkeling.
Rechtsregels worden behouden omdat zij in het verleden obv de praktische behoefte zijn
ontstaan of gegeven en nog steeds hun praktisch nut bewijzen.
Niet alleen regels kennen, ook weten hoe ze zijn ontstaan.
Rechtshandelingen:
Rechtshandeling is gericht op het tot stand brengen van rechtsgevolg (dat het objectieve
recht toestaat). De wil dat het rechtsgevolg intreedt. Art. 3:33 BW geeft de vereisten voor
een rechtshandeling. à Wil & verklaring.
1) Eenzijdige rechtshandeling: door 1 persoon tot stand gebracht. Gericht (huur
opzeggen) of ongericht (testament, geen ander persoon die het moet goedkeurenà
niet gericht tot persoon maar tot vermogen).
2) Meerzijdige rechtshandeling: vereist samenwerking van twee/meerdere personen.
Bijvoorbeeld koopovereenkomst.
Andere rechtsfeiten:
In sommige gevallen treedt het rechtsgevolg in, onafhankelijk of het rechtsgevolg was
beoogd of niet. Bijv. bij onrechtmatige daad:
De verbintenis tot betaling van schadevergoeding ontstaat van rechtswege, dus zonder dat
de handelende persoon zijn wil daarop hoeft te hebben gericht.
Dit kan ook bij rechtmatige daad, denk hierbij aan onverschuldigde betaling (art. 6:203 BW).
Een ander rechtsfeit is een bloot rechtsfeit: rechtsfeit bestaat niet uit gedraging van 1/meer
personen, maar objectieve recht koppelt wel een rechtsgevolg eraan.
Natuurlijke verbintenis: art. 6:3 BW:
Je hebt wel vorderingsrecht, deze is echter niet afdwingbaar.
Wanneer schuldenaar een natuurlijke verbintenis voldoet, komt hem achteraf geen beroep
toe op onverschuldigde betaling.
De wet geeft aan wanneer er sprake is van een natuurlijke verbintenis. Minimaal 1 van de 2
genoemde gevallen in lid 2.
- Sub a: bijv. een spel of weddenschap; “gentlemen’s agreement” (mondeling).
- Sub b: bijv. Hr Goudse Bouwmeester.
Rechtmatige daad zie BW6 titel 4:
- Zaakwaarneming
- Onverschuldigde betaling
- Ongerechtvaardigde verrijking
2
