Geschiedenis
Hoofdstuk 1 De jagers en de verzamelaars
§1 het leven van jagers en verzamelaars
Ka: de levenswijze van de jagers en de verzamelaars
Geen schriftelijke bronnen
de tijd van jagers en boeren (tijdvak), ook wel de prehistorie
(periode) genoemd, eindigde in 3000 v C toen het schrift ontstond. Er
bestaan alleen ongeschreven bronnen (potresten, grottekeningen,
voetafdrukken) uit de prehistorie die onderzocht worden door
archeologen. Zo weten we steeds meer over de cultuur van
prehistorische mensen maar hoe ze dachten, belangrijke gebeurtenis en
individuele mensen blijft een raadsel omdat we geen geschreven bronnen
hebben.
de verspreiding van de moderne mens
2 miljoen jaar geleden ontstond de eerste mensensoorten, het waren
eigenlijk apen die op 2 benen liepen. Deze mensen leefden in de
samenleving van jagers-verzamelaars. Ze aten vlees en planten. 200
000 jaar geleden bleef de homo sapiens over, die ontstond in Oost-Afrika.
De andere menssoorten zijn uiteindelijk uitgestorven. De moderne mens
verspreide zich eerst naar Azië, vervolgens naar Europa en Australië en als
laatste naar Amerika.
jager-verzamelaars
kenmerken van jager-verzamelaars:
- duidelijke rolverdeling tussen man en vrouw -> de vrouwen verzamelen
voedsel en de mannen jagen omdat zij sterker zijn, nooit zwanger zijn en
nooit kinderen hoeven te voeden. Ook beschermden de mannen de groep
tegen wilde dieren en andere mensen.
- ze leven in kleine groepen -> bij een te grote groep opsplitsen
- weinig bezit
- nomaden -> geen vaste woonplaats
- ze leven van verzamelen en jagen -> grote dieren betekende
samenwerken (opdrijven, opsluiten, doden)
- wonen in tenten en hutten
- eenvoudige werktuigen -> vanaf 50.000 v C kwamen er ingewikkeldere
werktuigen
- magische rituelen
ook naaiden ze kleding zodat ze bestand waren tegen de kou, zo konden
ze al in de ijstijd over Europa verspreiden.
Gedachten en kunst
De jagers-verzamelaars uiten hun gedachten in kunst, zoals bijvoorbeeld
vruchtbaarheidsbeeltjes en grottekeningen. Ze tekende dieren en
combinaties van verschillende dieren. De prehistorische kunst laten zien
, dat de jagers-verzamelaars meer in symbolen gingen denken en hun
cultuur ingewikkelder werd.
§2 de opkomst van de landbouw
Ka: het ontstaan van de landbouw en landbouwsamenlevingen
Ontstaan van de landbouw
rond 9000 v C ontstond de landbouw in het gebied de vruchtbare halve
maan (Midden-Oosten). Het begon met vijgen, gerst en tarwe. Rond 8000
v C ontstond de veeteelt. Dit begon met het houden van geiten en
schapen. Hierna werd de landbouw en veeteelt steeds verder uitgebreid.
Het ontstaan van de landbouw noemen we een revolutie omdat het een
ingrijpende verandering is voor de hele samenleving. De landbouw werd
door migranten over de hele wereld verspreid. In China en Amerika
ontstond de landbouwrevolutie zelfstandig. Jaren later kwam er ook
landbouw in Zuidoost-Azië, Noordoost-Amerika en delen van Afrika.
oorzaken en gevolgen van de landbouwrevolutie
de belangrijkste oorzaak was de klimaatverandering, zachte natte winters
en warme droge zomers, dit milieu was goed voor granen en
peulvruchten. Daarnaast ontdekten ze dat ze konden zaaien en planten
om zo de voorraad te vergroten. De mensen domesticeerden de wilde
planten, om ze geschikter te maken voor de oogst. Een andere oorzaak
was dat dieren (gazellen en rendieren) waarop gejaagd werd vrijwel waren
verdwenen. In het Midden-Oosten ontstonden dieren die getemd konden
worden. Door fokken en selecteren werden de dieren gedomesticeerd.
Vee was praktischer dan wilde dieren, zo geeft vee melk, wol, leer, mest
en meer vlees. Daarnaast konden stieren zelfs de zwaarste grond
omploegen. Eerst was de landbouw een aanvulling op het jagen en
verzamelen maar later was de landbouw essentieel omdat de bevolking
enorm groeide. De opbrengsten groeiden en de groeiende bevolking hield
aan door technische uitvindingen en dier- en plantveredeling.
de landbouwsamenleving
kenmerken landbouwsamenleving:
- sedentaire leefwijze -> vaste woonplaats
- grotere groepen/ dorpen wonen
- elk dorp was autarkisch (zelfvoorzienend)
- bezit wordt belangrijker -> grond, huizen, potten, kleding, werktuigen,
slaven
- groeiende sociale ongelijkheid -> de een had meer bezit dan de ander er
kwam verschil in hoeveelheid macht en aanzien en de bezittingen
werden doorgegeven aan de kinderen.
- gewelddadige conflicten door verschil in bezit -> oorlogen over vee.
de mensen geloofden in het hiernamaals en gaven de overledenen
grafgiften (eten, werktuigen, sieraden) mee. Ook eerde zij de voorouders
uit belangrijke gezinnen bij monumenten omdat ze dachten dat zij geluk of
kwaad konden brengen. De mensen vereerden de goden, rivieren en
Hoofdstuk 1 De jagers en de verzamelaars
§1 het leven van jagers en verzamelaars
Ka: de levenswijze van de jagers en de verzamelaars
Geen schriftelijke bronnen
de tijd van jagers en boeren (tijdvak), ook wel de prehistorie
(periode) genoemd, eindigde in 3000 v C toen het schrift ontstond. Er
bestaan alleen ongeschreven bronnen (potresten, grottekeningen,
voetafdrukken) uit de prehistorie die onderzocht worden door
archeologen. Zo weten we steeds meer over de cultuur van
prehistorische mensen maar hoe ze dachten, belangrijke gebeurtenis en
individuele mensen blijft een raadsel omdat we geen geschreven bronnen
hebben.
de verspreiding van de moderne mens
2 miljoen jaar geleden ontstond de eerste mensensoorten, het waren
eigenlijk apen die op 2 benen liepen. Deze mensen leefden in de
samenleving van jagers-verzamelaars. Ze aten vlees en planten. 200
000 jaar geleden bleef de homo sapiens over, die ontstond in Oost-Afrika.
De andere menssoorten zijn uiteindelijk uitgestorven. De moderne mens
verspreide zich eerst naar Azië, vervolgens naar Europa en Australië en als
laatste naar Amerika.
jager-verzamelaars
kenmerken van jager-verzamelaars:
- duidelijke rolverdeling tussen man en vrouw -> de vrouwen verzamelen
voedsel en de mannen jagen omdat zij sterker zijn, nooit zwanger zijn en
nooit kinderen hoeven te voeden. Ook beschermden de mannen de groep
tegen wilde dieren en andere mensen.
- ze leven in kleine groepen -> bij een te grote groep opsplitsen
- weinig bezit
- nomaden -> geen vaste woonplaats
- ze leven van verzamelen en jagen -> grote dieren betekende
samenwerken (opdrijven, opsluiten, doden)
- wonen in tenten en hutten
- eenvoudige werktuigen -> vanaf 50.000 v C kwamen er ingewikkeldere
werktuigen
- magische rituelen
ook naaiden ze kleding zodat ze bestand waren tegen de kou, zo konden
ze al in de ijstijd over Europa verspreiden.
Gedachten en kunst
De jagers-verzamelaars uiten hun gedachten in kunst, zoals bijvoorbeeld
vruchtbaarheidsbeeltjes en grottekeningen. Ze tekende dieren en
combinaties van verschillende dieren. De prehistorische kunst laten zien
, dat de jagers-verzamelaars meer in symbolen gingen denken en hun
cultuur ingewikkelder werd.
§2 de opkomst van de landbouw
Ka: het ontstaan van de landbouw en landbouwsamenlevingen
Ontstaan van de landbouw
rond 9000 v C ontstond de landbouw in het gebied de vruchtbare halve
maan (Midden-Oosten). Het begon met vijgen, gerst en tarwe. Rond 8000
v C ontstond de veeteelt. Dit begon met het houden van geiten en
schapen. Hierna werd de landbouw en veeteelt steeds verder uitgebreid.
Het ontstaan van de landbouw noemen we een revolutie omdat het een
ingrijpende verandering is voor de hele samenleving. De landbouw werd
door migranten over de hele wereld verspreid. In China en Amerika
ontstond de landbouwrevolutie zelfstandig. Jaren later kwam er ook
landbouw in Zuidoost-Azië, Noordoost-Amerika en delen van Afrika.
oorzaken en gevolgen van de landbouwrevolutie
de belangrijkste oorzaak was de klimaatverandering, zachte natte winters
en warme droge zomers, dit milieu was goed voor granen en
peulvruchten. Daarnaast ontdekten ze dat ze konden zaaien en planten
om zo de voorraad te vergroten. De mensen domesticeerden de wilde
planten, om ze geschikter te maken voor de oogst. Een andere oorzaak
was dat dieren (gazellen en rendieren) waarop gejaagd werd vrijwel waren
verdwenen. In het Midden-Oosten ontstonden dieren die getemd konden
worden. Door fokken en selecteren werden de dieren gedomesticeerd.
Vee was praktischer dan wilde dieren, zo geeft vee melk, wol, leer, mest
en meer vlees. Daarnaast konden stieren zelfs de zwaarste grond
omploegen. Eerst was de landbouw een aanvulling op het jagen en
verzamelen maar later was de landbouw essentieel omdat de bevolking
enorm groeide. De opbrengsten groeiden en de groeiende bevolking hield
aan door technische uitvindingen en dier- en plantveredeling.
de landbouwsamenleving
kenmerken landbouwsamenleving:
- sedentaire leefwijze -> vaste woonplaats
- grotere groepen/ dorpen wonen
- elk dorp was autarkisch (zelfvoorzienend)
- bezit wordt belangrijker -> grond, huizen, potten, kleding, werktuigen,
slaven
- groeiende sociale ongelijkheid -> de een had meer bezit dan de ander er
kwam verschil in hoeveelheid macht en aanzien en de bezittingen
werden doorgegeven aan de kinderen.
- gewelddadige conflicten door verschil in bezit -> oorlogen over vee.
de mensen geloofden in het hiernamaals en gaven de overledenen
grafgiften (eten, werktuigen, sieraden) mee. Ook eerde zij de voorouders
uit belangrijke gezinnen bij monumenten omdat ze dachten dat zij geluk of
kwaad konden brengen. De mensen vereerden de goden, rivieren en
