Samenvatting Historisch Denken

Historisch Uitleggen wat het begrip geschiedenis inhoudt en wat
verschillen zijn tussen het verleden en de geschiedenis.
denken
Geschiedenis De student kan uitleggen wat het vak geschiedenis inhoudt en
waarin het zich onderscheidt van andere vakken;

Wat is geschiedenis?
De beelden (verhalen) over het verleden vormt onze
geschiedenis. Geschiedenis gaat over het verleden van de
menselijke cultuur en het menselijk handelen. Dit is wat door
geschiedwetenschappers worden vastgesteld. Deze beelden zijn
gebaseerd op het bestuderen van bronnen uit het verleden.
Historici doen dit op een wetenschappelijke manier (verzamelen,
ordenen, verklaren, beeldvormen). Alles wat vroeger gebeurd is,
maar later niet meer kan worden vastgesteld, behoort wel tot het
verleden, maar niet tot de geschiedenis. Geschiedenis is niet wat
er vroeger gebeurd is, maar alleen datgene wat daarover nog als
waarheid wordt vastgesteld.

ㅡ
Historisch denken Als je historisch onderzoek gaat doen dan houd je, je bezig met
historisch denken. Historisch denken is het besef van
tijdsverschil. Het heden verschilt van het verleden. Historisch
denken heeft een aantal kenmerken:
● Tijdsbesef.
Tijden veranderen en tijden verschillen van elkaar.
Tijdsbesef is het onderscheiden van voorbije tijden van de
eigen tijd.
● Periodiseren.
De geschiedenis is ingedeeld in tijdvakken. Dit vindt
achteraf plaats en is op basis van subjectieve gegevens.
Elke tijd is uniek en heeft eigen kenmerken.
● Vermijden en voorkomen van anachronisme.
Iets dat in de verkeerde tijd is geplaatst.
● Historische distantie.
Gevoel van afstand tussen de eigen wereld (het heden) en
het verleden.
● Contingentie.
Aandacht voor het toevallige en grillige verloop van de

, geschiedenis.
● Context & Proces.
Context: niet een gebeurtenis op zichzelf beschouwen,
maar in de context van de tijd.
Proces: relaties tussen gebeurtenissen door de tijd (een
gebeurtenis staat in verband met verschillende
gebeurtenissen).

ㅡ
Niet historisch denken ● Tradities
Het verleden wordt gebruikt en misbruikt. We doen iets
op een bepaalde manier, omdat we dat al heel lang op die
manier doen. Door tradities wordt een eenheid gevormd.
● Nostalgie
Terugblikken naar het verleden met weemoed. Dit komt
vooral in tijden van grote verandering (revoluties).
● Vooruitgangsdenken
Tegenovergestelde van nostalgie. Komt vooral uit de
verlichting.
● Multiperspectiviteit
Er bestaan heel veel verschillende visies op het verleden.
De geschiedwetenschap streeft naar het vaststellen van de
waarheden over het verleden. Waarheden over het verleden zijn
zaken die wij tegenwoordig op grond van de gegevens doen die
zijn overgebleven, met behulp van onze hedendaagse perspectief,
nog als feit kunnen vaststellen over wat er vroeger gebeurd is.

ㅡ
Geschiedenis bestaat uit beelden en verhalen uit het verleden
zoals ze door geschiedwetenschappers worden vastgesteld.
Door middel van een wetenschappelijke werkwijzen waarbij de
beelden gebaseerd zijn op bronnen uit het verleden. Hierbij
komen wij een aantal problemen tegen.
1. Bronnen.
Over de meeste gebeurtenissen zijn helemaal geen
bronnen.
2. Taal.
Vertaalproblemen: we zijn gebonden aan onze
hedendaagse taal, normen en waarden.

, 3. Interpretatie.
De normen en waarden van historici en het wereld- en
mensbeeld dat zij hebben is van invloed op de wijze
waarop zij de bronnen bekijken.


4. Taal, waarheden en hermeneutiek
De werkelijkheid/ het verleden kan nooit direct worden
waargenomen, maar wordt altijd via taal en via begrippen
geconstrueerd.
De historicus moet het verleden recht doen door zich zo
goed mogelijk te verplaatsen in de omstandigheden van
destijds. Hij lijkt daarin op een tolk.
Hermeneutiek= vertalen/ uitleggen van teksten en
begrippen.

ㅡ
Het nut van historische Het nut van historische kennis (identiteitsvorming). Doel:
kennis. culturele identiteit, collectief geheugen.
Historici zullen niet zeggen dat de geschiedenis een
identiteitsvormende, staatsburgerlijke en/of een religieuze
functie moet hebben.
1. Tegengaan van mythevorming.
Bestaande bronnen en bestaande denkbeelden
omverwerpen.
2. Aanscherpen van moreel besef.
Het verleden en ook het heden is niet zwart-wit.
3. In twijfel trekken van natuurlijke zaken.
Zaken die als vaststaand, natuurlijk, onveranderlijk,
logisch worden gezien maar dat eigenlijk helemaal niet
zijn.
4. Andere functies.
● Relativering van heden en van jezelf.
● Inzicht geven in het menselijk bestaan.
● Geen nut of functie, maar gewoon omdat het leuk
en interessant is.