Samenvatting: handboek voor leraren
Hoofdstuk 9.1 t/m H9.3: Het voortgezet onderwijs en het MBO
in beeld
§1: Invulling geven aan keuzes van de school
Primaire doel onderwijsorganisatie: iedere leerling naar een zo hoog mogelijk niveau
vormen. Hoe realiseert school dit?
Specifieke doelstellingen:
- Ontplooiing persoonlijke kwaliteiten: intellectuele en sociale ontwikkeling
Docent: leerlingen duidelijk maken waar ze in uitblinken en niet wat ze niet kunnen:
dmv verschillende activiteiten. Collega’s nodig om curriculum vast te stellen zodat
leerlingen kunnen worden uitgedaagd. Laat leerlingen alles uittesten om hun talenten
te ontdekken, niet meteen in een ‘hokje’ stoppen.
Als sociale ontplooiing een doel is van school, moeten vormen samenwerkend leren
opgenomen zijn in curriculum.
- Maatschappelijke voorbereiding: bagage die leerling nodig heeft in maatschappij
Als docent verantwoordelijk voor voorbereiding op burgerleven (maatschappelijke
voorbereiding).
- Voorbereiden op beroepsuitoefening: ontwikkelen kennis en vaardigheden voor
bepaald beroep.
School is verantwoord voor brede oriëntatie op toekomstige beroep leerlingen. Moet
expliciet zijn opgenomen in curriculum. Begint al in onderbouw.
Havo- en vwo-leerlingen oriënteren meestal eerst op hbo opleiding of uni studie. Hulp
van docenten daarbij nodig.
Vmbo-leerlingen eerder in aanraking met uiteindelijk beroep. Lopen stage en worden
opgeleid tot bepaald beroep. Mentor vmbo of mbo meer tijd kwijt met voorlichting
beroepen dan havo of vwo.
Om deze doelen te bereiken, is visie- en planvorming noodzakelijk.
Elke school heeft een andere visie. Ene meer op beroepsvorming, andere persoonlijke
ontplooiing. Docent dient te handelen naar dit plan van de school. Visie is weer aangepast
aan type school: vwo school andere talentontwikkeling dan praktijkschool.
§2: Onderwijsstelsel: voortgezet onderwijs en mbo
Drie soorten voortgezet onderwijs:
- VMBO (50%): voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs: 4 jaar
4 leerwegen (van veel naar weinig leerlingen):
1. Theoretische leerweg (vmbo-tl)
2. Kaderberoepsgerichte leerweg (vmbo-kb)
3. Basisberoepsgerichte leerweg (vmbo-bb)
, 4. Gemengde leerweg (vmbo-gl)
80% stroomt door naar MBO, 20% (van gl en tl) naar HAVO.
lwoo = extra ondersteuning om diploma te behalen.
Leerlingen voor wie vmbo niet geschikt is, kunnen terecht in praktijkonderwijs.
Eerste en tweede leerjaar voortgezet onderwijs is lesstof (kerndoelen) voor alle leerlingen
gelijk. Niveau en verwerkingstijd verschilt. In bovenbouw kiezen leerlingen bepaalde
stromingen.
Op VMBO tien profielen, zorgt voor een betere aansluiting op MBO.
Per profiel: 5 algemene vakken, rekentoets en profielwerkstuk. Overzicht:
Basis- en kaderleerweg Gemengde leerweg Theoretische leerweg
Gemeenschappelijk deel Gemeenschappelijk deel Gemeenschappelijk deel
- Nederlands - Nederlands - Nederlands
- Engels - Engels - Engels
- Maatschappijleer - Maatschappijleer - Maatschappijleer
- Gym - Gym - Gym
- Kunstvak - Kunstvak - Kunstvak
- Rekentoets - Rekentoets - Rekentoets
- Profielwerkstuk - Profielwerkstuk
Profieldeel Profieldeel Profieldeel
- twee algemeen - twee algemeen - twee algemeen
vormende vakken vormende vakken vormende vakken
profielgebonden profielgebonden profielgebonden
- één profielvak - één profielvak
beroepsgericht beroepsgericht
Vrij deel Vrij deel Vrij deel
- eventueel - eventueel - eventueel
schoolspecifieke schoolspecifieke schoolspecifieke
onderdelen onderdelen onderdelen
- vier keuzevakken - twee keuzevakken - twee algemeen
beroepsgericht beroepsgericht vormende vakken
- één algemeen
vormend vak
- HAVO: hoger algemeen voortgezet onderwijs: 5 jaar
4 afstudeerprofielen
- Cultuur en maatschappij
- Economie en maatschappij
- Natuur en techniek
- Natuur en gezondheid
- VWO: voorbereidend wetenschappelijk onderwijs: 6 jaar
4 afstudeerprofielen
- Cultuur en maatschappij
- Economie en maatschappij
- Natuur en techniek
, - Natuur en gezondheid
MBO: samen met volwasseneneducatie (VAVO, opleiding Nederland als tweede taal (NT2),
opleiding Nederlands en rekenen) het bve-veld.
Meeste MBO maken deel uit van regionaal opleidingencentrum (ROC).
5 niveaus:
- Niveau 1, (entreeopleiding, assistent beroepsbeoefenaar):
Voor leerlingen die nog geen vmbo diploma hebben. Geeft toegang tot arbeidsmarkt
en mbo 2 opleiding.
- Niveau 2: medewerker/basisberoepsbeoefenaar. Diploma vmbo. Duur 2 tot 3 jaar.
(kapper, monteur).
- Niveau 3: Zelfstandig medewerker of beroepsbeoefenaar. Diploma vmbo-kb, -gl of tl
of havo. Duur 2 tot 3 jaar.
- Niveau 4: Middenkaderfunctionaris/gespecialiseerd beroepsbeoefenaar. Diploma
vmbo-kb, -gl of tl of havo. Geeft toegang tot hbo. Duur normaal 4, tegenwoordig 3.
- Specialistenopleiding: evt. vervolg voor niveau 3. 1 tot 2 jaar.
MBO heeft 2 leerwegen:
- BBL: beroepsbegeleidende leerweg, in praktijk. Een dag per week school, rest
werken.
- BOL: beroepsopleidende leerweg, op school. Via stages met praktijk in aanraking.
Kwalificatiedossier beschrijft de eisen waaraan een student moet voldoen om zijn MBO
diploma te behalen. Hoe beter de diploma-eisen aansluiten op de wensen van het
bedrijfsleven, hoe groter de kans op een baan. Kwalificatiedossier geeft aan wat een leerling
aan het einde van het MBO moet kennen en kunnen.
Op MBO ook les in burgerschapsvorming: leven in rechtsstaat en wat mag/kan in de
samenleving. Sommige MBO scholen burgerschapsvorming als apart vak, andere
geïntegreerd in vakken en stages.
§3: Verschillende onderwijsconcepten:
Scholen geven onderwijs op verschillende manieren vorm (vakken of projecten/thema's)
Onderwijsconcept = Onderwijskundig uitgangspunt dat bepalend is voor didactische
vormgeving. Onderwijsconcepten vragen om organisatievorm die daarbij aansluit.
Onderwijsconcepten:
- Natuurlijk Lerenscholen: vmbo- en praktijkscholen, om leerlingen te motiveren.
Werken met betekenisvolle leertaken die altijd realistische praktijksituaties zijn. Soms
ontwikkeld met bedrijven. Leerlingen herkennen leertaken uit dagelijkse of
professionele beroepspraktijk.
- Gepersonaliseerd leren: onderwijs op maat.
- Daltonscholen: vaklokalen ingericht voor verschillende schoolvakken. Leerlingen van
verschillende niveaus werken hier aan verschillende taken in aparte hoeken.
Hanteert: vrijheid in gebondenheid (leerlingen mogen kiezen voor vakken en lessen),
samenwerking en zelfstandigheid. Voor veel verschillende leerlingen.
Hoofdstuk 9.1 t/m H9.3: Het voortgezet onderwijs en het MBO
in beeld
§1: Invulling geven aan keuzes van de school
Primaire doel onderwijsorganisatie: iedere leerling naar een zo hoog mogelijk niveau
vormen. Hoe realiseert school dit?
Specifieke doelstellingen:
- Ontplooiing persoonlijke kwaliteiten: intellectuele en sociale ontwikkeling
Docent: leerlingen duidelijk maken waar ze in uitblinken en niet wat ze niet kunnen:
dmv verschillende activiteiten. Collega’s nodig om curriculum vast te stellen zodat
leerlingen kunnen worden uitgedaagd. Laat leerlingen alles uittesten om hun talenten
te ontdekken, niet meteen in een ‘hokje’ stoppen.
Als sociale ontplooiing een doel is van school, moeten vormen samenwerkend leren
opgenomen zijn in curriculum.
- Maatschappelijke voorbereiding: bagage die leerling nodig heeft in maatschappij
Als docent verantwoordelijk voor voorbereiding op burgerleven (maatschappelijke
voorbereiding).
- Voorbereiden op beroepsuitoefening: ontwikkelen kennis en vaardigheden voor
bepaald beroep.
School is verantwoord voor brede oriëntatie op toekomstige beroep leerlingen. Moet
expliciet zijn opgenomen in curriculum. Begint al in onderbouw.
Havo- en vwo-leerlingen oriënteren meestal eerst op hbo opleiding of uni studie. Hulp
van docenten daarbij nodig.
Vmbo-leerlingen eerder in aanraking met uiteindelijk beroep. Lopen stage en worden
opgeleid tot bepaald beroep. Mentor vmbo of mbo meer tijd kwijt met voorlichting
beroepen dan havo of vwo.
Om deze doelen te bereiken, is visie- en planvorming noodzakelijk.
Elke school heeft een andere visie. Ene meer op beroepsvorming, andere persoonlijke
ontplooiing. Docent dient te handelen naar dit plan van de school. Visie is weer aangepast
aan type school: vwo school andere talentontwikkeling dan praktijkschool.
§2: Onderwijsstelsel: voortgezet onderwijs en mbo
Drie soorten voortgezet onderwijs:
- VMBO (50%): voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs: 4 jaar
4 leerwegen (van veel naar weinig leerlingen):
1. Theoretische leerweg (vmbo-tl)
2. Kaderberoepsgerichte leerweg (vmbo-kb)
3. Basisberoepsgerichte leerweg (vmbo-bb)
, 4. Gemengde leerweg (vmbo-gl)
80% stroomt door naar MBO, 20% (van gl en tl) naar HAVO.
lwoo = extra ondersteuning om diploma te behalen.
Leerlingen voor wie vmbo niet geschikt is, kunnen terecht in praktijkonderwijs.
Eerste en tweede leerjaar voortgezet onderwijs is lesstof (kerndoelen) voor alle leerlingen
gelijk. Niveau en verwerkingstijd verschilt. In bovenbouw kiezen leerlingen bepaalde
stromingen.
Op VMBO tien profielen, zorgt voor een betere aansluiting op MBO.
Per profiel: 5 algemene vakken, rekentoets en profielwerkstuk. Overzicht:
Basis- en kaderleerweg Gemengde leerweg Theoretische leerweg
Gemeenschappelijk deel Gemeenschappelijk deel Gemeenschappelijk deel
- Nederlands - Nederlands - Nederlands
- Engels - Engels - Engels
- Maatschappijleer - Maatschappijleer - Maatschappijleer
- Gym - Gym - Gym
- Kunstvak - Kunstvak - Kunstvak
- Rekentoets - Rekentoets - Rekentoets
- Profielwerkstuk - Profielwerkstuk
Profieldeel Profieldeel Profieldeel
- twee algemeen - twee algemeen - twee algemeen
vormende vakken vormende vakken vormende vakken
profielgebonden profielgebonden profielgebonden
- één profielvak - één profielvak
beroepsgericht beroepsgericht
Vrij deel Vrij deel Vrij deel
- eventueel - eventueel - eventueel
schoolspecifieke schoolspecifieke schoolspecifieke
onderdelen onderdelen onderdelen
- vier keuzevakken - twee keuzevakken - twee algemeen
beroepsgericht beroepsgericht vormende vakken
- één algemeen
vormend vak
- HAVO: hoger algemeen voortgezet onderwijs: 5 jaar
4 afstudeerprofielen
- Cultuur en maatschappij
- Economie en maatschappij
- Natuur en techniek
- Natuur en gezondheid
- VWO: voorbereidend wetenschappelijk onderwijs: 6 jaar
4 afstudeerprofielen
- Cultuur en maatschappij
- Economie en maatschappij
- Natuur en techniek
, - Natuur en gezondheid
MBO: samen met volwasseneneducatie (VAVO, opleiding Nederland als tweede taal (NT2),
opleiding Nederlands en rekenen) het bve-veld.
Meeste MBO maken deel uit van regionaal opleidingencentrum (ROC).
5 niveaus:
- Niveau 1, (entreeopleiding, assistent beroepsbeoefenaar):
Voor leerlingen die nog geen vmbo diploma hebben. Geeft toegang tot arbeidsmarkt
en mbo 2 opleiding.
- Niveau 2: medewerker/basisberoepsbeoefenaar. Diploma vmbo. Duur 2 tot 3 jaar.
(kapper, monteur).
- Niveau 3: Zelfstandig medewerker of beroepsbeoefenaar. Diploma vmbo-kb, -gl of tl
of havo. Duur 2 tot 3 jaar.
- Niveau 4: Middenkaderfunctionaris/gespecialiseerd beroepsbeoefenaar. Diploma
vmbo-kb, -gl of tl of havo. Geeft toegang tot hbo. Duur normaal 4, tegenwoordig 3.
- Specialistenopleiding: evt. vervolg voor niveau 3. 1 tot 2 jaar.
MBO heeft 2 leerwegen:
- BBL: beroepsbegeleidende leerweg, in praktijk. Een dag per week school, rest
werken.
- BOL: beroepsopleidende leerweg, op school. Via stages met praktijk in aanraking.
Kwalificatiedossier beschrijft de eisen waaraan een student moet voldoen om zijn MBO
diploma te behalen. Hoe beter de diploma-eisen aansluiten op de wensen van het
bedrijfsleven, hoe groter de kans op een baan. Kwalificatiedossier geeft aan wat een leerling
aan het einde van het MBO moet kennen en kunnen.
Op MBO ook les in burgerschapsvorming: leven in rechtsstaat en wat mag/kan in de
samenleving. Sommige MBO scholen burgerschapsvorming als apart vak, andere
geïntegreerd in vakken en stages.
§3: Verschillende onderwijsconcepten:
Scholen geven onderwijs op verschillende manieren vorm (vakken of projecten/thema's)
Onderwijsconcept = Onderwijskundig uitgangspunt dat bepalend is voor didactische
vormgeving. Onderwijsconcepten vragen om organisatievorm die daarbij aansluit.
Onderwijsconcepten:
- Natuurlijk Lerenscholen: vmbo- en praktijkscholen, om leerlingen te motiveren.
Werken met betekenisvolle leertaken die altijd realistische praktijksituaties zijn. Soms
ontwikkeld met bedrijven. Leerlingen herkennen leertaken uit dagelijkse of
professionele beroepspraktijk.
- Gepersonaliseerd leren: onderwijs op maat.
- Daltonscholen: vaklokalen ingericht voor verschillende schoolvakken. Leerlingen van
verschillende niveaus werken hier aan verschillende taken in aparte hoeken.
Hanteert: vrijheid in gebondenheid (leerlingen mogen kiezen voor vakken en lessen),
samenwerking en zelfstandigheid. Voor veel verschillende leerlingen.
