Sociologie voor
gezondheidszorg en
verpleegkunde
Bronvermelding
Sociologie voor gezondheidszorg en
Titel : verpleegkunde
Druk : 8
Auteur : J. Stapel en R. Keukens
Uitgever : Bohn Stafleu van Loghum
ISBN (boek) : 9789036803250
Aantal hoofdstukken (boek) : 15
Aantal pagina’s (boek) : 348
De inhoud van dit uittreksel is met de grootste zorg samengesteld. Incidentele onjuistheden kunnen niettemin voorkomen. Je
dient niet aan te nemen dat de informatie die Students Only B.V. biedt foutloos is, hoewel Students Only B.V. dat wel nastreeft.
Dit uittreksel is voor persoonlijk gebruik en is bedoeld als wegwijzer bij het originele boek. Wij raden aan altijd het bijbehorende
studieboek te kopen en dit uittreksel als naslagwerk erbij te houden. In dit uittreksel staan diverse verwijzingen naar het studieboek
op basis waarvan dit uittreksel is gemaakt.
Dit uittreksel is een uitgave van Students Only B.V. Copyright © 2012 StudentsOnly B.V. Alle rechten voorbehouden. De uitgever
van het studieboek is op generlei wijze betrokken bij het vervaardigen van dit uittreksel. Voor vragen kun je je per email wenden
tot .
,Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1 Wat is sociologie? 4
Hoofdstuk 2 Mensen zijn op elkaar gericht: interactie 6
Hoofdstuk 3 Mensen worden door elkaar gevormd: cultuur 8
Hoofdstuk 4 Mensen zijn van elkaar afhankelijk: interdependentie 12
Hoofdstuk 5 Maatschappelijke ontwikkelingen 16
Hoofdstuk 6 Zelfzorg en mantelzorg in sociologisch perspectief 19
Hoofdstuk 7 Professionele zorg in sociologisch perspectief 25
Hoofdstuk 8 Preventie 30
Hoofdstuk 9 Positie en rol van de zorgvrager 34
Hoofdstuk 10 Verplegen en sociale ongelijkheid 36
Hoofdstuk 11 De medicalisering van de samenleving en de rol van de
gezondheidszorg 39
Hoofdstuk 12 De verzorgingsstaat 41
Hoofdstuk 13 Kwaliteit van zorg 43
Hoofdstuk 14 Positie en rol van de verpleegkundige 45
© Students Only B.V. – Alle rechten voorbehouden.
Bron : Sociologie voor gezondheidszorg en verpleegkunde – J. Stapel e.a.
,Hoofdstuk 15 Professionalisering van het verpleegkundig beroep 48
© Students Only B.V. – Alle rechten voorbehouden.
Bron : Sociologie voor gezondheidszorg en verpleegkunde – J. Stapel e.a.
,Hoofdstuk 1 Wat is sociologie?
1.1 Sociologie, een eerste omschrijving
Studenten die net beginnen met de opleiding verpleegkunde kiezen voor een beroep waarin contact
met anderen op de voorgrond staat. Mensen die kiezen voor dergelijke beroepen, moeten inzicht
hebben in menselijk gedrag. Menselijk gedrag wordt door heel veel verschillende factoren beïnvloed.
Wetenschappen die de invloed van deze factoren op menselijk gedrag in kaart proberen te brengen
zijn psychologie en sociologie. Psychologen verklaren gedrag vanuit de persoon zelf: aanleg,
persoonlijkheid en karakter. Sociologen verklaren gedrag vanuit de samenlevingsverbanden die
mensen met elkaar vormen. Bij allerlei vormen van gedrag kijkt een socioloog naar de groepen
waar de betrokkene deel van uitmaakt, de structuur van die groepen en hun waarden en normen.
Sociologie wordt wel omschreven als de wetenschap van de maatschappij, wetenschap van het
menselijk samenleven of wetenschap van het sociale. Het begrip sociaal betekent in het dagelijkse
spraakgebruik rekening houden met de ander. In de sociologie betekent sociaal alles wat met het
samenleven van mensen te maken heeft. De sociologie probeert antwoord te geven op twee
samenhangende vragen:
1. Hoe worden mensen in hun gedrag beïnvloed door het feit dat zij deel uitmaken van grotere
sociale eenheden ofwel groeperingen? Een gangbare indeling is als volgt:
a. Microniveau: het gaat hier om kleine samenlevingsverbanden
b. Mesoniveau: hier gaat het om grotere organisatorische verbanden
c. Macroniveau: Dit heeft betrekking op de maatschappij als geheel
2. Hoe zit de samenleving in elkaar? Hoe zitten onderdelen van de maatschappij als de
gezondheidszorg in elkaar?
Bij het beantwoorden van deze vraag komen subvragen aan de orde als: Hoe zijn de
machtsverhoudingen? Welke problemen vloeien voort uit het samenleven van mensen?
1.2 Sociologie als wetenschap
Ieder mens heeft opvattingen over de wereld om zich heen. Sociologie is een empirische wetenschap,
dat wil zeggen een wetenschap waarbij kennis voortkomt uit een systematische waarneming van
feiten. Door het doen van onderzoek kunnen allerlei gegevens worden verzameld. Sociologen zijn
zowel geïnteresseerd in de objectieve werkelijkheid als in de vraag hoe mensen de werkelijkheid
subjectief beleven. Onderzoek is heel belangrijk omdat het uiteindelijke om feiten gaat.
Beleidsmakers op allerlei terreinen hebben die feiten nodig om verantwoorde beslissingen te kunnen
nemen. Deze onderzoeken zullen niet leiden tot de formulering van wetmatigheden met betrekking
tot menselijk gedrag. Wel kunnen regelmatigheden, waarschijnlijkheden en patronen in kaart worden
gebracht: als a gebeurt is de kans zo en zo groot dat b gebeurt. In deze zin zijn gedrags- en
maatschappijwetenschappen van een andere aard dan natuurwetenschappen.
1.3 Weerstanden tegen sociologie
Er bestaan nogal wat weerstanden tegen de sociologische benadering. Hieronder staan deze
weerstanden:
1. Sociologen zouden uitsluitend aantonen wat iedereen al weet. Toch blijkt regelmatig uit
sociologisch onderzoek dat de werkelijkheid anders in elkaar zit dan men geneigd is te
denken. Mensen hebben allerlei opvattingen over de wereld om hen heen en die opvattingen
© Students Only B.V. – Alle rechten voorbehouden. 4
Bron : Sociologie voor gezondheidszorg en verpleegkunde – J. Stapel e.a.
, bepalen voor een belangrijk deel hoe zij in het leven staan. Onderzoek kan aantonen wat er
waar is van die opvattingen.
2. Sociologie heeft geen oog voor de individuele verantwoordelijkheid en geeft daders wapens
in handen waarmee ze zich als slachtoffer kunnen voordoen. Sociologische kennis kan helpen
verklaren waarom mensen doen wat ze doen. Begrijpen van gedrag is niet hetzelfde als dat
gedrag goedkeuren
3. Sociologie zou mensen over een kam scheren en voorbijgaan aan ieders individualiteit. Waar
het om gaat, is dat mensen bepaalde kenmerken gemeenschappelijk hebben en van daaruit
vergelijkbare invloeden ondergaan.
1.4 Sociologie en verpleegkunde
Verpleegkundigen hebben doorlopend met andere mensen te maken. Goede zorg begint bij kennis
van menselijk gedrag en alle factoren die gedrag beïnvloeden. Sociologie kan verpleegkundigen
helpen meer zicht te krijgen op:
• het eigen gedrag en dat van anderen
• maatschappelijke factoren met betrekking tot zorg, ziekte en gezondheid
• de inrichting en ontwikkeling van de gezondheidszorg en rol en positie van verpleegkundigen
daarin
• de positie van verpleegkundigen in allerlei groeperingen op micro-, meso- en macroniveau.
1.5 Ten slotte
Volgens Wilterdink en Van Heerikhuizen zijn mensen op drie manieren met elkaar verbonden.
Deze drie begrippen zijn te beschouwen als de drie aspecten van het sociale:
• Mensen zijn op elkaar gericht: het sociologisch begrip dat hiermee te maken heeft is interactie.
• Mensen zijn door elkaar gevormd: wat mensen doen, denken en voelen is sterk bepaald door
wat zij van anderen geleerd hebben. Het begrip dat hierbij past is cultuur.
• Mensen zijn van elkaar afhankelijk. Mensen kunnen niet zonder anderen leven. Het begrip
interdependentie past hierbij.
© Students Only B.V. – Alle rechten voorbehouden. 5
Bron : Sociologie voor gezondheidszorg en verpleegkunde – J. Stapel e.a.
gezondheidszorg en
verpleegkunde
Bronvermelding
Sociologie voor gezondheidszorg en
Titel : verpleegkunde
Druk : 8
Auteur : J. Stapel en R. Keukens
Uitgever : Bohn Stafleu van Loghum
ISBN (boek) : 9789036803250
Aantal hoofdstukken (boek) : 15
Aantal pagina’s (boek) : 348
De inhoud van dit uittreksel is met de grootste zorg samengesteld. Incidentele onjuistheden kunnen niettemin voorkomen. Je
dient niet aan te nemen dat de informatie die Students Only B.V. biedt foutloos is, hoewel Students Only B.V. dat wel nastreeft.
Dit uittreksel is voor persoonlijk gebruik en is bedoeld als wegwijzer bij het originele boek. Wij raden aan altijd het bijbehorende
studieboek te kopen en dit uittreksel als naslagwerk erbij te houden. In dit uittreksel staan diverse verwijzingen naar het studieboek
op basis waarvan dit uittreksel is gemaakt.
Dit uittreksel is een uitgave van Students Only B.V. Copyright © 2012 StudentsOnly B.V. Alle rechten voorbehouden. De uitgever
van het studieboek is op generlei wijze betrokken bij het vervaardigen van dit uittreksel. Voor vragen kun je je per email wenden
tot .
,Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1 Wat is sociologie? 4
Hoofdstuk 2 Mensen zijn op elkaar gericht: interactie 6
Hoofdstuk 3 Mensen worden door elkaar gevormd: cultuur 8
Hoofdstuk 4 Mensen zijn van elkaar afhankelijk: interdependentie 12
Hoofdstuk 5 Maatschappelijke ontwikkelingen 16
Hoofdstuk 6 Zelfzorg en mantelzorg in sociologisch perspectief 19
Hoofdstuk 7 Professionele zorg in sociologisch perspectief 25
Hoofdstuk 8 Preventie 30
Hoofdstuk 9 Positie en rol van de zorgvrager 34
Hoofdstuk 10 Verplegen en sociale ongelijkheid 36
Hoofdstuk 11 De medicalisering van de samenleving en de rol van de
gezondheidszorg 39
Hoofdstuk 12 De verzorgingsstaat 41
Hoofdstuk 13 Kwaliteit van zorg 43
Hoofdstuk 14 Positie en rol van de verpleegkundige 45
© Students Only B.V. – Alle rechten voorbehouden.
Bron : Sociologie voor gezondheidszorg en verpleegkunde – J. Stapel e.a.
,Hoofdstuk 15 Professionalisering van het verpleegkundig beroep 48
© Students Only B.V. – Alle rechten voorbehouden.
Bron : Sociologie voor gezondheidszorg en verpleegkunde – J. Stapel e.a.
,Hoofdstuk 1 Wat is sociologie?
1.1 Sociologie, een eerste omschrijving
Studenten die net beginnen met de opleiding verpleegkunde kiezen voor een beroep waarin contact
met anderen op de voorgrond staat. Mensen die kiezen voor dergelijke beroepen, moeten inzicht
hebben in menselijk gedrag. Menselijk gedrag wordt door heel veel verschillende factoren beïnvloed.
Wetenschappen die de invloed van deze factoren op menselijk gedrag in kaart proberen te brengen
zijn psychologie en sociologie. Psychologen verklaren gedrag vanuit de persoon zelf: aanleg,
persoonlijkheid en karakter. Sociologen verklaren gedrag vanuit de samenlevingsverbanden die
mensen met elkaar vormen. Bij allerlei vormen van gedrag kijkt een socioloog naar de groepen
waar de betrokkene deel van uitmaakt, de structuur van die groepen en hun waarden en normen.
Sociologie wordt wel omschreven als de wetenschap van de maatschappij, wetenschap van het
menselijk samenleven of wetenschap van het sociale. Het begrip sociaal betekent in het dagelijkse
spraakgebruik rekening houden met de ander. In de sociologie betekent sociaal alles wat met het
samenleven van mensen te maken heeft. De sociologie probeert antwoord te geven op twee
samenhangende vragen:
1. Hoe worden mensen in hun gedrag beïnvloed door het feit dat zij deel uitmaken van grotere
sociale eenheden ofwel groeperingen? Een gangbare indeling is als volgt:
a. Microniveau: het gaat hier om kleine samenlevingsverbanden
b. Mesoniveau: hier gaat het om grotere organisatorische verbanden
c. Macroniveau: Dit heeft betrekking op de maatschappij als geheel
2. Hoe zit de samenleving in elkaar? Hoe zitten onderdelen van de maatschappij als de
gezondheidszorg in elkaar?
Bij het beantwoorden van deze vraag komen subvragen aan de orde als: Hoe zijn de
machtsverhoudingen? Welke problemen vloeien voort uit het samenleven van mensen?
1.2 Sociologie als wetenschap
Ieder mens heeft opvattingen over de wereld om zich heen. Sociologie is een empirische wetenschap,
dat wil zeggen een wetenschap waarbij kennis voortkomt uit een systematische waarneming van
feiten. Door het doen van onderzoek kunnen allerlei gegevens worden verzameld. Sociologen zijn
zowel geïnteresseerd in de objectieve werkelijkheid als in de vraag hoe mensen de werkelijkheid
subjectief beleven. Onderzoek is heel belangrijk omdat het uiteindelijke om feiten gaat.
Beleidsmakers op allerlei terreinen hebben die feiten nodig om verantwoorde beslissingen te kunnen
nemen. Deze onderzoeken zullen niet leiden tot de formulering van wetmatigheden met betrekking
tot menselijk gedrag. Wel kunnen regelmatigheden, waarschijnlijkheden en patronen in kaart worden
gebracht: als a gebeurt is de kans zo en zo groot dat b gebeurt. In deze zin zijn gedrags- en
maatschappijwetenschappen van een andere aard dan natuurwetenschappen.
1.3 Weerstanden tegen sociologie
Er bestaan nogal wat weerstanden tegen de sociologische benadering. Hieronder staan deze
weerstanden:
1. Sociologen zouden uitsluitend aantonen wat iedereen al weet. Toch blijkt regelmatig uit
sociologisch onderzoek dat de werkelijkheid anders in elkaar zit dan men geneigd is te
denken. Mensen hebben allerlei opvattingen over de wereld om hen heen en die opvattingen
© Students Only B.V. – Alle rechten voorbehouden. 4
Bron : Sociologie voor gezondheidszorg en verpleegkunde – J. Stapel e.a.
, bepalen voor een belangrijk deel hoe zij in het leven staan. Onderzoek kan aantonen wat er
waar is van die opvattingen.
2. Sociologie heeft geen oog voor de individuele verantwoordelijkheid en geeft daders wapens
in handen waarmee ze zich als slachtoffer kunnen voordoen. Sociologische kennis kan helpen
verklaren waarom mensen doen wat ze doen. Begrijpen van gedrag is niet hetzelfde als dat
gedrag goedkeuren
3. Sociologie zou mensen over een kam scheren en voorbijgaan aan ieders individualiteit. Waar
het om gaat, is dat mensen bepaalde kenmerken gemeenschappelijk hebben en van daaruit
vergelijkbare invloeden ondergaan.
1.4 Sociologie en verpleegkunde
Verpleegkundigen hebben doorlopend met andere mensen te maken. Goede zorg begint bij kennis
van menselijk gedrag en alle factoren die gedrag beïnvloeden. Sociologie kan verpleegkundigen
helpen meer zicht te krijgen op:
• het eigen gedrag en dat van anderen
• maatschappelijke factoren met betrekking tot zorg, ziekte en gezondheid
• de inrichting en ontwikkeling van de gezondheidszorg en rol en positie van verpleegkundigen
daarin
• de positie van verpleegkundigen in allerlei groeperingen op micro-, meso- en macroniveau.
1.5 Ten slotte
Volgens Wilterdink en Van Heerikhuizen zijn mensen op drie manieren met elkaar verbonden.
Deze drie begrippen zijn te beschouwen als de drie aspecten van het sociale:
• Mensen zijn op elkaar gericht: het sociologisch begrip dat hiermee te maken heeft is interactie.
• Mensen zijn door elkaar gevormd: wat mensen doen, denken en voelen is sterk bepaald door
wat zij van anderen geleerd hebben. Het begrip dat hierbij past is cultuur.
• Mensen zijn van elkaar afhankelijk. Mensen kunnen niet zonder anderen leven. Het begrip
interdependentie past hierbij.
© Students Only B.V. – Alle rechten voorbehouden. 5
Bron : Sociologie voor gezondheidszorg en verpleegkunde – J. Stapel e.a.
