Samenvatting Verhouding MAW
De wijze waarop mensen zich van elkaar onderscheiden tot elkaar verhouden en de manier
waarop samenlevingen in sociale zin vorm geven aan deze verschillen. Het verwijst ook
naar onderlinge betrekkingen tussen staten.
3 centrale vragen bij Verhouding:
1. Hoe worden op alle niveaus schaarse en hooggewaardeerde zaken verdeeld, door
wie en op grond waarvan?
2. Wat zijn de gevolgen van deze verdeling tussen mensen voor de verhoudingen op
alle niveaus?
3. Wat voor rol spelen landen/organisaties en multinationale bedrijven in de mondiale
politiek?
Hoofdstuk 1
Paragraaf 1.1
Er zijn 3 soorten sociale ongelijkheid:
● Ongelijke verdeling van (politieke) macht → beschikken over
dwangmiddelen (overheid)
● Ongelijke verdeling van bezit → schaarse en hooggewaardeerde zaken
(kennis,inkomen,vermogen)
● Ongelijke verdeling van status → maatschappelijke positie
Sociale ongelijkheid leidt soms tot conflicten, deze kunnen ontstaan door:
● Verzet
● Opstand
● Revolutie
● Emancipatie
Verhoudingen tussen staten veranderen, door globalisering nemen de interdependenties
(=onderlinge samenhang of afhankelijkheid) bij staten toe, economieën moeten hierdoor op
elkaar afgestemd zijn. Grote landen of machtsblokken willen met een combinatie van
militaire en economische macht hun invloed in bepaalde regio’s in de wereld maximaliseren.
Gevolg is een politieke machtsstrijd waarbij botsende belangen berusten op verschillende
aspecten, hierbij zijn 6 botsende belangen:
● Economisch
● Demografisch
● Historisch-politiek
● Oppervlakte van het land
● Politieke organisatie
● Cultuur van een land
Paragraaf 1.2
, Het gedrag van staten ten opzichte van elkaar wordt verklaard met behulp van theorieën:
● Realistische theorieën
De realistische theorieën beschrijven internationale verhoudingen als een
machtsstrijd van allen tegen allen. Iedere staat zal zijn eigen belangen behartigen en
dat kan het beste als hij machtiger wordt dan andere staten. Een staat moet voor zijn
zelfbescherming nooit vertrouwen op internationale organisaties en internationaal
recht. Onderlinge samenwerking van staten wordt alleen maar gezocht en versterkt
indien het nationale belang dat vraagt. Conflict dreiging is de standaardsituatie van
internationale betrekkingen en het belangrijkste machtsmiddel van een staat is de
inzetbare militaire macht.
● Liberale theorieën
De liberale theorieën verwerpen de notie van de realistische theorieën dat oorlog
tussen staten een natuurlijk gegeven is. Zoiets als een ‘nationaal belang’ bestaat
niet. Internationale samenwerking is wenselijk als het bijdraagt aan vooruitgang,
vrede en welvaart. Militaire macht is niet het enige waardoor internationale
verhoudingen bepaald worden, daarnaast zijn economische, technologische en
milieuaspecten ook van belang. De soevereiniteit van staten is volgens de liberale
theorieën in de praktijk minder belangrijk dan de realistische theorieën doen
voorkomen.Interstatelijke verhoudingen worden dan ook gekenmerkt door
wederzijdse afhankelijkheid. Samenwerking, en niet conflict, is vaak de uitkomst van
de relaties tussen staten.
● Marxistische theorieën
Volgens de marxistische theorieën kunnen internationale verhoudingen alleen maar
goed begrepen worden als een diepere, onderliggende structuur in de analyse
betrokken wordt. Die onderliggende structuur wordt gevormd door de kapitalistische
productiewijze die gekenmerkt wordt door machtsongelijkheid tussen bezitters van
productiemiddelen en niet-bezitters. Er is belang bij de aanwezigheid van bedrijven
binnen hun landsgrenzen (welvaart). Een goed draaiende economie is bovendien
een belangrijke factor in de internationale machtsverhoudingen. Staten worden tegen
elkaar uitgespeeld; zo kan de verhouding van de rijke landen tot de
ontwikkelingslanden begrepen worden.
● Sociaal-contructivistische theorieën
De sociaal constructivistische theorie gaat ervan uit dat de sociale wereld wezenlijk
verschilt van de fysieke wereld. De fysieke wereld bestaat ‘buiten’ de mensen, is
materieel en kan op een objectieve manier onderzocht worden. De sociale wereld is
anders en bestaat niet onafhankelijk van de mensen die er aan deelnemen. De
verhoudingen tussen staten maken deel uit van de sociale wereld. Elk begrip, ook
macht, is sociaal geconstrueerd wat wil zeggen dat het gemaakt is door mensen die
in hun omgang met elkaar bepalen wat de betekenis ervan is. Machtsverhoudingen
veranderen als de betekenis ervan verandert.
● Politiek psychologische theorieën
Contacten tussen staten verlopen via mensen die individueel of in groepen
vormgeven aan de verhoudingen tussen staten. Volgens politiek psychologische
theorieën hangen die verhoudingen zeer nauw samen met de psyche van
betrokkenen: staatshoofden, regeringsleiders, ministers van buitenlandse zaken,
ministers van defensie, diplomaten, militaire kopstukken en andere mensen die in
naam van een staat optreden in internationale aangelegenheden. Hun karakter, hun
De wijze waarop mensen zich van elkaar onderscheiden tot elkaar verhouden en de manier
waarop samenlevingen in sociale zin vorm geven aan deze verschillen. Het verwijst ook
naar onderlinge betrekkingen tussen staten.
3 centrale vragen bij Verhouding:
1. Hoe worden op alle niveaus schaarse en hooggewaardeerde zaken verdeeld, door
wie en op grond waarvan?
2. Wat zijn de gevolgen van deze verdeling tussen mensen voor de verhoudingen op
alle niveaus?
3. Wat voor rol spelen landen/organisaties en multinationale bedrijven in de mondiale
politiek?
Hoofdstuk 1
Paragraaf 1.1
Er zijn 3 soorten sociale ongelijkheid:
● Ongelijke verdeling van (politieke) macht → beschikken over
dwangmiddelen (overheid)
● Ongelijke verdeling van bezit → schaarse en hooggewaardeerde zaken
(kennis,inkomen,vermogen)
● Ongelijke verdeling van status → maatschappelijke positie
Sociale ongelijkheid leidt soms tot conflicten, deze kunnen ontstaan door:
● Verzet
● Opstand
● Revolutie
● Emancipatie
Verhoudingen tussen staten veranderen, door globalisering nemen de interdependenties
(=onderlinge samenhang of afhankelijkheid) bij staten toe, economieën moeten hierdoor op
elkaar afgestemd zijn. Grote landen of machtsblokken willen met een combinatie van
militaire en economische macht hun invloed in bepaalde regio’s in de wereld maximaliseren.
Gevolg is een politieke machtsstrijd waarbij botsende belangen berusten op verschillende
aspecten, hierbij zijn 6 botsende belangen:
● Economisch
● Demografisch
● Historisch-politiek
● Oppervlakte van het land
● Politieke organisatie
● Cultuur van een land
Paragraaf 1.2
, Het gedrag van staten ten opzichte van elkaar wordt verklaard met behulp van theorieën:
● Realistische theorieën
De realistische theorieën beschrijven internationale verhoudingen als een
machtsstrijd van allen tegen allen. Iedere staat zal zijn eigen belangen behartigen en
dat kan het beste als hij machtiger wordt dan andere staten. Een staat moet voor zijn
zelfbescherming nooit vertrouwen op internationale organisaties en internationaal
recht. Onderlinge samenwerking van staten wordt alleen maar gezocht en versterkt
indien het nationale belang dat vraagt. Conflict dreiging is de standaardsituatie van
internationale betrekkingen en het belangrijkste machtsmiddel van een staat is de
inzetbare militaire macht.
● Liberale theorieën
De liberale theorieën verwerpen de notie van de realistische theorieën dat oorlog
tussen staten een natuurlijk gegeven is. Zoiets als een ‘nationaal belang’ bestaat
niet. Internationale samenwerking is wenselijk als het bijdraagt aan vooruitgang,
vrede en welvaart. Militaire macht is niet het enige waardoor internationale
verhoudingen bepaald worden, daarnaast zijn economische, technologische en
milieuaspecten ook van belang. De soevereiniteit van staten is volgens de liberale
theorieën in de praktijk minder belangrijk dan de realistische theorieën doen
voorkomen.Interstatelijke verhoudingen worden dan ook gekenmerkt door
wederzijdse afhankelijkheid. Samenwerking, en niet conflict, is vaak de uitkomst van
de relaties tussen staten.
● Marxistische theorieën
Volgens de marxistische theorieën kunnen internationale verhoudingen alleen maar
goed begrepen worden als een diepere, onderliggende structuur in de analyse
betrokken wordt. Die onderliggende structuur wordt gevormd door de kapitalistische
productiewijze die gekenmerkt wordt door machtsongelijkheid tussen bezitters van
productiemiddelen en niet-bezitters. Er is belang bij de aanwezigheid van bedrijven
binnen hun landsgrenzen (welvaart). Een goed draaiende economie is bovendien
een belangrijke factor in de internationale machtsverhoudingen. Staten worden tegen
elkaar uitgespeeld; zo kan de verhouding van de rijke landen tot de
ontwikkelingslanden begrepen worden.
● Sociaal-contructivistische theorieën
De sociaal constructivistische theorie gaat ervan uit dat de sociale wereld wezenlijk
verschilt van de fysieke wereld. De fysieke wereld bestaat ‘buiten’ de mensen, is
materieel en kan op een objectieve manier onderzocht worden. De sociale wereld is
anders en bestaat niet onafhankelijk van de mensen die er aan deelnemen. De
verhoudingen tussen staten maken deel uit van de sociale wereld. Elk begrip, ook
macht, is sociaal geconstrueerd wat wil zeggen dat het gemaakt is door mensen die
in hun omgang met elkaar bepalen wat de betekenis ervan is. Machtsverhoudingen
veranderen als de betekenis ervan verandert.
● Politiek psychologische theorieën
Contacten tussen staten verlopen via mensen die individueel of in groepen
vormgeven aan de verhoudingen tussen staten. Volgens politiek psychologische
theorieën hangen die verhoudingen zeer nauw samen met de psyche van
betrokkenen: staatshoofden, regeringsleiders, ministers van buitenlandse zaken,
ministers van defensie, diplomaten, militaire kopstukken en andere mensen die in
naam van een staat optreden in internationale aangelegenheden. Hun karakter, hun
