Burgerlijk procesrecht
Les 1 absolute en relatieve competentie
Formeel vs. materieel recht
Functies van het burgerlijk procesrecht
1. Handhaven/beïnvloeden burgerlijke rechten en plichten
2. Voorkomen gerechtelijke procedures
3. Voorkomen eigenrichting
Bronnen van het burgerlijk procesrecht
- Wetboek van burgerlijke rechtsvordering
- Wet op de rechterlijke organisatie (RO)
- Internationale regelgeving (o.a. Brussel II-bis)
- Jurisprudentie
Uitgangspunten
Hoor en wederhoor (art 19 Rv)
Het gelijkheidsbeginsel, het betekent dat beide partijen in de gelegenheid gesteld moet
worden om hun standpunten in een zaak naar voren te brengen. Bovendien mag de rechter
een oordeel dat in het nadeel is van een van de partijen niet baseren op stukken of andere
informatie waarover die partijen zich niet voldoende heeft kunnen uitlaten. Schending
hiervan levert een vormverzuim op. Zie HR googelende rechter-arrest.
Beginsel van partijautonomie (art 24 Rv)
Het beginsel van partijautonomie wil zeggen dat de grondslag voor de beslissing van de
rechter wordt gevormd door de stellingen van de procespartijen. Anders gezegd: partijen
bepalen de omvang van de gerechtelijke procedure.
Behandeling en beslissing binnen redelijke termijn (art 20 Rv)
De behandeling van een beslissing over een zaak dienen binnen een redelijke termijn te
worden geschieden. De rechter en partijen waken tegen onredelijke vertraging van de
procedure (art 20 lid 1 en 2 Rv).
Openbaarheid uitspraak en openbaarheid zitting (art 27 jo 28 Rv)
Zitting moet in beginsel in het openbaar plaatsvinden (art 27 lid 1 Rv). Een uitzondering
hierop kan echter worden gemaakt wanneer goede zeden, openbare orde, de nationale
veiligheid, de belangen van minderjarigen, de bescherming van het priveleven van
procespartijen of het belang van een goede rechtspleging besloten behandeling noodzakelijk
maakt (art 27 lid 1 sub a t/m d Rv).
Motiveringsbeginsel (art 30 Rv, art 121 GW, art 5 lid 1 wet RO)
Behalve dat de uitspraak openbaar moet zijn, moet de rechter zijn uitspraak motiveren (art
30 Rv).
,Onafhankelijkheid/onpartijdigheid rechter (wraking, art 36 Rv)
Uitgangspunt is dat er recht wordt gesproken door een onafhankelijke en onpartijdige
gerechtelijke instantie, bij de wet ingesteld. De rechter moet objectief en onbevooroordeeld
oordelen.
Deelnemers
Procespartijen
- Formeel/materieel
- Natuurlijke personen/rechtspersonen
Vertegenwoordiging van natuurlijke personen
Wanneer een natuurlijk persoon niet handelingsbekwaam is (art 3:32 BW), moet hij worden
vertegenwoordigd door een handelingsbekwame persoon die optreedt als zijn wettelijke
vertegenwoordiger. In dit geval zijn er twee vormen van vertegenwoordiging. Denk aan
minderjarig of onder curatele.
Vertegenwoordiging van de rechtspersonen
Rechtspersonen kunnen niet ‘zelf’ procederen. Een rechtspersoon kan immers geen feitelijke
handelingen verrichten, zoals het verschijnen ter zitting. Een rechtspersoon moet zich laten
vertegenwoordigen door een natuurlijk persoon
Rechtsbijstandverleners
Voor het voeren van een gerechtelijke procedure is specialistische kennis vereist. Daarom
dat er vaak wordt aangeraden om hulp te krijgen van een rechtsbijstandverleners. De meest
voorkomende is de advocaat. Rechtsbijstand is over het algemeen kostbaar. In art 18 Gw is
het recht op rechtsbijstand vastgelegd.
Advocaat
Een advocaat is een rechtsbijstandverlener die krachtens de advocatenwet is beëdigd om
procespartijen van deskundigen rechtsbijstand te voorzien. In enkele gevallen moet een
procespartij op grond van de wet verplicht worden bijgestaan door een advocaat.
In civiele procedures mogen partijen in persoon, ofwel zonder advocaat in procedures
verschijnen (art 79 lid 1 Rv). Dit geldt ook voor de verweerder in een kortgedingsprocedure
(art 255 lid 1 Rv).
Taken
- Procesvertegenwoordiger
- Stelt processtukken op
- Aanspreekpunt tijdens zittingen
Rechtshulpverleners
In art 80 lid 1 Rv is geregeld dat een partij zich in dergelijke procedure kan laten bijstaan of
zich door een gemachtigde kan laten vertegenwoordigen. Echter is het kort geding hierbij
een uitzondering: in een dergelijke procedure mag iemand zich niet laten bijstaan door een
gemachtigde die geen advocaat is, art 255 lid 1 Rv.
, Gerechtsdeurwaarder
De gerechtsdeurwaarder is een door de kroon benoemd openbaar ambtenaar met officiële
ambtstaken. De taken, bevoegdheden en de rechtspositie van de gerechtsdeurwaarder zijn
geregeld in de gerechtsdeurwaarderswet.
Officiële ambtsaken
1. Het uitbrengen van exploten
2. Het leggen van conservatoir beslag
3. Het ten uitvoer leggen van uitspraken van de rechter
Uitbrengen van exploten
Een exploot is een schriftelijke aanzegging of mededeling van de ene partij aan de andere,
die door een gerechtsdeurwaarder wordt ondertekend en uitgebracht. Het ondertekenen en
het uitbrengen door de gerechtsdeurwaarder wordt het betekenen van het exploot
genoemd. In art 45 tot en met 66 Rv zijn de vereiste opgenomen;
Het leggen van conservatoir beslag
Als er tussen partijen een geschil bestaat waarover geprocedeerd wordt of gaat worden, is
er vaak behoefte om het geld of de zaken waarover het geschil bestaat veilig te stellen, zodat
na afloop van een eventuele procedure niet alsnog achter het net wordt gevist. De
deurwaarder kan in een dergelijk geval, met toestemming van de voorzieningsrechter,
conservatoir beslag leggen.
Het ten uitvoer leggen van uitspraken van de rechter
Wanneer een van de partijen zich niet houdt aan de uitspraak van de rechter, dan kan de
gerechtsdeurwaarder door het verrichten van bepaalde ambtshandelingen de nakoming van
deze uitspraak afdwingen. Het afdwingen van de nakoming van een vonnis door een
gerechtsdeurwaarder, wordt de tenuitvoerlegging van een vonnis genoemd.
Rechter
Het is de rechter die aan het einde van de procedure een uitspraak moet doen. De rechter
heeft een civiele procedure ene lijdelijke rol ten aanzien van de inhoud van de zaak. De
rechter voert de regie.
Uitgangspunt voor een eerlijke behandeling van een zaak door de rechter is dat de rechter
onpartijdig en onafhankelijk is. De benoeming van de rechter wordt geschied bij koninklijk
besluit (art 117 Gw).
Verschillende soorten gerechten
In Nederland worden drie gerechten onderscheiden (art 2 RO)
1. Rechtbanken
2. Gerechtshoven
3. Hoge Raad
Rechtbank
Les 1 absolute en relatieve competentie
Formeel vs. materieel recht
Functies van het burgerlijk procesrecht
1. Handhaven/beïnvloeden burgerlijke rechten en plichten
2. Voorkomen gerechtelijke procedures
3. Voorkomen eigenrichting
Bronnen van het burgerlijk procesrecht
- Wetboek van burgerlijke rechtsvordering
- Wet op de rechterlijke organisatie (RO)
- Internationale regelgeving (o.a. Brussel II-bis)
- Jurisprudentie
Uitgangspunten
Hoor en wederhoor (art 19 Rv)
Het gelijkheidsbeginsel, het betekent dat beide partijen in de gelegenheid gesteld moet
worden om hun standpunten in een zaak naar voren te brengen. Bovendien mag de rechter
een oordeel dat in het nadeel is van een van de partijen niet baseren op stukken of andere
informatie waarover die partijen zich niet voldoende heeft kunnen uitlaten. Schending
hiervan levert een vormverzuim op. Zie HR googelende rechter-arrest.
Beginsel van partijautonomie (art 24 Rv)
Het beginsel van partijautonomie wil zeggen dat de grondslag voor de beslissing van de
rechter wordt gevormd door de stellingen van de procespartijen. Anders gezegd: partijen
bepalen de omvang van de gerechtelijke procedure.
Behandeling en beslissing binnen redelijke termijn (art 20 Rv)
De behandeling van een beslissing over een zaak dienen binnen een redelijke termijn te
worden geschieden. De rechter en partijen waken tegen onredelijke vertraging van de
procedure (art 20 lid 1 en 2 Rv).
Openbaarheid uitspraak en openbaarheid zitting (art 27 jo 28 Rv)
Zitting moet in beginsel in het openbaar plaatsvinden (art 27 lid 1 Rv). Een uitzondering
hierop kan echter worden gemaakt wanneer goede zeden, openbare orde, de nationale
veiligheid, de belangen van minderjarigen, de bescherming van het priveleven van
procespartijen of het belang van een goede rechtspleging besloten behandeling noodzakelijk
maakt (art 27 lid 1 sub a t/m d Rv).
Motiveringsbeginsel (art 30 Rv, art 121 GW, art 5 lid 1 wet RO)
Behalve dat de uitspraak openbaar moet zijn, moet de rechter zijn uitspraak motiveren (art
30 Rv).
,Onafhankelijkheid/onpartijdigheid rechter (wraking, art 36 Rv)
Uitgangspunt is dat er recht wordt gesproken door een onafhankelijke en onpartijdige
gerechtelijke instantie, bij de wet ingesteld. De rechter moet objectief en onbevooroordeeld
oordelen.
Deelnemers
Procespartijen
- Formeel/materieel
- Natuurlijke personen/rechtspersonen
Vertegenwoordiging van natuurlijke personen
Wanneer een natuurlijk persoon niet handelingsbekwaam is (art 3:32 BW), moet hij worden
vertegenwoordigd door een handelingsbekwame persoon die optreedt als zijn wettelijke
vertegenwoordiger. In dit geval zijn er twee vormen van vertegenwoordiging. Denk aan
minderjarig of onder curatele.
Vertegenwoordiging van de rechtspersonen
Rechtspersonen kunnen niet ‘zelf’ procederen. Een rechtspersoon kan immers geen feitelijke
handelingen verrichten, zoals het verschijnen ter zitting. Een rechtspersoon moet zich laten
vertegenwoordigen door een natuurlijk persoon
Rechtsbijstandverleners
Voor het voeren van een gerechtelijke procedure is specialistische kennis vereist. Daarom
dat er vaak wordt aangeraden om hulp te krijgen van een rechtsbijstandverleners. De meest
voorkomende is de advocaat. Rechtsbijstand is over het algemeen kostbaar. In art 18 Gw is
het recht op rechtsbijstand vastgelegd.
Advocaat
Een advocaat is een rechtsbijstandverlener die krachtens de advocatenwet is beëdigd om
procespartijen van deskundigen rechtsbijstand te voorzien. In enkele gevallen moet een
procespartij op grond van de wet verplicht worden bijgestaan door een advocaat.
In civiele procedures mogen partijen in persoon, ofwel zonder advocaat in procedures
verschijnen (art 79 lid 1 Rv). Dit geldt ook voor de verweerder in een kortgedingsprocedure
(art 255 lid 1 Rv).
Taken
- Procesvertegenwoordiger
- Stelt processtukken op
- Aanspreekpunt tijdens zittingen
Rechtshulpverleners
In art 80 lid 1 Rv is geregeld dat een partij zich in dergelijke procedure kan laten bijstaan of
zich door een gemachtigde kan laten vertegenwoordigen. Echter is het kort geding hierbij
een uitzondering: in een dergelijke procedure mag iemand zich niet laten bijstaan door een
gemachtigde die geen advocaat is, art 255 lid 1 Rv.
, Gerechtsdeurwaarder
De gerechtsdeurwaarder is een door de kroon benoemd openbaar ambtenaar met officiële
ambtstaken. De taken, bevoegdheden en de rechtspositie van de gerechtsdeurwaarder zijn
geregeld in de gerechtsdeurwaarderswet.
Officiële ambtsaken
1. Het uitbrengen van exploten
2. Het leggen van conservatoir beslag
3. Het ten uitvoer leggen van uitspraken van de rechter
Uitbrengen van exploten
Een exploot is een schriftelijke aanzegging of mededeling van de ene partij aan de andere,
die door een gerechtsdeurwaarder wordt ondertekend en uitgebracht. Het ondertekenen en
het uitbrengen door de gerechtsdeurwaarder wordt het betekenen van het exploot
genoemd. In art 45 tot en met 66 Rv zijn de vereiste opgenomen;
Het leggen van conservatoir beslag
Als er tussen partijen een geschil bestaat waarover geprocedeerd wordt of gaat worden, is
er vaak behoefte om het geld of de zaken waarover het geschil bestaat veilig te stellen, zodat
na afloop van een eventuele procedure niet alsnog achter het net wordt gevist. De
deurwaarder kan in een dergelijk geval, met toestemming van de voorzieningsrechter,
conservatoir beslag leggen.
Het ten uitvoer leggen van uitspraken van de rechter
Wanneer een van de partijen zich niet houdt aan de uitspraak van de rechter, dan kan de
gerechtsdeurwaarder door het verrichten van bepaalde ambtshandelingen de nakoming van
deze uitspraak afdwingen. Het afdwingen van de nakoming van een vonnis door een
gerechtsdeurwaarder, wordt de tenuitvoerlegging van een vonnis genoemd.
Rechter
Het is de rechter die aan het einde van de procedure een uitspraak moet doen. De rechter
heeft een civiele procedure ene lijdelijke rol ten aanzien van de inhoud van de zaak. De
rechter voert de regie.
Uitgangspunt voor een eerlijke behandeling van een zaak door de rechter is dat de rechter
onpartijdig en onafhankelijk is. De benoeming van de rechter wordt geschied bij koninklijk
besluit (art 117 Gw).
Verschillende soorten gerechten
In Nederland worden drie gerechten onderscheiden (art 2 RO)
1. Rechtbanken
2. Gerechtshoven
3. Hoge Raad
Rechtbank
