LITERATUURSTUDIE
’ ’ WE L K E E F F E C T I E V E V E R P L E E G K U N D I G E I N T E R V E N T I E S K U N N E N I N G E Z E T WO R D E N B I J K I N D E R E N
V A N 6 T O T 1 2 J A A R ME T D I A B E T E S ME L L I T U S T Y P E 1 O M H E T Z E L F MA N A G E ME N T T E B E V O R D E R E N ? ’ ’
Student
Klas
1e Examinator
2e Examinator
Studieonderdeel Afstuderen: Literatuurstudie
Studiegidsnummer
Aantal woorden 2244 woorden (exclusief titelblad,
inhoudsopgave, tabellen en
bronnenlijst)
Inleverdatum
1
, INLEIDING
Diabetes mellitus type 1 (DM type 1) is een auto-immuunziekte. Bij een auto-immuunziekte valt het
afweersysteem ook de eigen gezonde cellen van je lichaam aan. In dit geval vernielt het
afweersysteem de cellen die insuline aanmaken. Dat zijn de bètacellen in de alvleesklier. Zonder
insuline wordt de bloedsuikerspiegel niet meer vanzelf geregeld. Daarom moet je met DM type 1 zelf
insuline toedienen. Iedereen kan DM type 1 krijgen, maar vaak ontstaat het al op jonge leeftijd (1). In
Nederland hebben ongeveer 100.000 mensen DM type 1, waarvan 7.000 kinderen en jongeren tot 20
jaar (2).
Omdat het vaak al op zo’n jonge leeftijd ontstaat is het belangrijk dat kinderen (en ouders) goed
begeleid worden, zodat zij de verantwoordelijkheid zelf kunnen dragen voor het eigen ziekteproces.
We hebben het dan over zelfmanagement. Voor kinderen wordt de volgende definitie gebruikt voor
zelfmanagement bij diabetes: ‘’Het proces waarbij een kind met diabetes (en zijn ouders) de kennis en
vaardigheden bijgebracht krijgt die hij of zij nodig heeft voor het realiseren van zelfzorg met
betrekking tot diabetes, het omgaan met crisissituaties en het aanpassen van de leefstijl met het oog
op een adequate controle van de ziekte (3).’’
Zoals hierboven staat beschreven is begeleiding erg belangrijk. Daarom komen de verpleegkundigen
van de thuiszorg regelmatig op scholen om kinderen met DM type 1 te begeleiden bij de
eetmomenten. Voor de tussendoortje en lunch wordt de bloedglucosewaarde gemeten en op basis
van de koolhydraten die de kinderen gaan eten wordt er een bolus via de pomp gegeven. Naarmate
een kind ouder wordt kan het kind hier meer verantwoordelijkheid in krijgen, zoals de koolhydraten
berekenen en zelf de bolus geven.
Wanneer er gekeken wordt vanuit de praktijk, valt het de verpleegkundige op dat er nog veel gedaan
kan worden als het gaat om zelfmanagement. De kinderen hebben vaak nog weinig zieke-inzicht,
hebben moeite met het interpreteren van de bloedglucosewaarde en erop anticiperen.
Het is daarom belangrijk dat er gekeken wordt naar de verschillende interventies die ingezet kunnen
worden bij kinderen om het zelfmanagement te bevorderen, zodat zij meer de regie in eigen handen
krijgen en beter inzicht krijgen in hun ziekte. In deze literatuurstudie wordt hiervoor de volgende
onderzoeksvraag gebruikt: ‘’Welke effectieve verpleegkundige interventies kunnen ingezet worden bij
kinderen van 6 tot 12 jaar met diabetes mellitus type 1 om het zelfmanagement te bevorderen?’’
METHODEN
Om te kunnen beginnen met het onderzoek is er allereerst een PICO gevormd (zie tabel 1). Aan de
hand van deze PICO is er een searchstring opgesteld (zie tabel 2) om te kunnen zoeken in de medische
databank Pubmed en Cochrane Library. Om de verschillende zoektermen met elkaar te combineren is
er gebruik gemaakt van de booleaanse operator ‘OR’ en ‘AND’. Verder is er ook gezocht naar
richtlijnen hiervoor is gebruik gemaakt van de Nederlandse Diabetes Federatie (4).
Nederlands Engels
Population Kinderen van 6 tot 12 jaar met Child and diabetes mellitus
diabetes mellitus type 1 type 1
Intervention Verpleegkundige interventie Nursing intervention
Comparison - -
Outcome Zelfmanagement Self-management; self-
management skills
Tabel 1: PICO elementen
2
’ ’ WE L K E E F F E C T I E V E V E R P L E E G K U N D I G E I N T E R V E N T I E S K U N N E N I N G E Z E T WO R D E N B I J K I N D E R E N
V A N 6 T O T 1 2 J A A R ME T D I A B E T E S ME L L I T U S T Y P E 1 O M H E T Z E L F MA N A G E ME N T T E B E V O R D E R E N ? ’ ’
Student
Klas
1e Examinator
2e Examinator
Studieonderdeel Afstuderen: Literatuurstudie
Studiegidsnummer
Aantal woorden 2244 woorden (exclusief titelblad,
inhoudsopgave, tabellen en
bronnenlijst)
Inleverdatum
1
, INLEIDING
Diabetes mellitus type 1 (DM type 1) is een auto-immuunziekte. Bij een auto-immuunziekte valt het
afweersysteem ook de eigen gezonde cellen van je lichaam aan. In dit geval vernielt het
afweersysteem de cellen die insuline aanmaken. Dat zijn de bètacellen in de alvleesklier. Zonder
insuline wordt de bloedsuikerspiegel niet meer vanzelf geregeld. Daarom moet je met DM type 1 zelf
insuline toedienen. Iedereen kan DM type 1 krijgen, maar vaak ontstaat het al op jonge leeftijd (1). In
Nederland hebben ongeveer 100.000 mensen DM type 1, waarvan 7.000 kinderen en jongeren tot 20
jaar (2).
Omdat het vaak al op zo’n jonge leeftijd ontstaat is het belangrijk dat kinderen (en ouders) goed
begeleid worden, zodat zij de verantwoordelijkheid zelf kunnen dragen voor het eigen ziekteproces.
We hebben het dan over zelfmanagement. Voor kinderen wordt de volgende definitie gebruikt voor
zelfmanagement bij diabetes: ‘’Het proces waarbij een kind met diabetes (en zijn ouders) de kennis en
vaardigheden bijgebracht krijgt die hij of zij nodig heeft voor het realiseren van zelfzorg met
betrekking tot diabetes, het omgaan met crisissituaties en het aanpassen van de leefstijl met het oog
op een adequate controle van de ziekte (3).’’
Zoals hierboven staat beschreven is begeleiding erg belangrijk. Daarom komen de verpleegkundigen
van de thuiszorg regelmatig op scholen om kinderen met DM type 1 te begeleiden bij de
eetmomenten. Voor de tussendoortje en lunch wordt de bloedglucosewaarde gemeten en op basis
van de koolhydraten die de kinderen gaan eten wordt er een bolus via de pomp gegeven. Naarmate
een kind ouder wordt kan het kind hier meer verantwoordelijkheid in krijgen, zoals de koolhydraten
berekenen en zelf de bolus geven.
Wanneer er gekeken wordt vanuit de praktijk, valt het de verpleegkundige op dat er nog veel gedaan
kan worden als het gaat om zelfmanagement. De kinderen hebben vaak nog weinig zieke-inzicht,
hebben moeite met het interpreteren van de bloedglucosewaarde en erop anticiperen.
Het is daarom belangrijk dat er gekeken wordt naar de verschillende interventies die ingezet kunnen
worden bij kinderen om het zelfmanagement te bevorderen, zodat zij meer de regie in eigen handen
krijgen en beter inzicht krijgen in hun ziekte. In deze literatuurstudie wordt hiervoor de volgende
onderzoeksvraag gebruikt: ‘’Welke effectieve verpleegkundige interventies kunnen ingezet worden bij
kinderen van 6 tot 12 jaar met diabetes mellitus type 1 om het zelfmanagement te bevorderen?’’
METHODEN
Om te kunnen beginnen met het onderzoek is er allereerst een PICO gevormd (zie tabel 1). Aan de
hand van deze PICO is er een searchstring opgesteld (zie tabel 2) om te kunnen zoeken in de medische
databank Pubmed en Cochrane Library. Om de verschillende zoektermen met elkaar te combineren is
er gebruik gemaakt van de booleaanse operator ‘OR’ en ‘AND’. Verder is er ook gezocht naar
richtlijnen hiervoor is gebruik gemaakt van de Nederlandse Diabetes Federatie (4).
Nederlands Engels
Population Kinderen van 6 tot 12 jaar met Child and diabetes mellitus
diabetes mellitus type 1 type 1
Intervention Verpleegkundige interventie Nursing intervention
Comparison - -
Outcome Zelfmanagement Self-management; self-
management skills
Tabel 1: PICO elementen
2
